Coğrafi işaretli ürün · Aydın
Söke Pidesi, Söke’ye özgü iki ayrı harcın birleştirildiği taş fırın pidesidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Söke Pidesi nedir?
Söke Pidesi; özel amaçlı buğday unu, tuz, maya ve suyla hazırlanan fermente hamurun açılması, iç harçla kaplanması ve meşe odunu ateşindeki taş fırında pişirilmesiyle yapılan bir pidedir. Ürün, Aydın ili Söke ilçesini kapsayan coğrafi sınırla ilişkilendirilmiş mahreç işaretli bir fırıncılık ve hamur işi ürünüdür.
Pidenin karakterini, iki ayrı harcın üretimden hemen önce birleştirilmesi ve iç harcın hamura oranla yüksek tutulması belirler. Açık biçimde hazırlanan pide, tereyağlı kalın yan kenarlarıyla yumuşak bir yapı kazanır ve dilimlenerek servis edilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
İki bileşenli iç harç
Söke Pidesinin içi iki ayrı harçtan oluşur ve bu harçlar pideye yerleştirilmeden hemen önce karıştırılır. Birinci harç, dana kol, boşluk ve kaburga etlerinin yağsız bölümlerinden elde edilip önceden kavrulan kıyma ile domatesten; ikinci harç ise maydanoz, çökelek ve yumurtadan hazırlanır.
Oval ölçüler
Pişmemiş hamur oval biçimdedir; uzunluğu 32-35 cm, genişliği 15-18 cm ve kalınlığı 1,5-1,7 cm olarak belirlenmiştir. Hamur, açılmadan önce 180-200 g ağırlığındaki pazılara ayrılır.
İç oranı ve yumuşak kenarlar
Tanım kısmında, 180-200 hamura karşılık 200-230 g iç harç kullanıldığı ve bu nedenle iç kısmın hamura oranla daha fazla olduğu belirtilir. Pişen pidenin kalın yan kısımlarına eritilmiş tereyağı sürülür; bu uygulama kenarların sertleşmesini önler ve yumuşak kalmasını sağlar.
Taş fırında pişirme
Pide, meşe odunu ateşiyle 350-380 °C’ye ısıtılan taş fırında pişirilir.
Nasıl üretilir?
İç harçların hazırlanması
İç harç için kıymanın önceden pişirilmesi gerekir; diğer malzemeler bu kıymaya göre hazırlanır. Her 1 kg yağsız dana kıyması için 4 orta boy domates (400-600 g), 4 demet maydanoz, 2 yumurta (yaklaşık 100 g) ve 350-400 g çökelek kullanılır. İlk harçta kıyma, taş fırında 120-130 °C’de 3-4 saat kavrulur; %1 tuz eklenir ve topaklanan parçalar pirinç tanesi büyüklüğüne gelene kadar havanda ezilir. Rendelenmiş ya da 2-3 mm küp doğranmış domates kıymayla karıştırılır. İkinci harçta maydanoz 2-3 mm genişliğinde doğranır, çökelek ve yumurtayla karıştırılır. İsteğe bağlı olarak pul biber ve karabiber eklenebilir.
Harçların birleştirilmesi
Günlük hazırlanan iki harç, ayrı kaplarda 4 °C’de buzdolabında saklanır ve pide üretiminden hemen önce 1/1 oranında karıştırılır. Pişirme öncesinde buzdolabından çıkarılan harçlar 5 dakika dinlendirilir, ardından birbirleriyle birleştirilir.
Hamurun yoğrulması ve açılması
Her 1 kg özel amaçlı buğday unu için 10 g tuz, 10-15 g yaş maya ve 300-350 ml su kullanılır; su yaz aylarında ortam sıcaklığında, kış aylarında ise 25-30 °C’de ılık olmalıdır. Bu bileşenlerle yoğrulan hamur, 25-30 dakika mayalanmaya bırakılır. Mayalanan hamur, un serpilmiş tezgâhta 2-3 dakika yoğrulur ve 180-200 g’lık pazılara ayrılır. Hazırlanan hamurlar en fazla 1 saat içinde kullanılır. Pazılar 5 dakika dinlendirildikten sonra elle, oklavayla veya merdaneyle oval biçimde açılır. Açılmış hamurun uzunluğu 32-35 cm, genişliği 15-18 cm ve kalınlığı 1,5-1,7 cm olmalıdır.
Harçlama ve pişirme
Her pideye 230-250 g iç harç konur ve harç elle tüm yüzeye yayılır. Karışımın kolay sürülmesi için harca 1/10 oranında su eklenebilir. İç harçlı pideler, meşe odunu ateşiyle 350-380 °C’ye ısıtılan taş fırında harcı ve tabanı kızarana kadar 10-15 dakika pişirilir. Pişme sonrasında 15-20 g eritilmiş tereyağı, pidenin kalın yan kısımlarına yağ fırçasıyla sürülür.
Nasıl servis edilir?
Söke Pidesi dilimlendikten sonra sıcak olarak servis edilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Söke Pidesinin coğrafi sınırı Aydın ili Söke ilçesidir. Ürünün özellikle iç harcının hazırlanması, bu coğrafi sınıra özgü koşullarla ilişkilendirilir ve ürünün ün bağı bu özellik üzerinden kurulur. Söke Pidesinin tüm üretim aşamaları belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir; buna meşe odunu ateşindeki taş fırında 350-380 °C’de pişirme de dahildir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil ve işaret kullanımı
Söke Pidesi, 1248 numarayla 31 Ekim 2022 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6 Aralık 2021 tarihinden itibaren korunmak üzere tescile bağlanmıştır. Söke Pidesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün ya da ambalajının üzerinde yer alır. Bunların ürün veya ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve ölçütleri
Denetimler, Söke Ticaret Borsasının koordinasyonunda; Söke İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Söke Lokantacılar Pastacılar Tatlıcılar Gazinocular ve Benzerleri Esnaf Sanatkârlar Odası ile Söke Ticaret Borsasından uzman birer kişinin yer aldığı üç kişilik denetim mercii tarafından yapılır. Denetim en az yılda bir kez düzenli olarak, ayrıca şikâyet hâlinde veya gerekli görülen durumlarda gerçekleştirilir. Bileşenlerin uygunluğu, iç harcın hazırlanması, taş fırın ve meşe odunu kullanımı, pişirme sıcaklığı ve süresi ile ibare ve amblem kullanımı denetim ölçütleri arasındadır. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da uzman gerçek ve tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.