Coğrafi işaretli ürün · Aydın
Bozdoğan’da taş tabanlı odun fırınında pişen, dört çeşidi bulunan yöresel pide.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Bozdoğan Pidesi nedir?
Bozdoğan Pidesi, beyaz buğday unu, su, maya ve tuzla hazırlanan hamura iç harç eklenip taş tabanlı odun fırınında pişirilen bir pidedir. Ürün, Aydın’ın Bozdoğan ilçesinde üretilir.
Bozdoğan Pidesi; malzemesi ve biçimi değişen yumurtalı peynirli, kıymalı, yuvarlak kıymalı ve tahinli dört çeşitten oluşur. Çeşitler, servis biçimleri ile hamurun şekil ve kalınlık özellikleri bakımından birbirinden ayrılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Dört çeşitli ürün yapısı
Yumurtalı peynirli çeşidin iç harcı koyun peyniri, yumurta ve maydanozdan; kıymalı çeşidin iç harcı ise az yağlı dana kıyma, domates, soğan, maydanoz ve tuzdan hazırlanır. Yuvarlak kıymalı pide, kıymalı pide iç harcıyla yapılırken tahinli pide hamurun tahin, beyaz toz şeker ve tereyağıyla yoğrulmasıyla hazırlanır.
Çeşitlere göre biçim ve hamur kalınlığı
Yumurtalı peynirli ve kıymalı pidelerin kenarları yaklaşık 1-1,5 cm kalınlığındadır; yuvarlak kıymalı pide yaklaşık 15 cm, tahinli pide ise yaklaşık 30 cm çapında daire biçimindedir. Tahinli pidenin hamuru, yumurtalı peynirli ve kıymalı pide hamurundan daha ince olup 0,5 cm kalınlıktadır.
Ustanın hamur açma tekniği
Pide ustası hamuru iki eliyle tezgâhta tokatlayıp havada döndürerek açar; hamurun gramaj ayarı dışında makine veya yardımcı alet kullanılmaz. Tokatlayarak açma ve havaya atma işlemi, çıkardığı ses nedeniyle ritüel niteliği kazanmış; hamurun eşit kalınlık ve yoğunluğa ulaşmasını sağlamıştır.
Üretim nasıl yapılır?
Hamurun hazırlanması ve dinlendirilmesi
Pide hamuru, 10 pide için 1 kg beyaz buğday unu, un miktarının %50-60’ı kadar su, un miktarının %0,3’ü kadar maya ve yaklaşık %0,7’si kadar tuzla hazırlanır. Hamurda yalnız beyaz buğday unu kullanılır; un, su, tuz ve maya elle istenen kıvama gelinceye kadar yoğurulur. Hamurun pide yapımında kullanılabilmesi için serin ortamda en az 1 saat dinlendirilip kabarması gerekir ve hamur günlük hazırlanır.
Bezelerin ayrılması ve hamurun açılması
Dinlenen hamurdan yaklaşık 150 g ağırlığında küçük toplar ayrılır ve bunlar, içi hafif unlanmış tahta muhafazalarda kullanılmak üzere bekletilir. Hamur topları pide ustası tarafından açılıp inceltilerek şekillendirilir; usta hamuru tezgâhta tokatlayıp havada döndürür.
Yumurtalı peynirli ve kıymalı iç harçlar
Bir yumurtalı peynirli pide için 75 g koyun peyniri, 2 yumurta ve 5 g maydanoz kullanılır; bu malzemeler yaklaşık 3 dakika karıştırıldıktan sonra iç harç hamurun yüzeyine eşit kalınlıkta yayılır. Yumurtalı peynirli pidenin kenarları yaklaşık 1-1,5 cm kalınlığında içe kıvrılarak harcın taşması engellenir. 10 kıymalı pide için 600 g az yağlı dana kıyma, 200 g domates, 150 g soğan, 50 g maydanoz ve 2 g tuz kullanılır; et, dananın ön bacakları ile gövdesinin birleştiği yumuşak bölgeden seçilir, soyulup küçük doğranan domates ve soğanla yaklaşık 3 dakika karıştırılır. Kıyma harcı hamurun tüm yüzeyine eşit kalınlıkta yayılır ve kenarlar yaklaşık 1-1,5 cm kalınlığında içe kıvrılır.
Yuvarlak kıymalı ve tahinli çeşitlerin hazırlanması
Yuvarlak kıymalı pide, kıymalı pideye benzer iç harçla hazırlanır; daire biçimindeki hamurunun iç harcı yaklaşık 80 g olur ve pide yaklaşık 15 cm çapındadır. 12-13 tahinli pide için 1 kg pide hamuru, 1,5 kg tahin, 1 kg beyaz toz şeker ve 100 g tereyağı kullanılır; hamur bu malzemelerle karıştırılıp yoğrulur ve yaklaşık 30 cm çapında yuvarlak biçimde hazırlanır.
Odun fırınında pişirme
Şekillendirilen pideler tahta küreklerle taş tabanlı odun fırınına yerleştirilir ve fırının sıcaklığına göre 3-6 dakika pişirilir.
Nasıl ve nelerle birlikte sunulur?
Servis uygulamaları
Yumurtalı peynirli pide fırından çıktıktan sonra manda kaymağıyla servis edilir; isteğe ve mevsime göre üzerine turunç veya limon suyu sıkılabilir. Kıymalı pidenin üzerine fırından sonra tereyağı eklenir ve tereyağı tahta kaşıkla kenarlarına sürülür; isteğe ve mevsime göre turunç veya limon suyu kullanılabilir. Tahinli pide manda kaymağıyla servis edilir; kaymak, tahinli pidenin ayırt edici bileşenidir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Bozdoğan ilçesiyle ün ilişkisi
Bozdoğan Pidesinin coğrafi sınırda uzun bir geçmişi vardır ve ürün, Bozdoğan ilçesinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Bu özellikler, ürünün coğrafi sınırla ün bağını oluşturur.
Coğrafi sınırda yapılması gereken işlemler
Yumurtalı peynirli ve tahinli pidelerin servisinde kullanılan manda kaymağı coğrafi sınırdan temin edilir. Bozdoğan Pidesinin tüm üretim aşamaları Aydın ili Bozdoğan ilçesi sınırları içinde gerçekleştirilir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil ve işaret kullanımı
Bozdoğan Pidesi, mahreç işareti olarak 1651 numarayla 23 Ekim 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 20 Ocak 2022 tarihinden itibaren korunur. Ürünün ambalajında Bozdoğan Pidesi ibaresi ile mahreç işareti amblemi bulunur; ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda bu ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek biçimde yer alır.
Denetim yapısı ve kapsamı
Denetimler, Nazilli Ticaret Odasının koordinatörlüğünde; Nazilli Ticaret Odası, Bozdoğan İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Bozdoğan Meslek Yüksekokulu Veterinerlik Bölümünden birer uzmanın katıldığı üç kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetimler yılda en az bir kez düzenli olarak, ayrıca şikâyet üzerine ve gerekli görülen hâllerde yapılır; bileşenlerin, üretim metodunun, ürün ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da uzman gerçek ve tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir; tescil ettiren ise hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.