Coğrafi işaretli ürün · Denizli
Denizli’de kalın kabuklu nohutlar elenip ısıtılır, çuvalda ve sergi alanında dinlendirilir. Su ile tavlamanın ardından maflakla kabukları ayrılarak kavrulan sarı tanelerin hazırlanmasında ustalık ve yerel iklim koşulları belirleyicidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Denizli Leblebisi nedir?
Denizli Leblebisi, nohutların aşamalı kavurma, dinlendirme, tavlama ve maflakla kabuk soyma işlemleriyle hazırlandığı, kabuksuz sarı bir leblebidir.
Sicilde nohutların Uşak, Kütahya ve Balıkesir yörelerinden temini ve Denizli yöresindeki üretim koşulları birlikte tarif edilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Nohut seçimi
Sicilin tanımında Uşak, Kütahya ve Balıkesir yörelerinin sarı ve kırmızı renkli, tüylü ve kalın kabuklu nohutları belirtilir. Nohutlar en az 8 mm’lik eleğin üzerinde kalacak büyüklükte olur. Üretim aşamalarında ise kolay kabuk atan, kırılmaya dirençli kırmızı nohut ve 100 tanede 60–65 g ağırlık ölçütü verilir.
Ustalık ve iklim
Geceleri serin ve nispi nemi yüksek, gündüzleri sıcak olan yayla koşulları tercih edilir. Denizli’nin Ege ve Akdeniz’den iç ve karasal iklime geçiş konumu ile göller bölgesinin etkisi, dinlendirme için elverişli rutubetli ve ılıman havayı sağlar. Sicil, bu koşullarda imalathaneye ek iklim düzenlemesi gerekmediğini belirtir.
Nasıl hazırlanır?
Eleme ve ilk kavurma
Nohutlar 8, 9, 9,5 ve 10 mm delik çaplı eleklerle sınıflandırılır. Her sınıf ayrı işlenir. Paslanmaz krom nikelden yapılmış 90 kg kapasiteli makinede 150–160 °C’de 12–15 dakika ısıtılan nohutlar, ısılarını kaybetmeden kendir çuvallarına alınır ve 15 gün dinlendirilir.
İkinci ısıtma ve sergide dinlendirme
Dinlenen nohut aynı makinede ikinci kez ısıtılır. Ardından nem geçirgenliği yüksek zemine 80 kg/m² yoğunlukta serilerek 15–25 gün dinlendirilir. Nohut bu sırada kabarır ve kabuk atabilecek tavı kazanır.
Tavlama ve teknede dinlendirme
Nohutlar, sicilde 15–200 kg kapasiteli olarak belirtilen paslanmaz krom tavlama makinesinde kilogram başına 100–120 ml suyla tavlanır. Üretim akışında ağaç tekne olarak da gösterilen 250 kg’lık sandıklarda 18–22 saat dinlendirilir.
Maflakla kabuk soyma ve son eleme
Her sınıf ayrı tavada 150–160 °C’de ağaç maflakla döndürülürken kabuğu soyulur ve kademeli olarak kavrulur. Kabuk atma oranı %95–100’dür. Son elemede kabuklar ve varsa kırıklar ayrılır. Üç ısıtma/kavurma ve tavlama işleminin derecesi ile süresi, dinlendirme sırasındaki çevre sıcaklığı ve nispi neme göre ayarlanır.
Üretim yeri ve ekipman
İmalathane; ısıtma, çuvalda dinlendirme, sererek dinlendirme ve maflaklı kabuk soyma olmak üzere dört ayrı üniteden oluşur. Isıtma, kavurma ve kabuk ayırma üniteleri bol hava dolaşımlı ve aspiratörlerle desteklenmiş olur. Her ünitenin yüksekliği en az 3 m’dir.
Eleme, kavurma, tavlama ve maflaklı kabuk soyma makineleri yeterli sayı ve kapasitede kullanılır. Sicil bu makinelerin paslanmaz kromdan imal edildiğini belirtir.
Nasıl muhafaza edilir?
Denizli Leblebisi, sicilde serin ve güneş ışığı almayan bir ortamda saklanması öngörülen üründür. Belgenin saklama satırındaki “nispi düşük” ifadesi eksik olduğundan sayısal bir nem sınırı çıkarılmamıştır.
Yöresiyle bağı nedir?
Sicilde üretim alanı Denizli ve yöresi olarak tanımlanır. Bölgenin yayla karakterli, nispeten serin ve nemli havası özellikle nohudun dinlenme aşamasıyla ilişkilidir.
Sicilde tanımlanan üretim alanı
Üretim Alanı: Denizli ve yöresinde üretilmektedir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Ustalığın aktarılması
Üretim geleneği aile içinde çocukluktan başlayarak aktarılır. Ustalar kavurma, tavlama ve dinlendirmedeki fiziksel, görsel ve duyusal değişimleri izler; gıda kalitesi ve güvenliği eğitimleriyle desteklenir.
Tescil ve denetim bilgileri
Denizli Leblebisi 134 numarayla mahreç işareti olarak tescillidir. Başvuru tarihi 20.02.2008, başvuru numarası C2008/014’tür. Sicil 02.08.2009 tarihli ve 27307 sayılı Resmî Gazete ilanını ve aynı tarihten başlayan korumayı belirtir. Başvuru sahibi Denizli Ticaret Borsasıdır.
Denetim Denizli Ticaret Borsası koordinasyonunda altı kişilik komisyonla yapılır: Borsadan iki; Tarım İl Müdürlüğü, Denizli Esnaf ve Sanatkârları Odaları Birliği, Pamukkale Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü ve Denizli Belediyesinden birer kişi katılır. Süre ve ölçütleri komisyon belirler.
Kullanım biçimi markalamadır. “Denizli Leblebisi” ibaresi ambalajda şirketin adı veya markasıyla birlikte kullanılır ve bunların yazı karakterlerinden büyük olamaz. Kelimeler yan yana veya Denizli üstte olacak şekilde alt alta yazılabilir.
Coğrafi işaretin yanında lüks, özel, layt gibi yanıltıcı nitelemeler kullanılmaz. Fabrika ve satış yeri tabelalarında da firma markası veya unvanıyla birlikte kullanılır; “Denizli Leblebisi” ibaresi tek başına kullanılmaz.
