Coğrafi işaretli ürün · Aydın
Aydın’da kıymalı küçük kulak hamurları kızartılıp et veya tavuk suyunda pişirilir. Nohut ve yoğurtlu terbiye ile birleşen çorba sıcak sunulur; hamur, iç harç, kızartma ve isteğe bağlı tereyağlı üstlük ayrı hazırlanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Söke Kulak Çorbası nedir?
Söke Kulak Çorbası, aydın’da kıymalı küçük kulak hamurları kızartılıp et veya tavuk suyunda pişirilir. Nohut ve yoğurtlu terbiye ile birleşen çorba sıcak sunulur; hamur, iç harç, kızartma ve isteğe bağlı tereyağlı üstlük ayrı hazırlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kızarmış kıymalı kulak hamuru
İnce açılmış hamur küçük karelere kesilip kıymalı harçla kulak biçiminde kapatılır. Yaklaşık üç dakika kızartma ve ardından çorba suyunda pişirme farklı işlemlerdir; kızartma tek başına bütün etli çorbanın son pişirmesi değildir.
Nohut ve yoğurtlu terbiye
Haşlanmış nohut, yoğurt, un ve yumurta sarılı terbiye kullanılır. Sıcak çorba suyuyla terbiye yavaşça dengelenir. Yöntemdeki ilave kesme hamurun miktarı ve hamur yumurtasının ekleme aşaması teyit bekler.
Zeytinyağında kızartma dokusu
Sicil zeytinyağını Aydın mutfağının bağlamında ele alır; kızartmanın dış hamuru gevrek, iç harcı yumuşak tuttuğunu açıklar. Kızartma ve sonraki çorba pişirmesi bu doku oluşumunun farklı aşamalarıdır.
Sicil belgesinde üretim nasıl anlatılır?
Aşağıdaki bilgiler sicil belgesindeki kayıtları aktarır. Yıldızlı açıklamalarda belirtilen miktar, ölçü veya anlatım farkları açıklığa kavuşmamıştır; bu kayıtlardan doğrulanmış bir uygulama reçetesi ya da kesin bir teknik ölçüt çıkarılamamaktadır.
Hamur malzemeleri
Hamur listesi ayrı bir reçete kapsamıdır.
- 250 g ekmeklik buğday unu/özel amaçlı buğday unu
- 75 ml su
- 1 adet yumurta
- 5 g tuz
Yumurtanın yöntem içindeki ekleme aşaması teyit bekler.
İç harç malzemeleri
Kıymalı iç harç için ayrı miktarlar verilir.
- 150 g kıyma
- 1 adet kuru soğan
- 5 g tuz
- 2 g karabiber
Ana çorba malzemeleri
Çorba suyu ve nohut ana karışım kapsamıdır.
- 1,2 litre et suyu ve/veya tavuk suyu
- 150 g haşlanmış nohut
- 5 g tuz
Yöntemde ayrıca geçen kesme hamurun miktarı teyit bekler.
Sos malzemeleri
Yoğurtlu terbiye ayrı hazırlanır.
- 200 g yoğurt
- 10 g buğday unu
- 1 adet yumurta sarısı
Servis üstlüğü için verilen miktarlar ana çorba ve terbiye listelerine eklenmez.
- 20 g tereyağı
- 5 g toz kırmızıbiber ve/veya pul kırmızıbiber
- 5 g nane
Kızartma yağı kapsamı
Sicil kızartma için 250 ml zeytinyağı veya ayçiçek yağını isteğe bağlı olarak listeler. Yöntem kulak hamurlarını zeytinyağında kızartır; bu yağ miktarı bitmiş çorbanın tamamında kalan yağ veya besin değeri olarak hesaplanmaz.
Hamuru yoğurma ve dinlendirme
Un, tuz ve suyla hamur hazırlanır; su azar azar eklenir ve iyice yoğrulur. Hamurun parlak, nispeten sert, pürüzsüz, kaygan, yapışmayan ve elastik olması istenir. En az 15 dakika dinlendirilir. Yumurtanın hangi aşamada eklendiği kaynakta açıklanmamıştır.
Hamuru ince açma ve kare kesme
Tezgâh ve hamur hafif unlanır. Oklava veya merdaneyle yaklaşık 1–2 mm açılır; yırtılmayı önlemek için aşırı inceltilmez. Kenarı ortalama 1 cm olan kareler kesilir ve ortalarına nohut büyüklüğünde kıymalı harç yerleştirilir.
Kulak biçiminde kapama
Karşılıklı köşeler dikkatle birleştirilir ve orta kısım sıkıca kapatılır. Kenarlar hafif bastırılarak yapıştırılır; bu kapama harcın dışarı çıkmasını ve mantıların açılmasını önler. Kulak biçimi bu işlemle oluşur.
Mantıları pişirmeye hazırlama
Hazırlanmış mantılar hafif unlanmış tepsiye yerleştirilir; birbirine yapışmaları önlenir. Tepsi hafif örtülerek hamurun kuruması engellenir. Bu hazırlık çorbada mantıların dağılmadan pişmesine yardımcı olur.
İç harcı hazırlama
Kıyma, soğan, tuz ve karabiber homojen karıştırılıp yoğrulur. Harçtan küçük, nohut büyüklüğünde parçalar yuvarlanır ve hamuru doldurmak için ayrılır. Bu harç ana listedeki haşlanmış nohutla aynı girdi değildir.
Kızartma ve çorba suyunda pişirme
Kulak mantıları derin tavada zeytinyağıyla yaklaşık üç dakika, iki yüzü sararana kadar kızartılır. Dış hamur gevrek, iç kısım yumuşak kalır. Kaynayan et veya tavuk suyunda 8–10 dakika daha pişirilir; yumuşayıp yüzeye çıkınca ocak kısılır.
Nohut ve ayrı kesme hamur kaydı
Çorbaya haşlanmış nohut eklenir. Kaynak ayrıca küçük kesme hamur parçalarını, nohuttan az miktarda ilave etmeyi anlatır; bileşen listesinde bu hamurun ayrı miktarı bulunmadığından tahmini gram veya hamur payı eklenmez.*
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre listede hamur yumurtası bulunur, hamur yöntemi yumurtayı eklemeyi belirtmez. Çorba yöntemindeki ek kesme hamur ise bileşen listesinde miktarıyla tanımlanmaz; sadece nohuttan az olacağı yazılır. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Terbiyeyi ısı dengesiyle hazırlama
Yoğurt, yumurta sarısı ve un ayrı çırpılır. Kaynak krem rengi, kıvam ve hafif ekşi tadı bu karışımla ilişkilendirir. Terbiyeye sıcak çorba suyundan 1–2 kepçe yavaşça eklenip sürekli karıştırılır; ılıtma yoğurdun kesilmesini önlemeyi amaçlar.
Terbiye sonrası son pişirme
Ilıtılmış terbiye çorbaya yavaşça ve sürekli karıştırılarak katılır. Yaklaşık 5–10 dakika daha kısık ateşte pişirilir; bu aşamada kıvam ve tat karışıma yayılır. Çorba kıvamını alınca ocak kapatılır.
Sıcak servis ve isteğe bağlı üstlük
Tereyağı eritilip nane ve toz veya pul kırmızıbiberle kavrulur. İsteğe bağlı bu sos pişmiş çorbanın üzerine eklenir. Çorba sıcak servis edilir; üstlük kızartma yağı veya yoğurtlu terbiye yerine geçmez.
Altı kişilik reçete kapsamı
Kaynağın altı kişilik reçetesi hamur, kıymalı iç, ana çorba, yoğurtlu terbiye, isteğe bağlı tereyağlı üstlük ve kızartma yağını ayrı miktar kapsamlarıyla verir. Aynı 5 g tuz değerleri farklı aşamalara aittir; tek miktar veya tek aşama gibi birleştirilmez.
Yöresiyle bağı nedir?
Aydın ilinde uzun yıllardır kendine has üretim metodu ile üretilen, hazırlanması ustalık becerisi ve emek isteyen Söke Kulak Çorbasının üretim aşamaları ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeplerle; üretildiği Aydın ili ile ün bağı bulunan Söke Kulak Çorbasının üretim aşamaları, Aydın ilinde gerçekleştirilmelidir. Söke Kulak Çorbasının Aydın ili ile ün bağı bulunur.
Söke’de yıllardır sürdürülen ince hamur açma, kıymalı doldurma ve kulak biçimi verme bilgisi yöresel ustalıkla ilişkilendirilir. Sicil bütün üretim aşamalarının Aydın ilinde gerçekleştirilmesini belirtir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Söke ilçesinde yaygın olarak tüketildiği ve halk arasında bu yemeğe “kulaklı çorba” isminin de verildiği bilinir. Söke Kulak Çorbasının; sıcak sunulması ve tüketilmesi sicilde önerilen servis biçimidir. Pişirilmesi tamamlanan Söke Kulak Çorbasının üzerine isteğe bağlı olarak tereyağlı sos ilave edilerek servisi yapılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1761 tescil numaralı Söke Kulak Çorbası mahreç işareti olarak 18 Ağustos 2025 tarihinde tescil edilmiştir. Söke Kulak Çorbası ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün servisinin yapıldığı gıda işletmelerinde kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim merci tarafından, denetimde aranılacak kriterlere aşağıda yer verilmektedir: − Üretimde kullanılan bileşenler listesinin uygunluğu, − Söke Kulak Çorbası hazırlanması, pişirilmesi ve servisi aşamalarının uygunluğu, − Söke Kulak Çorbası ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanım biçiminin uygunluğu.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Söke Ticaret Borsası koordinasyonunda; Söke Ticaret Borsası ile Söke İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Denetim raporları; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca Söke Ticaret Borsası tarafından her yıl düzenli olarak Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
