Coğrafi işaretli ürün · Ankara
Beypazarı Havuç Lokumu, Beypazarı havuç püresiyle hazırlanan ve Hindistan ceviziyle kaplanan meyveli bir lokumdur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Beypazarı Havuç Lokumu nedir?
Beypazarı Havuç Lokumu, haşlanarak püre hâline getirilen havuçlarla üretilen meyveli bir lokumdur. Düşük jel görüntüsü, az parlak ve mat-turuncu görünümü ile pütürsüz yapısı ürünün tanımlı fiziksel nitelikleridir.
Lokumun dışı Hindistan ceviziyle kaplıdır ve ürün yaklaşık 2 cm büyüklüğünde küpler hâlinde hazırlanır. Beypazarı’nın havuç üretim merkezi niteliği ve havuç lokumunun yerel mutfak kültüründeki yeri, ürünün coğrafi sınırla ün bağını oluşturur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Havuç püresiyle hazırlanan yapı
Ürünün temel ayırt edici unsuru, haşlanıp püre hâline getirilen havucun lokum üretiminde kullanılmasıdır. Havuçlar ayıklanır, yıkanır ve temizlenir; yaklaşık 1 saat haşlandıktan sonra doğrama makinesinde püre hâline getirilir.
Mat görünüm ve pütürsüz doku
Beypazarı Havuç Lokumu düşük jel görüntülü ve az parlaktır. Mat-turuncu renk ile pütürsüz yapı, ürünün tanımlı görünüm ve doku özelliklerini oluşturur.
Hindistan cevizi kaplama ve küp form
Ürünün dışı Hindistan ceviziyle kaplanır ve yaklaşık 2 cm’lik küp boyutunda hazırlanır. Kesim, tahta ucuna kesici metal yerleştirilerek yapılan özel kesim bıçağıyla gerçekleştirilir; küplerin yüzeyleri yeniden Hindistan cevizi rendesiyle kaplanır.
Üretim nasıl gerçekleştirilir?
Havuç püresinin hazırlanması
Üretimde, geleneksel olarak coğrafi sınırda yetişen ve hasat edilen havuçlar kullanılır. Havuçlar ayıklanır, yıkanır ve temizlenir; pişirme kazanında 1 saat kadar haşlandıktan sonra doğrama makinesine aktarılarak püre hâline getirilir.
Karışımın pişirilmesi
Yaklaşık 100 kg Beypazarı Havuç Lokumu için 55 – 60 kg havuç püresi, 75 – 80 kg beyaz şeker, 55 – 60 l içme suyu, 7,5 – 8 kg doğal mısır nişastası ve 100 – 120 g limon tuzu kullanılır. Beyaz şeker, su, mısır nişastası ve limon tuzu pişirme kazanında kaynamaya bırakılır; kaynama başladıktan sonra havuç püresi eklenerek karışım 6 – 7 saat pişirilir.
Dinlendirme ve kaplama
Pişirme tamamlandığında lokum kitlesi tepsi ya da tablalara yaklaşık 2 cm kalınlığında dökülür ve oda sıcaklığında en az bir gün dinlendirilir. Dinlendirilmiş lokum kitlesi, üzeri Hindistan cevizi rendesiyle tamamen kaplanmış tezgâha alınır ve rendeler kitlenin bütün yüzeyini örtecek şekilde dağıtılır.
Kesim ve son kaplama
Lokum kitlesi, tahta ucuna kesici metal yerleştirilerek yapılan özel kesim bıçağıyla 2 cm’lik küpler hâlinde kesilir. Kesilen küplerin yüzeyleri tekrar Hindistan cevizi rendesiyle kaplanır.
Beypazarı ile coğrafi bağı nedir?
Beypazarı ilçesi tarih boyunca önemli bir havuç üretim merkezi olarak anılır ve havuç lokumu ilçenin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Üretimde kullanılan havuçlar coğrafi sınırdan temin edilir; Beypazarı Havuç Lokumunun tüm üretim aşamaları Ankara ili Beypazarı ilçesi sınırlarında gerçekleşir.
Beypazarı Havuç Lokumu, gıda ile temasa uygun ambalajlarda, rutubetsiz ortamda 15 – 16 °C sıcaklıkta 6 ay süreyle muhafaza edilebilir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Beypazarı Havuç Lokumu, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 18 Eylül 2019 tarihinden itibaren korunmak üzere 20 Ocak 2022 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Tescilin coğrafi sınırı Ankara ili Beypazarı ilçesidir.
Denetimler, Beypazarı Ticaret Odasının koordinasyonunda; Beypazarı Belediyesi, Beypazarı İlçe Tarım Orman Müdürlüğü, Beypazarı Bakkallar ve Bayiler Odası ile Beypazarı Ticaret Odasından birer kişinin katılımıyla, konuda uzman en az dört kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetimler yılda en az bir kez düzenli olarak, şikâyet hâlinde ve gerekli görülen durumlarda ise her zaman yapılır.
Denetimde havucun coğrafi sınırdan temini, havuç püresinin kullanımı, üretim metoduna uygunluk, ürünün dış görünümü ve boyutları ile ürün ibaresi, logosu ve mahreç işareti ambleminin kullanımı kontrol edilir. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Beypazarı Havuç Lokumu ibareli logo ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır; bunun mümkün olmadığı durumlarda işletmede kolayca görülebilecek biçimde bulundurulur. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.