Coğrafi işaretli ürün · Artvin
Artvin’in Şavşat ilçesinde un, maya, tuz ve suyla hazırlanan hamura yörede üretilen tereyağı eklenir. Yuvarlak biçim verilen kete odun ateşli kuzine sobada pişirilir; ağızda dağılan yapısıyla tanınır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Şavşat Ketesi nedir?
Şavşat Ketesi; un, maya, tuz, su ile Şavşat ilçesinde üretilen tereyağından elde edilen hamurun yuvarlak şekil verilerek odun ateşinde kuzine sobada pişirilen ketedir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Ürün ağızda dağılan yapıdadır.
Hamur ve iç harç yapısı
Artvin’in Şavşat ilçesinde un, maya, tuz ve suyla hazırlanan hamura yörede üretilen tereyağı eklenir.
Biçim ve hazırlama yöntemi
Yuvarlak biçim verilen kete odun ateşli kuzine sobada pişirilir; ağızda dağılan yapısıyla tanınır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Malzemeler ve ölçüler
- 1 kg buğday unu
- 10 g kuru maya
- 500 ml su
- 12 g tuz
- 150 g Şavşat ilçesinde üretilen tereyağı
Yöresel tereyağı ve hamurun hazırlanması
Şavşat Ketesinin üretim aşamaları dörde ayrılır. Bunlar sırasıyla, hamuru hazırlaması, dinlendirme, açma ve pişirme aşamalarıdır. Şavşat Ketesinin üretiminde kullanılan ve aromasını etkileyen tereyağı; Şavşat ilçesinin 1300 m ve üstü rakımlı yaylalarında serin ve sürekli çiseli otlaklarda tıbbi aromatik ve endemik bitkilerle beslenen büyükbaş hayvanların sütünden üretilir. Tadı karamelize ve kekikimsidir.
Tereyağının aromasını etkileyen bitkiler şunlardır: Sibbaldia parviflora, Thymus praecox subsp. Grossheinmii var. Grosheimii, Polygonum bistorta subsp. Carneum, Alchemilla caucasica, Anthemis marshalliana subsp. Pectinata, Tripleurospermum caucasicum. Tereyağı haricinde tüm malzemeler karıştırılıp orta sertlikte bir hamur yoğrulur. Hamur, yumruk büyüklüğünde bezelere ayırılır ve üzeri örtülür. 15 dakika dinlendirilen bezeler, çok ince olmayacak şekilde oklavayla açılarak yufkalar elde edilir.
Yufkaların yağlanması ve şeritlerin katlanması
Yufkalar bir örtüye serilir ve yaklaşık 10 dakika üstü örtülü şekilde dinlendirilir. Tereyağı köpük köpük olana kadar bakır tavada eritilip yufkaların üzeri yağlanır. Kenarlarından elle çekilerek inceltilen yufkalar, çapı 80 ile 100 cm olacak şekilde açılıp yağlanır. 8 ilâ 12 cm eninde şeritler halinde kesilir. Şeritler, bir şerit sağa bir şerit sola gelecek şekilde katlanır.
Katlanan ilk şerit ile ikinci şerit sağa sola katlanarak iki şeritten tek kete elde edilecek şekilde şekil verilir. Katlanmış yağlı şeritlerden oluşan kete yapımına hazır hamurlar, yağın donması için 10 dakika kadar bekletilir. Bekletme işlemi tamamlanan her hamur parçası, oklava ile yaklaşık 15 cm çapında açılır.
Kuzinede pişirme ve soğuk zincirli satış
Açılan hamurlar bekletilmeden üzeri yağlanır ve önceden ısıtılmış kuzine sobaya yerleştirilerek odun ateşinde 200–2500C’de sık sık çevirerek altı ve üstü kızarıncaya kadar pişirilir. 1 adet Şavşat Ketesi 150 ilâ 200 gram ağırlığındadır. Pişmiş ürünün satışı, köpük içerisinde, soğuk zincir bozulmadan 3 güne kadar dayanıklı olan kuru buz ile hazırlanan pakette yapılır.
Nasıl muhafaza edilir?
Şavşat Ketesi çiğ ya da pişmiş olarak derin dondurucuda 1 yıla kadar muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Üretiminde coğrafi sınır içerisinde üretilen tereyağı kullanılır. Bu sebeple Şavşat ilçesi ile ün bağı bulunan Şavşat Ketesinin üretim aşamalarının tamamı, belirtilen coğrafi sınır içerisinde gerçekleştirilir. Bu sebeple coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Şavşat Ketesinin üretimi, ustalık becerisi gerektirir ve geçmişi eskiye dayanır.
Yöredeki bilinirliği
Şavşat Ketesinin geçmişi, ustalık becerisi gerektiren üretim metoduyla eskiye dayanır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sunum ve tüketim
Pişmiş kete soğutulduktan sonra satışa sunulur. Dondurulmuş ürünün taşınmasında soğuk zincir korunur; ambalajlama ve taşıma koşulları üretimden sonraki ayrı aşamalardır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
745 tescil numaralı Şavşat Ketesi mahreç işareti olarak 3 Mayıs 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Şavşat Ketesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Şavşat Ketesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Şavşat Belediyesinin koordinasyonunda yapılır. Denetim için ürün hakkında bilgi sahibi olmak üzere Şavşat Belediyesinden 2 kişi, Artvin Ticaret ve Sanayi Odası, Şavşat İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Şavşat Esnaf ve Sanatkârlar Odasından birer kişi olmak üzere toplam 5 kişilik denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler her yıl düzenli olarak 1 defa ve ihtiyaç duyulduğunda veya şikâyet üzerine her zaman yapılır. Denetime esas kriterler aşağıda belirtilmektedir.
Tereyağın Şavşat ilçesinde yetişen büyükbaş hayvanların sütünden üretilmiş olması. Şavşat Ketesinin üretiminde kullanılan malzemelerin uygunluğu. Ürünün kuzine sobada ve odun ateşinde pişirilmesi. Ürün gramajının uygunluğu. Şavşat Ketesi ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
