Coğrafi işaretli ürün · Balıkesir
Balıkesir’de tavuk, nohut ve arpa şehriye; soğuk meyane ve sıcak terbiye birleştirilerek pişirilir. Baharatlı tereyağı, maydanoz ve limon sunumu tamamlar; ana çorba, terbiye, sos ve porsiyon üstlükleri ayrı miktar kapsamlarıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Balıkesir Düğün Çorbası nedir?
Sicil kaydı: “Balıkesir Düğün Çorbası. Balıkesir’in tavuk, nohut ve arpa şehriye içeren terbiyeli çorbasıdır. Soğuk meyane ve sıcak terbiye ayrı hazırlanıp tavuk suyuyla birleştirilir; tereyağlı baharat sosu ve servis üstlükleri eklenir.”
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Tavuk, nohut ve arpa şehriye
Sicil kaydı: “Haşlanmış tavuk suyu ve parçalanmış tavuk, önceden hazırlanmış nohut ve kavrulup haşlanmış arpa şehriye birleştirilir. Arpa şehriye hamur ürünüdür; arpa göcesi veya arpa tanesiyle eşitlenmez.”
Soğuk meyane ve sıcak terbiye
Sicil kaydı: “Soğuk meyane su, yumurta sarısı, yoğurt ve buğday nişastasıyla hazırlanır. Sıcak terbiye tereyağı, ayçiçek yağı ve buğday unuyla yapılır. İki karışım kendi sırasıyla birleştirilip tavuk suyuna eklenir; adları başka çorbanın terbiye tanımına göre değiştirilmez.”
Sos ve porsiyon üstlükleri
Sicil kaydı: “Tereyağı ve tatlı kırmızı biber ayrı sos oluşturur; maydanoz, karabiber ve limon servis eşlikçisidir. Sicilin tek tabak için verdiği üstlük miktarları kâse kapasitesiyle uyuşmamaktadır. Bu miktarların tek porsiyona mı, ana yüz kişilik reçeteye mi ait olduğu açıklama gerektirir.”
Sicil belgesinde üretim nasıl anlatılır?
Aşağıdaki bilgiler sicil belgesindeki kayıtları aktarır. Yıldızlı açıklamalarda belirtilen miktar, ölçü veya anlatım farkları açıklığa kavuşmamıştır; bu kayıtlardan doğrulanmış bir uygulama reçetesi ya da kesin bir teknik ölçüt çıkarılamamaktadır.
Sicil kaydı: hazırlık aşamaları ve birleştirme bilgileri
Sicil kaydı: “Balıkesir Düğün Çorbasının üretimi çorbanın, soğuk meyane sosunun, sıcak terbiyenin ve sosun hazırlanması aşamalarından oluşur. 100 kişilik Balıkesir Düğün Çorbası için bileşenler: Çorbanın hazırlanmasında (haşlanmış tavuk suyu, arpa şehriye ve nohutun hazırlanması) kullanılan”
Sicil kaydı: “Soğuk meyane sosu için bileşenler; 3 litre su”
Sicil kaydı: “Yaklaşık 8 saat suda bekleyen nohut, çorbanın yapılacağı gün kullanılmak üzere 1 litre suda kısık ateşte 1 saat haşlanır.”
Sicil kaydı: “Soğuk meyane sos hazırlandıktan sonra sıcak terbiye hazırlanır.”
Sicil kaydı: “Önceden hazırlanan soğuk meyane sosu sıcak terbiyenin olduğu tencereye dökülür ve 2 dakika süresince çırpılır.”
Sicil kaydı: “Kaynamakta olan tavuk suyu 20 litrelik başka bir tencereye aktarılarak kaynatma işlemine devam edilir ve hazırlanan terbiye bu tencereye ilave edilir. Çırpma işlemine devam edilerek kaynama başlayınca ocak kapatılır.”
Sicil kaydı: “İnce bir süzgeç ile çorba tenceresine süzülür ve önceden hazırlanan nohut, arpa şehriye ve didiklenmiş tavuk parçaları çorba tenceresine ilave edilerek çorba hazır hale gelmiş olur.”
Sicil kaydı: ana çorbanın bileşenleri
- 20 kg tavuk göğüs eti (kemikli)
- 50 g tuz 15 litre su
- 750 g arpa şehriye
- 50 ml ayçiçek yağı
- 1,5 kg nohut
Sicil kaydı: meyane ve sıcak terbiye bileşenleri
- 20 adet yumurta sarısı
- 200 g yoğurt
- 50 g buğday nişastası
- 500 g tereyağı
- 200 ml ayçiçek yağı
- 500 g buğday unu
Sicil kaydı: sos malzemeleri
- 20 g tatlı toz kırmızıbiber
Sicil kaydı: sunum için maydanoz, baharat ve limon
- 20 g maydanoz yaprağı
- 10 g karabiber
- 250 g limon suyu (isteğe göre limon tuzu kullanılabilir.)*
* Sicil 100 kişilik ana tarifin ardından bir servis tabağı için 20 g maydanoz, 10 g karabiber ve 250 g limon suyu yazar; servis kâsesi 150–200 ml olarak verilir. Belge görüntüsünde de bu değerler doğrulandı. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Sicil kaydı: süzme işlemi
Sicil kaydı: “Tavukgöğsü su ile yıkanıp süzülür.”
Sicil kaydı: haşlama işlemi
Sicil kaydı: “30 litre kapasiteli çelik derin tencereye koyulur ve üzerine 12 litre su ile tuz ilave edilerek orta ateşte yaklaşık 45 dakika haşlanır. Tavuk eti paslanmaz çelik kevgir ile haşlama suyunun içerisinden alınarak yaklaşık 30 dakika soğutulmaya bırakılır. Soğuduktan sonra el ile 3–5 cm kalınlığında parçalanır.”
Sicil kaydı: “Kalan haşlama suyu kısık ateşte kaynatılmaya devam eder.”
Sicil kaydı: kavurma işlemi
Sicil kaydı: “Arpa şehriyeler 50 ml ayçiçek yağı ile çelik tencerede pembeleşinceye kadar orta ateşte kavrulur. Koyu renk alması istenmez. Daha sonra 2 litre su ilave edilir ve 10 dakika sürekli karıştırılarak kaynaması sağlanır. Çorbada kullanılacak olan nohut, akşamdan ıslatılır ve gece boyunca bekletilir.”
Sicil kaydı: soğuk meyane sosun hazırlanması
Sicil kaydı: “Çukur tencere içerisine 3 litre soğuk su koyulur. Bu suyun içerisine 20 adet yumurta sarısı, 200 g yoğurt ve 50 g buğday nişastası ilave edilir. Çırpma teli ile homojen yapı yakalanana kadar çırpılır ve beklemeye alınır.”
Sicil kaydı: unlu sıcak terbiyenin hazırlanması
Sicil kaydı: “Çukur bir tencereye 500 g tereyağı ve 200 ml ayçiçek yağı ilave edilir ve yağ karışımı kızarınca buğday unu yavaş yavaş ilave edilerek çırpma teli ile sürekli çırpılır.”
Sicil kaydı: “Bu işlem kısık ateşte 25 dakika devam eder. Buğday unun rengi buğday rengine dönene ve karışım kum tanesi gibi akıcı hale geldiğinde bu işlem tamamlanarak tencere ocaktan alınır.”
Sicil kaydı: kırmızıbiberli tereyağının hazırlanması
Sicil kaydı: “Bir tavada 500 g tereyağı eritildikten sonra ve ocağın altı kapatılır, 5 dakika bekletilir ve tatlı toz kırmızıbiber eklenir.”
Sicil kaydı: maydanozlu üstlük ve kâse sunumu
Sicil kaydı: “Bir kapta maydanoz yaprakları ve karabiber karıştırılır. Balıkesir Düğün Çorbası 150–200 ml kapasiteli çorba kâselerine koyulur.”
Sicil kaydı: pişirme ve sunuma hazırlık
Sicil kaydı: “Limon suyu (isteğe bağlı limon tuzu) çorbanın servisinde kullanılır.”
Yöresiyle bağı nedir?
Balıkesir Düğün Çorbasının coğrafi sınırda uzun bir geçmişi vardır. Balıkesir ilinin mutfak kültürü içinde önemli bir yere sahiptir. Üretimi, bileşen seçimi ve soslar ile terbiyenin hazırlanması aşamaları bakımından coğrafi sınıra özgü nitelik taşır. Bu sebeplerle coğrafi sınırla ün bağı bulunan Balıkesir Düğün Çorbasının üretiminin tüm aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleşir.
Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Çorba maydanoz, karabiber ve isteğe göre limon suyuyla sunulur. Üzerine maydanoz-karabiber karışımı ilave edildikten sonra ayrı kapta karıştırılarak sıcak olarak servisi yapılır. (1 servis tabağı için)
Geçmişi ve yöredeki yeri
Tarihsel gelişim ve üretim geleneği
Balıkesir ilinde uzun bir geçmişe sahip olan Balıkesir Düğün Çorbası, coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yeri vardır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1562 tescil numaralı Balıkesir Düğün Çorbası mahreç işareti olarak 25 Mart 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Balıkesir Düğün Çorbası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetimler; Balıkesir Büyükşehir Belediyesinin koordinasyonunda; Balıkesir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Balıkesir Lokantacılar ve Benzerleri Esnaf Sanatkârlar Odası ile Balıkesir Büyükşehir Belediyesinden ürün konusunda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır.
Denetim mercii tarafından; Balıkesir Düğün Çorbasının üretiminde kullanılan bileşenlerin uygunluğu; üretim metoduna uygunluk ile Balıkesir Düğün Çorbası ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir.
Sicildeki denetim düzeni
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
