Coğrafi işaretli ürün · Balıkesir
Balıkesir’in kuzu kokoreci, iç yağlı merkezinin ince bağırsakla sarıldığı dondurulabilir bir yöresel yemektir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Balıkesir Göbel Kuzu Kokoreci / Balıkesir Kuzu Kokoreci nedir?
Balıkesir Göbel Kuzu Kokoreci / Balıkesir Kuzu Kokoreci, kuzu kalın bağırsağı, ince bağırsağı ile çöz yağı ve/veya gömlek yağı kullanılarak hazırlanan bir kokoreçtir. Temizlenmiş ve ısıl işleme tabi tutulmuş kalın bağırsağın üzerine ince bağırsak sarılır; ürün daha sonra dondurma işleminden geçirilir.
Ürün dondurulmuş ya da pişirilmiş olarak piyasaya arz edilir ve pişirilerek tüketilir. Bileşenleri, kendine özgü üretim yöntemi ve ustalık gerektiren hazırlanışı ürünün karakterini oluşturur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Katmanlı rulo yapı
Çöz yağı ve/veya gömlek yağı ile kalın bağırsak, gıda ile temasa uygun şiş üzerinde birlikte sarılarak kokorecin iç merkezini oluşturur. Bu merkezin üzerine yaklaşık iki adet ince bağırsakla ayrı bir dış sarım yapılır ve iç kısmın tamamen örtülmesi sağlanır.
Dondurularak hazırlanan ürün
Sarım tamamlandıktan sonra ürün ısıl işlem görür, soğutulur ve dondurma veya hızlı dondurma yöntemiyle dondurulur. Dondurulmuş ya da hızlı dondurulmuş biçimde üretilen ürün, asgari teknik şartlar ve gıda hijyeni kurallarına uygun olarak hazırlanır.
Rulo ve dilim biçimleri
Ürün genellikle rulo sarma şeklinde piyasaya arz edilir. Tüketime sunulurken isteğe bağlı olarak dilimlenebilir.
Nasıl hazırlanır ve dondurulur?
Bileşenlerin seçimi ve temizliği
Ortalama 3 kg ürün için 1-1,5 kg ince bağırsak, 1 kg kalın bağırsak ve 0,5-1 kg çöz yağı ya da 0,5 kg çöz yağı ile 0,5 kg gömlek yağı kullanılır. Gıda işletmecileri, bileşenler listesine uygun kalmak koşuluyla miktarları orantılı olarak azaltabilir veya çoğaltabilir. Bağırsaklar ve iç yağlar, ilgili gıda mevzuatına uygun olarak seçilir ve özenle temizlenir.
İç ve dış sarım
Ürün genellikle ortalama 3 kg ağırlıkta olacak biçimde bir şiş üzerinde rulo şeklinde sarılır. İlk sarımda çöz yağı ve/veya gömlek yağı ile kalın bağırsak birlikte kullanılır; bu rulo kokorecin iç merkezini meydana getirir. Dış sarımda yaklaşık iki adet ince bağırsak kullanılır ve iç rulo tamamen örtülür.
Isıl işlem ve soğutma
Sarılan şişler birbirine temas etmeyecek biçimde askılara asılır ve 250-260°C sıcaklık aralığında yaklaşık 30 dakika ısıl işleme tabi tutulur. Isıl işlem gören kokoreçler, oda koşullarında yaklaşık 1 saat soğumaya bırakılır. Soğutma sonrasında şişler çıkarılır; ürün isteğe bağlı olarak dilimlenebilir.
Dinlendirme ve dondurma
Hazırlanan ürünler, gıda işletmesinin şartlarına göre -5°C ila 0°C sıcaklık aralığında 2-3 saat dinlendirilir. Dinlendirilen ürünler genellikle -40°C ila -45°C sıcaklık aralığında dondurma veya hızlı dondurma işlemiyle dondurulur.
Piyasaya arz ve servis nasıl yapılır?
Ambalaj ve soğuk zincir
Dondurulmuş veya hızlı dondurulmuş ürün, ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgileriyle ve gıda ile temasa uygun ambalaj içinde piyasaya hazırlanır. Dondurulmuş ürünün dondurulması, taşınması, muhafazası, depolanması ve piyasaya arzı boyunca soğuk zincirin -18°C’yi aşmaması gerekir. Satın alanın muhafaza için gerekli sıcaklık ve/veya ekipman bilgisi etikette yer alır; etiket veya ambalajda ayrıca “Çözüldükten sonra tekrar dondurmayın.” ifadesi bulunur.
Pişirme ve sıcak servis
Pişirilecek ürün soğuk zincirden alınarak tercihen oda sıcaklığında çözülür; ardından şiş üzerinde rulo veya dilim hâlinde, kokoreç pişirmeye uygun ocaklarda ya da ızgaralarda, tercihen odun veya kömür ateşinde pişirilir. Servis için ayrılan dilimlerin iç kısımları ızgara veya tavada yaklaşık 5 dakika pişirilerek mühürlenir. Servis aşamasında tüketici isteğine bağlı olarak biber, kimyon, kekik ve tuz eklenebilir; ürünün sıcak servis edilmesi ve sıcak tüketilmesi tavsiye edilir.
Balıkesir ile bağı nedir?
Ürünün tarihsel geçmişinde özellikle Susurluk ilçesinin Göbel Mahallesi’nde yaygın üretilmesi, onun Balıkesir Göbel Kuzu Kokoreci / Balıkesir Kuzu Kokoreci adıyla tanınmasını sağlamıştır. Bu üretim geçmişi nedeniyle ürünün Balıkesir iliyle ün bağı bulunur.
Ürün, coğrafi sınır içinde yetiştirilen kuzuların kalın bağırsağı, ince bağırsağı, çöz yağı ve gömlek yağı kullanılarak üretilir. Kuzu bağırsaklarının seçimi, özenle temizlenmesi ve dondurulması, ürünün hazırlanışında ustalık becerisi gerektiren işlemlerdir. Pişirme ve servis hariç diğer üretim aşamalarının Balıkesir ili coğrafi sınırında gerçekleştirilmesi gerekir.
Göbel adı nasıl yerleşmiştir?
Ürün, özellikle Göbel Mahallesi’ndeki yaygın üretim geçmişiyle tüketiciler arasında alışılagelen adıyla bilinir. Balıkesir Göbel Kuzu Kokoreci / Balıkesir Kuzu Kokoreci, Balıkesir mutfak kültürüne özgü ürünler arasında yer alır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil ve işaret kullanımı
Balıkesir Göbel Kuzu Kokoreci / Balıkesir Kuzu Kokoreci, 14 Aralık 2022 tarihinden itibaren korunmak üzere 10 Temmuz 2023’te 1406 numarayla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Ürünün ambalajında Balıkesir Göbel Kuzu Kokoreci / Balıkesir Kuzu Kokoreci ibaresi ve mahreç işareti amblemi yer alır. Ambalaj üzerinde kullanım mümkün olmadığında, ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim yapısı ve kapsamı
Denetimler, Balıkesir Büyükşehir Belediyesi koordinatörlüğünde; Balıkesir Büyükşehir Belediyesi ile Balıkesir İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yürütülür. Denetimler yılda en az bir kez yapılır; şikâyet üzerine veya gerekli görülen hâllerde ek denetim de gerçekleştirilebilir. Denetim mercii, coğrafi işaretin kullanımını, bileşen listesini ve üretim metoduna uygunluğu kontrol eder; tespit edilen uygunsuzluklar ile gerekli tedbirler denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Raporlama ve yetkiler
Denetim raporları, her yıl Balıkesir Büyükşehir Belediyesi tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim mercii, denetimin yürütülmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ve uzman gerçek ya da tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren Balıkesir Büyükşehir Belediyesi, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.