Coğrafi işaretli ürün · Artvin
Artvin’in Arhavi ilçesinde başta kestane olmak üzere yöre çiçeklerinin nektarından üretilir. Bitki örtüsüne özgü kokusu, nispeten acı ve buruk tadıyla ayrılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Arhavi Kestane Balı nedir?
Arhavi Kestane Balı, coğrafi sınırına özgü bitki örtüsündeki başta kestane ve diğer çiçekli bitkilerden salgılanan nektarların, arılar tarafından toplanmasıyla üretilen bir arı ürünüdür.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bitki örtüsü ve polen profili
Bu floranın hâkim ağaçlarını; kestane, sakallı kızılağaç, kayın, gürgen, karaağaç, çınar, çam ve ıhlamur türleri oluşturur.
Arhavi Kestane Balında; Castanea sativa (kestane) poleni mevcudiyeti melissopalinolojik analizlerde ürünün botanik orijini olarak ön plana çıkar.
Arhavi Kestane Balında; kestane poleni temsiliyeti bakımından, üründeki kestane (Castanea sativa) türlerine ait toplam polen içeriğinin en az %70’ini kestane poleni oluşturur.
Ürün, yoğun olan ünifloral türlerin botanik kaynağıyla (kestane) isimlendirildiği için kestane balı olarak nitelendirilir.
Genel olarak coğrafi sınırın bitki örtüsü gür, sık ve zengin bir floraya sahiptir.
Coğrafi sınırda yayılış gösteren primer ve sekonder polen kaynağı olan bitkiler Arhavi Kestane Balının özgün aromasını ve rengini oluşturur.
Arhavi Kestane Balı, kahverengi renk ve tonlarında değişebilen renkte, temin edildiği bitki örtüsüne özgü kokuya ve nispeten acı ve buruk bir tada sahip, kıvamı viskoz ve akışkan yapıda olan bir baldır.
Çiçek kaynaklı baldır; botanik kaynak ve polen koşulları aşağıdaki ölçütlerde ayrı tanımlanır.
Başlıca botanik kaynak kestanedir (Castanea sativa); diğer çiçekli bitkilerin katkıları da sicilde yer alır.
Kestane poleni için sicilde en az %70 koşulu verilir. Ihlamur, narenciye, fundagiller ve gülgiller sekonder polen kaynakları arasında sayılır.
Elde edildiği bitki örtüsüne özgü kokusu vardır.
Arı ırkları
Arhavi Kestane Balı üretiminde genel itibariyle Kafkas Arısı ırkı arılar kullanılır.
Görünüm ve duyusal özellikler
Kahverengi ve tonlarında değişen renktedir.
Nispeten acı ve buruk bir tada sahiptir.
Yoğun kıvamlı ve akışkandır.
Tüketildiğinde boğazda hafif yanma hissi oluşturur.
Kristalleşme özellikleri
Uygun muhafaza ve depolama koşullarında kısmen veya geç kristalleşebilir.
Nasıl üretilir?
Kışlatma ve koloni bakımı
Arhavi Kestane Balı; Türk Gıda Kodeksi mevzuatına uygun olarak süzme bal ve/veya petekli bal şeklinde üretilir ve tüketiciye arz edilir Bakım ve Kışlatma: Arhavi Kestane Balı arıcılığında, istenilen düzeyde verim alabilmek için, her mevsim yapılması gereken işlemlere dikkat edilmelidir. Çalışmaların en yoğun yapıldığı dönem ilkbahar aylarıdır. Arıcılar bahar dönemi çalışmalarına mart ayında başlarlar.
Kolonilerin hazırlanması
İlkbahar kontrollerinde genel itibariyle arıların kışı hangi koşullarda geçirdikleri, kovanda mevcut besin miktarı, ana arının varlığı ve yumurtlama durumu, işçi arı miktarı ile kovanda hastalık olup olmadığı hususları kontrol edilir. Kovanda dip tahtalarının bakım ve temizliği yapılır, uygun olmayan kısımlar değiştirilir. Arıcılık faaliyetlerinde bu hususlar göz önünde bulundurulur. Arhavi Kestane Balı genellikle sabit arıcılık faaliyetleri ile üretilir.
Üretim; ortalama 1000 m rakıma kadar çıkabilen alanlarda, modern kovanlar ve/veya kara kovanlar kullanılarak yapılır. Kestane balı üretiminde arılı kovanların kışlatması; genellikle kapalı ya da yarı açık olarak yerden yüksekte konumlandırılmış arılıklarda/yapılarda gerçekleştirilir. Arıcılar daha çok kapalı olarak kışı geçirttikleri arılıklarının normal iklim koşullarında beslenmesini, bölge florasından elde edilen ballarla ya da şeker-su karışımı ile gerçekleştirirler. Arılıkların araziye yerleştirildikleri dönem genellikle mayıs ve haziran aylarıdır.
Nektar toplama ve balın olgunlaşması
Arıların, nektar toplamaya başlamasının ardından ilave besleme yapılmaz.
Besleme ve koloni sağlığı
Zararlı mücadelesinde ilgili mevzuata uygun ruhsatlı ilaçlar kullanılır. Bu ilaçların kullanımında prospektüslere uyulur.
Balın sağımı
Hasat dönemi; aylara, nektar akışına ve iklim koşullarına bağlı olarak değişebilir. Genellikle ağustos ve eylül aylarında tamamlanan hasat olumsuz iklim koşullarından dolayı temmuz ayında da yapılabilir. Hasat dönemi geldiği zaman arıcılar tarafından konakladıkları arılıkta bal hasadına başlanır. Süzülecek çerçevelerin petekleri üzerindeki sırlar tekniğine uygun olarak alınır. Sırları alınan peteklerin balları; gıda ile temasa uygun el ile çalışan veya elektrikli (santrifüjlü) bal süzme makinelerine yerleştirilerek ayrılır.
Daha sonra süzülen ballar arıcılar tarafından yine gıda ile temasa uygun dinlendirme tanklarına alınır. Bu tanklara alınan ballar ortalama 3 gün süreyle dinlendirmeye alınır. Böylelikle istenilmeyen partikül, kabarcık vb. unsurların çöküp balın homojen bir görünüm kazanması sağlanır. Dinlendirilen ballarda bulunabilecek partikül, kabarcık vb. ayrıştırılması için ayrıca ince eleklerden geçirilerek balın süzme işlemi tamamlanır.
Analiz ve ambalajlama
Arhavi Kestane Balı gıda işletmecileri tarafından belirlenen gıda ile temasa uygun ambalajlara konulur. Başta polen analizlerine ve Türk Gıda Kodeksine uygun ballar; ilgili mevzuata uygun etiket bilgilerini içerecek şekilde etiketlenir ve tüketiciye arz edilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Uygun muhafaza ve depolama koşullarında; kısmen veya geç kristalize olabilir. Arhavi Kestane Balı; ambalajlama/dolum noktasından tüketiciye ulaştırılana kadar tüm aşamalarında temiz ve kuru yerlerde kokulardan ari biçimde, doğrudan güneş ışığına maruz kalmayacak ve 25°C’yi aşmayacak şekilde muhafaza edilir. Arhavi Kestane Balı; hemen tüketiciye arz edilmeyip doluma geçilmeyecek ise daha uzun süreli depolanabilmesi adına ürün serin ortamlarda muhafaza edilerek depolanır.
Üretildiği yöreyle bağı nedir?
Arhavi ilçesi; Karadeniz kıyı kuşağında, her mevsim yağış alabilen, kışları ılık ve bölgesinde yüksek yıllık sıcaklık ortalamaları gösteren Karadeniz ikliminin etkisi altında olan bir coğrafi konuma sahiptir. İklim ve bitki örtüsüne bağlı olarak, Arhavi Kestane Balında; primer polen yoğunluğunu öncelikle Castanea sativa (kestane) ve başlıca bulunabilecek sekonder polenlerin yoğunluğunu; Tilia spp. (ıhlamur), Citrus spp. (narenciye), Ericaceae (fundagiller) ile Rosaceae (gülgiller) türleri oluşturur.
Kafkas Arısı (Apis mellifera caucasica) bölgenin iklim koşullarına dayanıklı olup arı yetiştiricileri tarafından en fazla bilinen ve tercih edilen bir arı ırkıdır.
Hangi biçimlerde sunulur?
Hangi biçimlerde sunulur?: Uygulama koşulları
Süzme ve/veya petekli bal olarak sunulur; gıda ile temasa uygun ambalaj kullanılır.
Arhavi Kestane Balı, kaynağına göre çiçek balı sınıfında, üretim ve/veya pazara sunuş şekline göre süzme ve/veya petekli bal şeklinde üretilir ve tüketiciye sunulur.
Yöredeki geçmişi
Arhavi Kestane Balı; rakım olarak ortalama 1000 metreye kadar bulunabilen kestane ağaçlarının bulunduğu bitki florası ile coğrafi sınırda arıcıların geçmişten günümüze kadar yaygın bir şekilde yürüttükleri arıcılık faaliyetleri sonucunda Arhavi ilçesi ile özdeşleşen ve bilinen bir üründür.
Özellikle kestane ağaçları olmak üzere bölgenin bitki örtüsü ile belirtilen coğrafi sınırda arıcılık ve kestane balı üretimi yüzyıllar öncesine dayanır.
Tescil ve denetim
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1252 tescil numaralı Arhavi Kestane Balı menşe adı olarak 10 Kasım 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Arhavi Kestane Balı ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Arhavi Kestane Balı ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Kovanlar ve koloni bakımı
Denetimler; Arhavi Ziraat Odasının koordinasyonunda; Arhavi Ziraat Odası ile Arhavi İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımı ile en az üç kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Arhavi Kestane Balını üreten arıcılar ve pazarlanmasında faaliyet gösteren gıda işletmecileri; Arhavi Ziraat Odası tarafından liste halinde kayıt edilir. Yerinde kontrollerde kovan sayısı, arılık yerleri, konaklama noktasının uygunluğu ve bölgenin bitki çeşitliliği kayıt altına alınır.
Bu ürünü üreten arıcılar, her yıl Arhavi Ziraat Odasına arılık yerleri, koloni sayıları vb. bilgileri içerecek şekilde bildirimde bulunur. Bu kayıtlar ürünün izlenebilirliğinin sağlanması adına Arhavi Ziraat Odası tarafından muntazam şekilde kayıt altında tutulur.
Denetim düzeni
Denetim merci tarafından – Arhavi Kestane Balı coğrafi işareti kullanım biçiminin uygunluğu, – Üretim metoduna uygunluk, – Arılık yerlerinin bildirimdeki alanlarda olup olmadığı, – Hasat döneminde yapılan işlemlerin uygunluğu, – Ambalajlama, muhafaza ve depolama koşullarının uygunluğu. Denetim merci tarafından gerekli görülmesi halinde, kestane balından tekniğine uygun olarak bal numunesi alınması sağlanır.
Ayrıca denetime ilişkin masraflar ve ilgili gıda mevzuatı dâhilinde istenebilecek analizlere ilişkin masraflar üreticiler tarafından karşılanabilir. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetimler yılda en az 1 kez yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Denetleyen kurumlar ve denetim düzeni
Yapılan denetimler; 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Arhavi Ziraat Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasındaki hukuki süreçleri yürütür.
