Coğrafi işaretli ürün · Balıkesir
Balıkesir’in Sındırgı ilçesindeki Çakıllı ve Küçükbükü köylerinde yetiştirilir. Seledyn çeşidi ata tohumundan elde edilen meyvenin ince kabuğu damarlı ve serttir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Sındırgı Çıtır Kavun nedir?
Sındırgı Çıtır Kavun; coğrafi sınırda yetişen seledyn çeşidi ata tohumu kavundan (Cucumis melo) elde edilir. Üretiminde, hasat zamanının ilk mahsul kavunlarının çekirdeklerinin alınıp bez torbalarda veya keselerde, karanlık ve serin ortamda muhafaza edilmesi suretiyle hazırlanan tohumluklar kullanılır.
Ayırt edici özellikleri
Sındırgı Çıtır Kavunun dış kabuğu ince olup damarlı ve sert bir yüzeye sahiptir.
Bu sebeple “çıtır kavun” olarak tanımlanır.
Kabuk rengi yeşil ile sarı karışımıdır.
Kavunun pH değeri 5,7–6,3, toplam asitliği 0,07–0,1 g/100 g (sitrik asit cinsinden) ve suda çözünür kuru madde miktarı %9–9,42 arasındadır.
Hammadde ve bileşim
Hibrit tohum kullanılmaz ve fideleme yöntemi uygulanmaz.
Biçim ve ölçüler
Kavunun çapı 10–15 cm arasındadır.
Sındırgı Çıtır Kavun Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Sındırgı Çıtır Kavunun üretiminde, seledyn çeşidi ata tohumu kullanılır. Sındırgı Çıtır Kavunu, boz ve kara toprak olarak adlandırılan çernozyum yapısındaki topraklarda yetiştirilir. Bu tekniğe “bez süzme” denir. Sındırgı Çıtır Kavun yetiştirilecek arazi, 15 Mayısa kadar ekim öncesi hazırlanır.
Ekim ve çimlendirme
Arazi, standart pulluklarla iyice sürülerek ezildikten sonra tohumların ekileceği karıklar açılır. Hazırlanan toprakta çapalarla, en az 1 m aralıklarla ve 5–6 cm derinlikte çukurlar açılır. Eğer toprak tavlı ise su dökmeye gerek yoktur. Ancak toprak kuru ise açılan çukurlara su dökülür.
Gübreleme işlemi
Her bir çukura, 8–10 tohum (çekirdek) atılır ve üzeri, yıllanmış gübre-toprak karışımı ile örtülür. Çukurlara bu miktarda tohum atılmasının nedeni ata tohumlarında bazen filizlenme olmamasıdır. Yıllanmış gübre kullanılması, tohumların daha hızlı çatlayıp filizlenmesini sağlar. Filizlenme, ekimi takip eden birinci haftanın sonuna gerçekleşir.
Bitkinin şekillendirilmesi
Filizler, en geç 15 gün içinde çekirdekten tamamen çıkar. Ekimden 21 gün sonra ilk el çapası yapılarak kökler havalandırılır ve yabani otlar temizlenir. Ayrıca kavun fidelerin boğazı doldurulur, yani dip kısımları toprakla desteklenir. Daha sonra araziye, traktörle ara sürme yapılır. Bu işlemlere, her hafta aynı şekilde devam edilir. Temmuzun ilk haftası çiçeklenme başlar.
Sulama ve çapalama
Özellikle temmuz ayının ortasında hava sıcaklığı 35 ℃’nin üzerinde seyrediyorsa, köklerin zayıflamaması için sulamaya ihtiyaç duyulabilir. Ancak normal hava şartlarında sulama işlemi yapılmaz. Sındırgı Çıtır Kavun 20 Temmuza kadar, araziyi kaplamaya, yani yayılmaya başlar. Bu süre içinde çiçeklenmeden meyvelenme sürecine girilir.
Hasat işlemi
Meyvelenme sürecinden itibaren kavunun olgunlaşması devam eder ve ekimden itibaren 76–81 gün sonra ilk hasat yapılır.
Üretimde dikkat edilen noktalar
İlk hasadı yapılacak kavunlarda dikkat edilmesi gereken en önemli husus, kavunların alt kısmında bir yarık gibi izin olmasıdır. Yara izleri kavunun olgunlaştığını gösterir. Ayrıca meyvelenme sürecinde kavunun üzerinde oluşan tüyler, tam olgunlaştığında dökülür ve “çıtırdak” diye tabir edilen izler belirginleşir. Rengi sarı ve yeşil karışımı olur.
Hasat — 2. aşama
Hasat, arazide kavun bitene kadar devam eder. Ancak 15 Ağustostan sonra bölgede çiğ olayları yaşanabilir. Eylül ayının sonuna kadar hasat işleminin %90’ı tamamlanır. Arazide kalan kökenlerde (kavun bitkisinde), Eylül ayından sonra, halk arasında “kül” diye tabir edilen çürüme meydana gelir.
Muhafaza koşulları
Üretiminde, hasat zamanının ilk mahsul kavunlarının çekirdeklerinin alınıp bez torbalarda veya keselerde, karanlık ve serin ortamda muhafaza edilmesi suretiyle hazırlanan tohumluklar kullanılır. Hasat zamanı ilk mahsullerden olgunlaşmış kavunların çekirdekleri alınıp tohumluk olarak kullanılmak üzere eski usullerle saklanır. Yani kavundan ayıklanan çekirdekler, ilaç, hormon, vb. maddeler kullanılmaksızın bez torbaya (bez keseye) konur ve karanlık ve serin ortamda muhafaza edilir.
İlk hasatta, bir sonraki sezon için tohumluklar alınır ve muhafaza edilir. Sındırgı Çıtır Kavun, hasattan sonra serin ve güneş görmeyen yerde en fazla 1 ay muhafaza edilebilir. Kış için saklamaya uygun değildir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Sındırgı Çıtır Kavun, boz toprak ya da kara toprak olarak bilinen çernezyom yapısındaki verimli topraklarda yetişir. Yağış miktarının yüksek olması toprağı minerallerce zenginleştirdiğinden coğrafi sınırdaki yüksek yağış oranı Sındırgı Çıtır Kavununa istenilen özellikleri sağlar.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Bu dönemde yetişen kavunlar her ne kadar nispeten daha küçük olsa da yine de tüketime uygundur.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1491 tescil numaralı Sındırgı Çıtır Kavun menşe adı olarak 30 Ekim 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Sındırgı Çıtır Kavun ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Sındırgı Çıtır Kavun ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Sındırgı Belediyesinin koordinasyonunda ve Sındırgı Belediyesinden, Sındırgı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden ve S.S Yaylabayır Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifinden konuda uzman birer kişinin katılımıyla oluşan toplam 3 kişilik denetim mercii tarafından, yılda bir kez düzenli olarak ayrıca şikâyet olması ve gerek görülen durumlarda her zaman yapılır.
Denetim mercii; üretimde kullanılan tohumlukların uygunluğunu; üretim metoduna uygunluğu; ürünün fiziksel özellikleri ile pH değeri ve toplam asitlik değerlerinin uygunluğunu ve Sındırgı Çıtır Kavun ibaresi ile menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
