Coğrafi işaretli ürün · Aydın
Aydın ili ve ilçeleriyle tanımlanan, iri meyveli ve kolay soyulan kabuklu menşe adlı kestane.
Avrupa BirliğiAB tescilli · PDOTescil tarihi · 2020-10-14
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Aydın Kestanesi nedir?
Aydın Kestanesi, Aydın ili ve ilçeleri coğrafi sınırında tanımlanan menşe adlı bir kestanedir. Kestane, Fagales takımı içinde Fagaceae familyasına giren, Castanea sp. cinsine ait sert kabuklu bir meyvedir.
Ürün, tarımsal nitelikte bir hammadde olarak sofralık değerlendirmeye ve sanayide işlenmeye elverişlidir. Meyve iriliği ile tohum kabuğunun soyulabilirliği ve tohum zarının meyve etine girme durumu, ürünü tanımlayan başlıca nitelikler arasındadır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Meyve iriliği
Nazilli ilçesindeki kestane genotipleri, meyve iriliği bakımından üstün özellikli olarak değerlendirilmiştir. Seçilmiş altı genotipte meyve ağırlığı 13,445 g ile 19,383 g, kilogramdaki meyve sayısı ise 51 ile 78 arasında saptanmıştır. Sicilde aktarılan Ege Bölgesi seleksiyon verileriyle karşılaştırmada Nazilli kestanelerinin meyve iriliği bakımından daha iri olduğu belirtilir.
Soyulabilir tohum kabuğu
Nazilli yöresinden seçilen kestane genotiplerinde tohum zarının tohum içine çok az oranda girdiği ve tohum kabuğunun kolay soyulduğu görülmüştür. Bu iki özellik, özellikle kestanenin şeker olarak işlenmesinde önem taşır.
Kabuk görünümü
İncelenen kestane tiplerinde meyve kabuğu parlak ve genellikle tipik kestane rengindedir. Kabuk rengi tiplere göre mat ile açık kahverengiden koyu renge kadar değişiklik gösterebilir.
Yetiştirme ve bahçe tesisi nasıl yapılır?
Vejetatif çoğaltma
Kestaneler vejetatif yöntemlerle çoğaltılır; bu yöntemler içinde en yaygın uygulama aşı ile çoğaltmadır. Daldırma, çeliklerin köklendirilmesi ve doku kültürü de çoğaltma seçenekleridir; T, ters T, yama, yongalı göz, boru, dilcikli, yan, kabuk ve yarma aşıları ile tohum ve genç bitki aşıları uygulanabilir.
Bahçe tesisi
Kestane bahçesi aşılı fidanlarla kurulabileceği gibi, yerinde tohum ekimi veya aşısız çöğür dikiminin ardından yerinde aşılama yoluyla da tesis edilebilir. Aşılamada kullanılacak kalemlerin hastalıksız, kaliteli ve bol meyveli ağaçlardan alınması gerekir.
Dikim düzeni
Plantasyon kurulurken önce ekolojik faktörler açısından uygun bahçe yeri seçilir; fidanlar sıra arası ve sıra üzeri 10-12 m olacak şekilde dikilir. Dikim, ilkbaharda soğuk tehlikesi geçtikten sonra ve uyanma başlamadan önce yapılır.
Nasıl değerlendirilir?
Sofralık ve sanayiye dönük değerlendirme
Kestane meyveleri sofralık olarak değerlendirilebildiği gibi farklı biçimlerde işlenerek sanayiye yönelik hammadde olarak da kullanılır. Taze tüketimin dışında başlıca değerlendirme biçimlerinden biri kestane şekerciliğidir.
Coğrafi sınır ve yetiştirme ortamı
Aydın Kestanesi’nin tescilde tanımlanan coğrafi sınırı Aydın ili ve ilçeleridir. Üretim metodunda bahçe yerinin ekolojik faktörler açısından uygunluğu, plantasyon kuruluşunun ilk koşulu olarak yer alır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil ve işaretleme
Aydın Kestanesi, 180 tescil numarasıyla 7 Aralık 2010 tarihinden geçerli olmak üzere tescil edilmiştir. Ürünün teknik özellikleri ve denetim biçimi 24 Kasım 2011 tarihli ve 28122 sayılı Resmî Gazete’de ilan edilmiştir. Sicilde işaretin kullanım biçimi markalama olarak kaydedilmiştir. Aydın Kestanesi’nin Avrupa Birliği tescil tarihi 14 Ekim 2020’dir.
Denetim yapısı ve ölçütleri
Denetim, Aydın Ticaret Borsası koordinatörlüğünde Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın Valiliği Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü, Aydın Valiliği İl Tarım Müdürlüğü ve Aydın Belediye Başkanlığının görevlendireceği en az üç kişilik komisyon tarafından yürütülür. Komisyon düzenli olarak, ihtiyaç duyulduğunda veya şikâyet üzerine denetim gerçekleştirebilir. Denetimde meyve iriliği, tohum kabuğunun soyulabilirliği ve tohum zarının meyve etine girme durumu olmak üzere üç temel kalite ölçütü değerlendirilir.