Coğrafi işaretli ürün · Bolu
Bolu’nun Mengen ilçesinde kaldırık yaprakları, mısır unu, buğday unu ve sütlü harçla sarılır. Tencerede pişirilen dolmalara soğanlı yağ ve isteğe göre salça katılır; kaymak veya krema eklenebilir, sunumda yoğurt sosu kullanılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Mengen Kaldırık Dolması nedir?
Sicil kaydı: “Mengen Kaldırık Dolması, yerel kaldırık yaprağının sütlü mısır ve buğday unu harcıyla sarılıp yoğurt sosuyla sunulduğu yemektir. Kaldırık yörede hodan adıyla da bilinir.”
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yerel kaldırık ve unlu harç
Sicil kaydı: “Hodan adıyla da bilinen kaldırığın yaprakları kullanılır. Harç mısır unu, buğday unu, süt ve soğanla hazırlanır; yaprak taze, kurutulmuş veya dondurulmuş olabilir.”
Sicilde kaldırık (Trachystemon orientalis L.), mart-nisan aylarında yaprakları toplanan, mavi-mor çiçekli, yenilebilir bir bitki olarak tanımlanır; Mengen’de hodan adıyla da bilindiği belirtilir.
Yoğurt sosu ve isteğe bağlı kaymak
Sicil kaydı: “Dolma pişmesine yakın kaymak veya krema isteğe bağlı eklenebilir. Sarımsaklı yoğurt sosuyla sunulur; listedeki ve aşamalardaki tuz miktarlarının kapsamı teyit bekler.”
Sicil belgesinde üretim nasıl anlatılır?
Sicil kaydı: “Mengen Kaldırık Dolmasına, pişmesine yakın isteğe bağlı olarak süt kaymağı veya krema eklenebilir.”
Aşağıdaki bilgiler sicil belgesindeki kayıtları aktarır. Yıldızlı açıklamalarda belirtilen miktar, ölçü veya anlatım farkları açıklığa kavuşmamıştır; bu kayıtlardan doğrulanmış bir uygulama reçetesi ya da kesin bir teknik ölçüt çıkarılamamaktadır.
Sicil kaydı: sekiz kişilik bileşenler
Sicil kaydı: “Ana bileşenler:
- 50 g kurutulmuş kaldırık yaprağı
- 240 g mısır unu
- 120 g buğday unu
- 500 ml süt
- İki orta boy soğan
- 100 ml ayçiçek yağı
- 200 g yoğurt
İsteğe bağlı bileşenler:
- 100 g kaymak veya krema
- İki diş sarımsak
- 80 g salça”
Sicil kaydı: “Yaprakların haşlanmasında, iç harçta ve yoğurtlu sunumda tuz kullanılır.**”
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre bileşen listesinde 8 g tuz; yaprak haşlama, iç harç ve yoğurt aşamalarında ayrı ayrı 6 g tuz yazılmıştır. Toplam tuz miktarı çözümlenmemiştir. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre bileşen listesinde 8 g tuz; yaprak haşlama, iç harç ve yoğurt aşamalarında ayrı ayrı 6 g tuz bulunur. Haşlama suyundaki tuz ile yenilen harç/sos tuzu ayrı kapsamda olmalıdır. Buradaki kaydın tescil ettirenin yahut TÜRKPATENT’in açıklamasıyla netleştirilmesi gerekmektedir.
Sicil kaydı: yaprakları hazırlama
Sicil kaydı: “Mengen’in ormanlık alanlarından toplanan yapraklar temiz bez üzerinde gölgede kurutulur; kuru ve serin ortamda saklanır. Kurutulmuş yapraklar 10 ml ayçiçek yağı ve tuz eklenen suda haşlanır, ardından soğuk suya alınır.”
Sicil kaydı: i̇ç harç ve sarma
Sicil kaydı: “Mısır unu, buğday unu, süt, ayçiçek yağı, bir rendelenmiş soğan ve tuz karıştırılır. Her haşlanmış yaprağa bir tatlı kaşığı harç konulup sarılır; dolmalar tencereye dizilir.”
Sicil kaydı: pişirme ve soğanlı sos
Sicil kaydı: “Dolmaların üstünü tamamen örten su eklenir ve yaklaşık 40 dakika pişirilir. Bir soğan ince kıyılıp 20 ml ayçiçek yağında kavrulur; isteğe bağlı salça eklenerek dolmalara dökülür. Pişmeye yakın kaymak veya krema eklenebilir.”
Sicil kaydı: yoğurtlu servis
Sicil kaydı: “Yoğurda tuz ve isteğe bağlı ezilmiş sarımsak eklenir. Dolmaların üzerine gezdirilerek servis edilir.”
Mevsimi ve kullanım dönemi
Sicile göre kaldırık yaprakları taze kullanılabilir; hafifçe haşlanıp derin dondurucuda ya da gölgede kurutulup kuru ve serin ortamda saklanarak da değerlendirilir. Belgede bu yöntemler için ayrıca bir saklama süresi verilmez.
Yöresiyle bağı nedir?
Mengen Kaldırık Dolmasının geçmişi eskiye dayanır. Mengen ilçesinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Coğrafi sınıra özgü üretim metodu vardır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Mengen Kaldırık Dolmasının tüm üretim aşamaları coğrafi sınırda gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Üzerine yoğurt dökülerek servisi yapılır. Servis tabağına konan Mengen Kaldırık Dolmasının üzerine, gezdirilerek yoğurt döküldükten sonra servis yapılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1167 tescil numaralı Mengen Kaldırık Dolması mahreç işareti olarak 19 Temmuz 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Mengen Kaldırık Dolması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Mengen Kaldırık Dolması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Mengen Belediyesinin koordinatörlüğünde ve Mengen Belediyesi, Mengen İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Mengen Meslek Yüksekokulu ile Gıda Mühendisleri Odası Bolu İl Temsilciliğinden ürün konusunda uzman birer üye olmak üzere en az 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Denetimde kontrol edilen hususlar:
- Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu.
- Üretim metoduna uygunluk.
- Mengen Kaldırık Dolması ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
