Coğrafi işaretli ürün · Erzincan
Erzincan’ın Kemaliye ilçesinde inek sütünden üretilen, gözenekli ve yarım ay biçimli bir kuru kaymaktır. Meşe ve dişbudak kömürleriyle oluşan, yörede “Reyha” adı verilen tat ve koku ayırt edici özelliklerindendir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kemaliye Kuru Kaymağı/Eğin Kuru Kaymağı nedir?
Kemaliye Kuru Kaymağı / Eğin Kuru Kaymağı, inek sütü yağının yoğunlaştırılmasıyla üretilen gözenekli, yarım ay biçiminde bir süt ürünüdür. Süt yağı ağırlıkça en az %85’tir; katkı maddesi, aroma veya aroma verici bileşen kullanılmaz.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Gözenekli yapı ve yarım ay biçimi
Kaymak ısı ve kurutma işlemleriyle kalınlaşır. Davun ağacı çubuğuyla tepsiden yarım ay biçiminde alınır.
Reyha ve kömür kullanımı
Meşe ve dişbudak kömürleri sıcaklığın uzun süre korunmasını sağlar; yörede reyha adı verilen tat ve kokuyu ürüne kazandırır.
Nasıl üretilir?
Sütün hazırlanması ve savurma
Yaklaşık 120 g ağırlığında bir adet ürün için 3 litre inek sütü kullanılır. Tercihen yörede kırçıl otuyla beslenen ineklerden alınan süt süzülür. Meşe veya dişbudak ateşi üzerine 32 cm genişliğinde, 3–3,5 cm derinliğinde gıdayla temasa uygun tepsi konur. Süt yaklaşık 50 cm yükseklikten kepçeyle, tepsinin farklı yerlerinden yaklaşık 200 kez savrulur.
Kaymak bağlama ve külleme
Süt 90 °C’ye geldiğinde köpükler çöküp kaymak oluşana kadar yarım saat beklenir. Kaynamadan külleme yapılır: köz, meşe ve dişbudak külüyle yaklaşık 3 cm kaplanır ve tepsi yeniden yerleştirilir. Sıcaklık 60 °C’ye düşürülür; 50–60 °C’de 6 saat tutularak gözenekli ve kalın kaymak elde edilir.
Tepsiden alma ve kurutma
Kaymağın kenarları bıçakla kesilir. Ortasından davun ağacı çubuğu geçirilip yarım ay biçiminde alınır. Kurutma odasında gıdayla temasa uygun tahtaya serilip 12 saat soğutulur. Çelik spatulayla el yapımı tel ızgaraya alınır; düzenli ters çevrilerek bir gün bekletilir.
Kurutma odası ve ambalaj
Ahşap kurutma odasının damında ardıç veya çam, duvarlarında kerpiç veya toprak sıva kullanılır; bu yapı kaymağı fazla nemden korur. Ürün gıdayla temasa uygun ambalajlarda paketlenir.
Nasıl muhafaza edilir?
Soğuk zinciri bozulmadan buzlukta 1–2 ay muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Kemaliye’de uzun geçmişe sahip olan ve ustalık gerektiren ürünün ilçeyle ün bağı bulunur. Bütün üretim aşamaları Erzincan’ın Kemaliye ilçesinde gerçekleştirilir.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Kaymak, gıdayla temasa uygun ambalaj içinde tüketiciye sunulur.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil ve amblem
Ürün, 1769 numarayla 02.09.2025 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Tescil ettiren Kemaliye Belediyesidir. Ürün adı ve mahreç işareti amblemi ambalaj üzerinde; bu mümkün olmadığında işletmede kolay görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve takvimi
Kemaliye Belediyesi koordinasyonundaki dört kişilik mercii; Belediye, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Kemaliye Hacı Ali Akın Meslek Yüksekokulu Mutfak Sanatları ve Gastronomi bölümü, Kemaliye Esnaf ve Sanatkârlar Odası ve Kemaliye İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden birer uzmandan oluşur. Denetimler yılda bir defa, ayrıca ihtiyaç ve şikâyet halinde yapılır.
Denetim kriterleri
Bileşenler, üretim yöntemi, ürün adı ve mahreç işareti ambleminin kullanımı denetlenir. Denetim mercii kurum ve uzmanlardan yararlanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.
