Coğrafi işaretli ürün · Burdur
Burdur’un Karamanlı ilçesinde yetiştirilen Coriandrum sativum bitkisinin olgun meyvesidir. Tüysüz ve 3–6 mm çapındaki meyvelerin uçucu yağında linalool, gama-terpinen ve alfa-pinen öne çıkar.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Karamanlı Kişnişi nedir?
Karamanlı Kişnişi, Burdur ili Karamanlı ilçesinde yetiştirilen maydanozgiller familyasından Coriandrum sativum L. bitkisinin olgunlaşmış, hasat edilmiş meyvesidir. Yaklaşık 60 cm boylanan bitkinin tüysüz meyveleri 3–6 mm çapındadır.
Ayırt edici özellikleri
Meyvenin yağ, protein ve karbonhidratı
Ortalama yağ oranı %9,96, karbonhidrat oranı %21,62 ve protein oranı %14,3’tür.
Uçucu yağ oranı ve linalool
Sicil, ASTA ölçütlerine atıfla uçucu yağ oranını 0,40–0,45 olarak verir ve bunu 0,30 ortalama değeriyle karşılaştırır. Kaynak bu sayılarda birim belirtmez; yüzde işareti eklenmemiştir.
Uçucu yağ içindeki linalool oranı %75–85 arasındadır.
Uçucu yağ bileşenleri ve oranları, kişnişin kalitesini belirleyen önemli kriterlerdendir.
Karamanlı Kişnişinin uçucu yağında en fazla linalool, γ-terpinene ve α-pinene bileşenleri bulunur.
Bu bileşenlerden en fazla payı linalool oluşturur.
Tüysüz meyvenin çapı
Ürün olgun kişniş meyvesidir. Meyveler tüysüz, 3–6 mm çapındadır.
Karamanlı Kişnişi Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Toprak baharda ekime elverişli hâle gelince sürülür; tohumlar geleneksel elle serpme yöntemiyle tarlaya dağıtılır.
Sulama ve çapalama
Bitkinin filizlenmesi ve gelişmeye başlaması ile birlikte üretim tekniğine uygun olarak ilaç kullanılmadan elle yabancı otlar temizlenir veya çapalama işlemi yapılır. Karamanlı Kişnişinin özelliği gereği çok fazla suya ihtiyaç duymaması, yörenin yağış miktarının ve ikliminin ürün özelliğine uygun oluşu nedeni ile çok fazla sulama işlemine ihtiyaç duyulmaz. Karamanlı Kişnişi 55–60 cm boya ulaştığında köküyle birlikte hasadı gerçekleştirilir.
Hasat işlemi
Yörede yoğun olarak kullanılan hasat çeşidi ise bitkinin tohum olarak hasadının yapılmasıdır. Karamanlı Kişnişi meyve (tohum) olarak üretilen üründür. Meyve hasadının yapılma zamanı, kişnişin çekirdeklerinin baş tarafındaki sarı rengin, kişnişin olgunlaşması ile birlikte kahverengi tonunu almasıyla anlaşılır. Karamanlı Kişnişi için hasat genellikle temmuz ayının ortasında başlayarak hasat türüne ve mevsim koşullarına bağlı olarak ağustos ayının sonuna kadar biçerdöver yardımı ile yapılır.
Yörede üretilen kişnişi diğer yörelerde üretilen ürünlerden ayıran en önemli özelliklerinden bir tanesi de üretim ve hasat tekniğidir. Üretimde kimyasal ilaç kullanılmamasının yanı sıra, yörenin iklimine bağlı olarak bitkinin temmuz ayının ikinci yarısından ağustos ayının ilk yarısına kadar olan sürede hasada hazır hale gelmesini sağlar. Bu dönemlerde hasada hazır hale gelen ürünün yağmur değmeden hasat edilmesi ürün kalitesini artırır.
Yetişme ve hasat dönemi
Karamanlı Kişnişi ise olgunlaşmış ve hasadı yapılmış olan bitkinin meyvesidir.
Muhafaza koşulları
Meyvelerin tam olarak kuruması ve bitkinin kendisinden kolayca ayrılabilecek kıvama gelmesinin ardından hasat edilir ve uygun şartlarda depolanarak olgunlaşmış ve kurutularak satılır.
Yöreyle bağı
Karamanlı bölgesi nemli ve mineral yönünden zengin topraklara sahiptir.
Coğrafi sınır Burdur ili Karamanlı ilçesidir. Nemli ve mineral bakımından zengin topraklar ile yörenin yağış ve iklimi, ürünün üretim koşullarını oluşturur.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
548 tescil numaralı Karamanlı Kişnişi menşe adı olarak 28 Eylül 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Karamanlı Kişnişi ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Karamanlı Kişnişi ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Karamanlı Kişnişi denetimleri, Karamanlı Belediyesi koordinatörlüğünde; Karamanlı Belediyesi, Karamanlı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Karamanlı Ziraat Odasında görevli konusunda uzman en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler, her yeni tesisin (üreticinin) ziraat odasına ibrasında bir kez ve her hasat döneminde (temmuz- ağustos) bir kez olmak üzere yılda iki defa veya ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet üzerine ise her zaman yapılabilecektir.
Denetimlerde ürünün yapısı, ürünün yetiştirildiği coğrafi sınır, ürünün ekim ve hasat metodu ve miktarı gibi kalitesini unsurların tamamı denetlenecektir. Üretim tekniğine uygun olarak üretimi sağlanan ürünün kalitesinin korunması için uçucu yağ oranının 0,40–0,45 arasında olması da denetlenecektir. Ayrıca denetimlerde bu oranlarla birlikte uçucu yağın bileşenleri içerisinden en önemlisi sayılan linalool oranının da % 75–85 arasında olup olmadığı denetlenecektir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
