Coğrafi işaretli ürün · Ankara
Ankara’nın Akyurt ilçesinde mayalı hamurdan hazırlanan yufkalara midye biçimi verilir. Kıymalı veya patatesli harçla doldurulan börek, elle açılan hamuru ve biçimlendirme tekniğiyle yöre mutfağında yer edinmiştir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Akyurt Tandır Böreği nedir?
Akyurt Tandır Böreği; mayalı hamurdan hazırlanıp elle açılan yufkalardan elde edilen, içinde kıymalı veya patatesli harç bulunan ve midye şekli verilen börektir. Odun ateşiyle yanan taş fırınlarda veya 200 °C’deki elektrikli fırınlarda pişirilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Akyurt Tandır Böreğinin coğrafi sınıra özgü üretim metodu bulunur.
Fiziksel ve kimyasal özellikler için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Akyurt Tandır Böreğinin tarihsel geçmişinde özellikle düğün, nişan, söz kesme vb. Özel günlerde ve ramazan ayının sahur yemeklerinde yer aldığı bilinir.
Yağlanan yufkanın 2/3 kısmı, daire şeklindeki yufkanın üzerine kapatılır.
Doku, renk ve tat özellikleri
Üzerlerine, 1 tatlı kaşığı kadar iç harç konulduktan sonra midye şeklinde kapatılır.
Üretim tekniği ve ustalık
Hamurunun hazırlanması, açılması ve midye şeklinin verilmesi bakımından ustalık becerisi gerektirir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Malzemeler ve ölçüler
- 1,5 kg un (sert buğday unu)
- 21 g yaş maya
- 1 yemek kaşığı (28 g) tuz
- 900–1000 ml su
- 500 g kıyma
- 1 orta boy kuru soğan
- ½ demet maydanoz
- 1 tatlı kaşığı tuz
- 1 yemek kaşığı tereyağı
- İsteğe göre baharatlar (nane, karabiber, pul biber, kırmızıbiber)
Patatesli harç bileşeni
- 1 kg haşlanmış patates
Hamur katları için yağlar
- 250 g tereyağı
- 2 su bardağı sıvıyağ
Diğer malzemeler ve ölçüler
- 3 yemek kaşığı yoğurt (tercihen süzme yoğurt)
- 1 tatlı kaşığı şeker
- ½ su bardağı su (yoğurdu karıştırmak için)
Mayanın ve hamurun hazırlanması
Bir kapta yaş maya ve yarım su bardağı su çırpılıp karıştırılır. İçine un ve tuz eklenir.
Hamurun hazırlanması ve açılması
Hamur yoğurulurken su eklenir. Kulak memesi kıvamına gelen hamur, mayalanmaya bırakılır. Mayalanması yaklaşık 1 saat sürer.
İç harcın hazırlanması
Kıymalı iç harcı hazırlamak için bir tencerede isteğe göre sıvıyağ veya tereyağı eritilir.
Kavurma işlemi
Küp şeklinde doğranan soğanlar tencerede kavrulur. Üzerine İsteğe göre baharatlar ve tuz eklenir. Patatesli iç harcı hazırlamak için haşlanmış patatesler rendelenip püre haline getirilir. Kavrulup pembeleşen soğanların üzerine püre patates, isteğe göre baharatlar ve tuz eklenir. Mayalanan hamur, yumruk büyüklüğünde yaklaşık 11 tane pazıya bölünür.
Hamurun hazırlanması ve açılması — 2. aşama
Pazıların her biri, hamur açma tahtasında yufka şeklinde açılır. Bir tencerede eritilen tereyağı ve sıvıyağ karışımı, açılan yufkaların üzerine sürülür. Yağlanan yufkanın 2/3 kısmı, daire şeklindeki yufkanın üzerine kapatılır. Üst kısım tekrar yağlanır. Yufka, kapatılan kısımdan başlayarak yuvarlanıp rulo haline getirilir. Diğer yufkalara da aynı işlem uygulanır.
Rulo haline gelen yufkalar, yağını emmesi için bir kenara alınır, üzerleri temiz bezle örtülür ve beklemeye bırakılır. İlk yapılandan başlamak üzere tüm rulolar teker teker hamur tahtasına konulup 2 parmak genişliğinde kesilir.
Doldurma ve biçim verme
Kesilen hamur parçaları, iki ucundan tutulup içe doğru bastırılarak bükülür ve elde yassıltılır. Yassıltılan hamur parçaları hamur tahtasına dizilir. Üzerlerine, 1 tatlı kaşığı kadar iç harç konulduktan sonra midye şeklinde kapatılır.
Tepsiye yerleştirme
Midye şekli verilen börekler, yağlanmış tepsiye, tepsinin kenarından başlayarak içe doğru düzgün bir şekilde dizilir.
Hamurun hazırlanması ve açılması — 3. aşama
Tepsiye dizilen böreklerin üzerine, çırpılmış yoğurt, şeker ve sudan oluşan karışım sürülür. İsteğe göre bu karışıma, 1 adet yumurta sarısı da eklenebilir. Üzerine yoğurt karışımı sürülen börekler, biraz daha mayalanması için en az 10 dakika daha bekletilir. Bu işlem el beresini alma (el mayasını alma) olarak adlandırılır.
Fırında pişirme
Börekler mayalanıp kabarınca, odun ateşiyle yanan taş fırında veya 200 °C’deki elektrikli fırınlarda pişirilir. Tepsi fırından çıkarılmadan 2–3 dakika önce, böreklerin üzerine yağ sürülür. Üzeri kızaran Akyurt Tandır Böreği fırından çıkarılınca temiz bir bez üzerine konur ve kurumaması için üzeri bezle örtülür.
Akyurt Tandır Böreği soğuduktan sonra; Türk Gıda Kodeksine uygun cam, plastik türevi veya özel yapım karton kutularda ambalajlanarak satılabilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Servis ve muhafaza: Akyurt Tandır Böreği soğuk veya sıcak olarak tüketilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Akyurt Tandır Böreğinin geçmişi eskiye dayanır. Coğrafi sınıra özgü üretim metodu, özellikle hamurunun hazırlanması, açılması ve midye şeklinin verilmesi bakımından ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı oluşan Akyurt Tandır Böreğinin tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleşmelidir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Akyurt Tandır Böreği soğuk veya sıcak olarak tüketilebilir.
Tescil ve denetim bilgileri
İşaret kullanım koşulları
Akyurt Tandır Böreği ürün logosunun kullanımı isteğe bağlıdır.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
872 tescil numaralı Akyurt Tandır Böreği mahreç işareti olarak 20 Ağustos 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Akyurt Tandır Böreği ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajının üzerinde yer alır. Akyurt Tandır Böreği ibaresi ve mahreç işareti amblemi; ürünün kendisi veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Akyurt Belediyesinin koordinasyonunda ve Akyurt Belediyesi, Akyurt İlçe Tarım Ve Orman Müdürlüğü ile Akyurt İlçe Sağlık Müdürlüğünden konuda uzman en az birer kişinin katılımı ile oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerek görülmesi veya şikâyet üzerine her zaman yapılır.
Denetim mercii; Akyurt Tandır Böreğinin üretiminde kullanılan malzemelerin uygunluğunu; üretim metoduna uygunluğunu; Akyurt Tandır Böreği ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
