Coğrafi işaretli ürün · Manisa
Manisa’nın Kula ilçesinde kalın kabuklu nohutlar tavlanıp dinlendirilir ve nemlendirilir. Ihlamur mafrakla kabukları ayrılan leblebinin hazırlanmasında ustanın kıvamı değerlendirme becerisi önem taşır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kula Leblebisi nedir?
Kula Leblebisi; kırmızı, beyaz ve sarı renklerde tüylü ve kalın kabuklu nohutlardan üretilen, yöre insanının kültürel bilgisi ile günümüze ulaşan üründür.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yörede üretim geleneği
Yörede leblebi üretimi uzun yıllardır gerçekleştirilmekte olup meslek haline gelmiştir.
Ustalık gerektiren aşamalar
Ürünün üretim sürecindeki tavlama, dinlendirme, nemlendirme ve kabuk soyma aşamaları ustalık gerektirmektedir.
Tablo-1: Nohutun fiziksel özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan nohutun fiziksel özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 7 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan nohutun fiziksel özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Yüz Dane Ağırlığı | ortalama 43,58 g |
|---|---|
| İrilik Uzunluk | 9 mm-11,2 mm |
| Kalınlık | 8 mm-8,9 mm |
| Genişlik | 5 mm-7,2 mm |
| Yoğunluk | 1,34-1,40 g/cm3 |
| Kabuk nispeti | %6,76-%9,07 |
| Pişme emsali | 58,5-97,5 dk |
| Su emme kapasitesi nedeniyle hacim artışı | 87-99 g hacim artışı %23,4-54,7 |
Tablo-2: Nohutun kimyasal özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan nohutun kimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 4 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan nohutun kimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Rutubet miktarı | %6,07-%7,85 |
|---|---|
| Kül miktarı | ortalama %2,53 |
| Protein miktarı | %24,63-%27,08 |
| Yağ miktarı | %4,18-%7,92 |
| Nişasta miktarı | %50,72-%53,16 |
Nasıl hazırlanır?
Eleme ve ilk iki tavlama işlemi
Kula Leblebisinin üretiminde kullanılan nohutların fiziksel ve kimyasal özellikleri, aşağıdaki tablolarda belirtilmektedir. Üretim sürecindeki ilk adım nohutların, çöp ve taşlardan arındırılmak üzere eleme işlemine tabi tutulmasıdır. Kömür ısıtmalı ocakta birinci tavlama işlemi 25–30 dk yapılır ve daha sonra kendir çuvallara (kendir bitkisinden elde edilen çuval) alınarak dinlendirilir.
Ortalama dinlendirme süresi ise yaklaşık olarak 7–15 gün olup kendir çuvalların doğal havalandırma şartlarını sağlayan bir depo ortamında bekletilir. Dinlendirme işlemi tamamlandıktan sonra ikinci tavlama işlemine geçirilir. İkinci tavlama işlemi kömür ısıtmalı ocakta 20–25 dk gerçekleştirilip daha sonra nohut kuru beton bir zemine serilip dinlendirilir. Nohutların serildiği yerlerin beton zemin olması ve iyi derecede rüzgâr alması gereklidir.
Ortalama dinlendirme süresi ise 20–40 gündür.
Aynı zamanda bu işleme sergi adı da verilir.
Nemlendirme, dinlendirme ve mafrakla kabuk soyma
Dinlendirme süresi tamamlandıktan sonra sergiden kaldırılan nohutlar, sulama makinelerinde nemlendirme işlemine 25–30 dk tabi tutulup bir gün bekletilir. Nemlendirilen nohutlar boyutlarına ayrılarak ısıtma işlemi yapılıp leblebi tavasında kabuk soyma işlemi 3–5 dk yapılır. Bu aşamadan sonra çember kapaklı plastik bidonlarda 3 gün bekletilir. Daha sonra üçüncü tavlamaya geçilir. Bu tavlama işlemi sırasında, ıhlamur ağacından yapılan ve mafrak adı verilen takoz ile nohudun kabuğu soyulur.
Bu işleme tek kavurma denir. Mafrak denilen takozun ıhlamur ağacından yapılmış olması, takozun dayanıklı olması ve işlem sırasında nohutları kırmaması içindir. Mafrak ayarı, takozun nohuda mesafesini ifade eden bir tanımlama olup mafrak takozunun ayarı, ürünün karakteristik özelliklerinin ortaya çıkması açısından önemlidir.
Mafrak ayarı ve tavlama ustalığı
Özellikle takozun nohuda ne kadar yaklaşacağı, hangi mesafede ne kadar bekleyeceği ustalık gerektirmektedir. Ürünün üretim metodundaki tüm tavlama, dinlendirme, nemlendirme ve kabuk soyma aşamalarında ustalık faktörü önemli yer tutar. Tavlama aşamalarında işlemi yapan ustanın ürünü sürekli kontrol etmesi gereklidir.
Tavlama işleminin etkin bir şekilde yapılabilmesi, belirli bir süre ya da sıcaklıktan ziyade işlemi yapan ustanın yılların bilgi birikimi ile edindiği deneyim ile tavlama işleminin tamamlandığına karar vermesi ile gerçekleşir. Böylece tavlamanın kıvamı tutturulmuş olur.
Yöresiyle bağı nedir?
Kula Leblebisi, üretimindeki tüm işlem adımları dikkat, sabır ve deneyim gerektirmekte olup üretim özellikleri babadan oğula meslek olarak aktarılan önemli bir üründür. Bu sebeple yöre ile ünlenen Kula Leblebisinin tüm üretim aşamalarının belirtilen coğrafi sınır içinde gerçekleşmesi gereklidir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
Kula Leblebisi ibaresi ürünün ambalajı üzerinde veya işletmenin görülebilecek bir alanında, marka ile birlikte ve marka ibaresinden küçük olmamak üzere kullanılabilir.
434 tescil numaralı Kula Leblebisi mahreç işareti olarak 21 Haziran 2019 tarihinde tescil edilmiştir.
Sicildeki denetim düzeni
Salihli Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde denetim mercii Salihli Ticaret ve Sanayi Odası, Kula Belediyesi, Kula Esnaf ve Sanatkârlar Odası, Kula Ziraat Odası ve Kula İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden ürün hakkında bilgi sahibi bir kişinin katılımı ile en az üç kişilik denetim mercii tarafından yapılacaktır. Coğrafi işaretin kullanımına ilişkin denetimler yılda bir kez düzenli olarak ayrıca ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde her zaman yapılacaktır.
Denetim kriterleri; kalın kabuklu ve tüylü nohut kullanımı, dinlendirme alanlarının kontrolü, dinlendirme işleminde kullanılan çuvalların kendir olması, dinlendirme bidonlarının plastik ve çember kapaklı olması ile coğrafi işaretin kullanımı denetlenecektir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
