Coğrafi işaretli ürün · Artvin
Artvin yöresinde arhavi’de barbunya veya kuru fasulye, bulgur ve pekmez bir araya getirilerek aşure kıvamında pişirilir. Tatlandırmada siyah üzüm ya da armut pekmezi kullanılır; sıcak veya soğuk sunum isteğe bağlı fındıkla tamamlanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Arhavi Belediyesi
Arhavi Termonisi nedir?
Arhavi Termonisi, barbunya veya kuru fasulye ile bulguru birleştiren Arhavi tatlısıdır. Aşure kıvamındaki karışım siyah üzüm ya da armut pekmeziyle tatlandırılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Baklagil, bulgur ve pekmezli aşure
Arhavi’de barbunya veya kuru fasulye, bulgur ve pekmez bir araya getirilerek aşure kıvamında pişirilir.
Yapı ve sunum kimliği
Tatlandırmada siyah üzüm ya da armut pekmezi kullanılır; sıcak veya soğuk sunum isteğe bağlı fındıkla tamamlanır.
Doku, renk ve tat özellikleri
Yapımında kullanılan pekmez yerli kokulu üzüm çeşidi olan Isabella üzümü ile ya da farklı armut çeşitleri ile yapılır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Malzemeler ve ölçüler
Malzeme miktarları 6 kişilik tarif içindir.
- 320 g barbunya ve/veya kuru fasulye
- 170 g pilavlık bulgur
- 400 g pekmez (siyah üzüm veya armut pekmezi)
- 6 g tuz
- 1 litre su
- 20 g mısır nişastası veya mısır unu
Haşlama işlemi
Barbunya ve / veya fasulye tencerede 40 dakika kadar haşlanır, süzülerek suyu atılır ve soğuk su ile yıkanır.
Kaynatma işlemi
Üzerine bulgur ve su ilave edilerek karışım 60 dakika kaynatılır. Ayrı bir kapta 100 ml su içine nişasta eklenir ve bir çırpıcı ile açılır. Suda iyice çözünmüş olan nişasta, pekmez ve tuz, baklagil dolu tencereye sırasıyla ilave edilir. Karıştırılarak aşure kıvamına gelinceye kadar 15 dakika daha kısık ateşte kaynatılır.
İsteğe bağlı olarak üzerine orta derece çekilmiş fındık serpilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Arhavi Termonisi 4–6 °C sıcaklıkta 4 gün saklanabilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Belirtilen sebeplerle üretimin tüm aşamaları coğrafi sınırda gerçekleşir. Bu nedenle Arhavi Termonisinin yöre ile ün bağı bulunur. Artvin ili Arhavi ilçesinde uzun yıllardır üretilen ve bölgenin mutfak kültüründe önemli bir yeri olan Arhavi Termonisinin coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Tatlı sıcak veya soğuk servis edilir. İsteğe bağlı olarak üzerine orta derecede çekilmiş fındık serpilir. Siyah üzüm ve armut pekmezi iki tatlandırma seçeneğidir; soğuk muhafaza 4–6°C’de dört gün olarak ayrıca belirtilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Arhavi ilçesinde uzun bir geçmişe sahip olan, Arhavi aşuresi veya laz aşuresi olarak da adlandırılan Arhavi Termonisinde şeker kullanılmaz, tatlandırma için pekmez kullanılır. Arhavi ilçesinde yetiştirilen ve üretilen sınırlı sayıda ürünün harmanlanmasıyla oluşturulan Arhavi Termonisinin yörenin tatlı çeşitliliğinde ve mutfak kültüründe önemli bir yeri vardır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1732 tescil numaralı Arhavi Termonisi mahreç işareti olarak 5 Mayıs 2025 tarihinde tescil edilmiştir. Arhavi Termonisi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Arhavi Termonisi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Oluşturulacak olan plan çerçevesinde temmuz ve kasım ayları arasında, üretim ve pazarlama olarak denetleme görevi ifa edilir. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Kullanılan bileşenlerin ve üretim metodunun uygunluğu. Arhavi Termonisi ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Arhavi Ticaret ve Sanayi Odası ile Arhavi Belediyesi koordinatörlüğünde ve Arhavi Ticaret ve Sanayi Odası, Arhavi Belediyesi, Arhavi İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Arhavi Ziraat Odasından ürün konusunda uzman en az 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir.
Denetim mercii denetimler, üretim, pazarlama ve satış dâhil olmak üzere tüm aşamalarda habersiz olarak; yılda bir defa, ihtiyaç duyulduğunda ve/veya şikâyet halinde ise her zaman objektif kurallar çerçevesinde gerçekleştirir.
Denetim mercii yılın ilk iki ayı içinde uygun bir tarihte yıllık toplantısını yaparak, içinde bulunulan yıla yönelik denetlenecek kişi ve kuruluşların adreslerine ve üretim pazarlama yerlerine göre denetleme planı oluştur.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
