Coğrafi işaretli ürün · Aydın
Aydın’da öküz kabağı adıyla tanınan bal kabağı ince dilimlenip şekerle bekletilir ve pişirilir. Saydam, çatalda kırılmadan duran dilimler soğuk sunulur; tahin ve dövülmüş ceviz isteğe bağlı eşlikçilerdir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Aydın Kabak Tatlısı nedir?
Aydın Kabak Tatlısı, Aydın’da bol lifli bal kabağından yapılan tatlıdır. İnce dilimler şekerle pişirilir; saydam ve kırılmadan duran yapı kaynakta belirleyici özellik olarak verilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Öküz kabağı ve ince dilim
Kaynak, öküz kabağı denilen Cucurbita moschata bal kabağını belirtir. Kalınlık 2 veya 4 mm olarak verilir; bu ifade otomatik olarak 2–4 mm aralığına çevrilmez.
Saydam ve diri yapı
Pişmiş dilim saydam, esnek ve çatal üzerinde kırılmadan durabilecek yapıdadır. Şekerin karamelize olmaması ve dilimlerin dağılmaması üretimde gözetilen özelliklerdir.
Sicildeki üretim anlatımı
Üretim ölçeği
Altı kişilik reçete aşağıdaki kabak ve şeker miktarlarıyla hazırlanır.
Malzemeler ve ölçüler
- 3 kg bal kabağı
- 1,5 kg toz şeker (sakkaroz)
- 1 su bardağı dövülmüş ceviz içi
Bal kabağının temizlenmesi ve ince dilimlenmesi
Tahin Bal kabağı dilimlenmeden önce iyice yıkanır ve bir gün bekletildikten sonra iki veya üç parmak genişliğinde dilimler halinde kesilir. Dilimlerin iç kısmındaki çekirdekler, yumuşak lifli doku ve dış kabuk alınır.
Temizlenmiş bal kabağı dilimleri, Aydın Kabak Tatlısının en önemli ayırt edici özelliği olan 2 veya 4 mm olacak şekilde ince dilimler halinde doğranır ve kalın tabanlı yayvan şekilli tencereye konularak üzerine toz şeker dökülür.
Kabak kokusunun engellenmesi için pişirme kabı kapatılarak bir gece bekletilir.
Pişirme ve kıvam kontrolü
İnce kabak dilimlerinin pişirilmesi sırasında şekerin karamelize olmaması için, dilimlerin şeklini bozmadan dilimler ters düz edilerek veya hafifçe karıştırılarak orta ateşte yumuşayıncaya kadar pişirilir. Kabak dilimleri, yumuşadıktan sonra şerbetinin koyulaşması için bir süre tencerenin kapağı açık vaziyette pişirmeye devam edilir.
Pişirme işlemi; kabak dilimlerine çatal hafifçe batırıldığında kabak dilimlerinin hafif çıtır olduğu, çatal üzerine alındığında ise dilimlerin dağılmadan, kırılmadan ve esnek halde görüldüğünde sonlandırılır.
Pişmiş kabak dilimleri, ters düz edilerek bir tepsiye dizilerek soğumaya bırakılır. Aydın Kabak Tatlısının ambalajlanarak satışa sunulmasına ilişkin şartlara aşağıda yer verilmektedir.
Ambalajlı ürün için sicil koşulları
- Cam kavanoz veya gıda ile temasa uygun teneke ambalaj kullanılmalıdır.
- Üretimden sonra 2 yıl içinde tüketilmesi tavsiye edildiğinden tavsiye edilen tüketim tarihi, ambalajda belirtilmelidir.
Sicilin kapalı ambalajlı ürün için verdiği muhafaza ifadesi serin ve rutubetsiz ortamdır; bu ifade sayısal bir sıcaklık aralığı tanımlamaz.
Sicil, ambalaj açıldıktan sonra buzdolabında +2 veya +4 °C’de muhafaza gereğinin etikette belirtilmesini ister. Bu sıcaklık kaydı, açıldıktan sonraki raf ömrünü tek başına belirlemez.
Sicilin ambalajlama hükmünde 80 °C’de pastörizasyon yazılıdır. İşlem süresi ve ölçüm noktası verilmediğinden bu kayıt tamamlanmış bir pastörizasyon programı olarak uygulanamaz.
Ambalajlı üründeki ısıl işlem
Cam kavanoz veya gıda temasına uygun teneke ambalaj kullanılır. Sicil 80°C pastörizasyonla paketleme belirtir; işlem süresi ve ölçüm noktası yazılmadığından bu sıcaklık tek başına doğrulanmış işlem programı değildir.*
* Sicil ambalajlı üründe 80°C pastörizasyon ve iki yıl tavsiye edilen tüketim süresi verir; ısıl işlem süresi, ölçüm noktası ve bu raf ömrünün doğrulama koşulları belirtilmez. Taze/servis ürünü ile kapalı ısıl işlem görmüş ambalaj ayrıdır. Metin yalnız sıcaklıktan güvenli iki yıl saklama veya işlem uygunluğu sonucu üretemez. Eksik koşulların bu ürüne ve belirtilen işlem aşamasına ait teknik kayıtlarla tescil ettiren tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Sicildeki muhafaza anlatımı
Soğuk sunum ve açılmış ürün
Taze sunum tatlısı +2 ile +4°C’de tutulur ve soğuk servis edilir. Açılmış üründe de buzdolabındaki aynı sıcaklık koşulu belirtilir.
Kapalı ürünün kaynak süresi
Sicil ısıl işlem görmüş kapalı ürün için üretimden itibaren iki yıl tavsiye edilen tüketim süresi verir. Bu süre taze servis ürününe taşınmaz; kaynakta eksik ısıl işlem ayrıntıları resmî teyit bekler.
Yöresiyle bağı nedir?
Ürünün Aydın’la ün bağı; bol lifli kabak seçimi, yıkama sonrası bir günlük bekletme, kabuk ve iç liflerin temizlenmesi ile 2 veya 4 mm ince dilimlemeye dayanır. Bu yerel yöntem ustalık gerektirir; tüm üretim aşamaları coğrafi sınırda yapılır.
Sicildeki sunum anlatımı
Yanında tahin ve dövülmüş ceviz içi ile servis edilmesi geleneksel sunum biçimidir.
Tatlı geleneksel olarak özellikle ramazanda iftar sofralarında sunulur. Bu ikram bağlamı taze veya ambalajlı ürünün muhafaza koşullarından farklı bilgidir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
852 tescil numaralı Aydın Kabak Tatlısı mahreç işareti olarak 17 Ağustos 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Aydın Kabak Tatlısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Aydın Kabak Tatlısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Gerek görülmesi halinde üretimde kullanılan bal kabaklarının Cucurbitamoschata türü olduğunun laboratuvar ortamında test edilmesi. Bal kabağının yıkanması; dilimlenirken çekirdeklerinin, yumuşak lifli dokusunun ve dış kabuğun çıkarılması; dilimlerin 2 veya 4 mm kalınlığında olması aşamalarının uygunluğu. Ürünün çatal üzerinde diri ve şeffaf olarak kırılmadan durması. Muhafaza koşullarının uygunluğu. Ambalajlama koşullarının uygunluğu.
Aydın Kabak Tatlısı ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Aydın Büyükşehir Belediyesinin koordinatörlüğünde ve Aydın Büyükşehir Belediyesi, Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Adnan Menderes Üniversitesi ile Aydın Ticaret Odası, Aydın Lokantacılar Esnaf ve Sanatkârları Odasından konuda uzman en az 3 üyenin katılımı ile oluşan denetim mercii tarafından yapılır.
Denetimler yılda bir düzenli olarak, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda veya şikâyet üzerine ise her zaman denetim yapılabilir. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Muhafaza etiketi
Kapalı ürünün tavsiye edilen tüketim tarihi ve açıldıktan sonraki buzdolabı koşulları etikette gösterilir. Kapalı ürün serin ve rutubetsiz ortamda saklanır.
