Coğrafi işaretli ürün · Amasya
Amasya mutfağında hamur iki farklı biçimde hazırlanır: taze üçgenlere yoğurtlu maydanoz harcı doldurulur; kurutmalık üçgenler içsiz bırakılır. Haşlanan hamurlar, kendi biçimlerine uygun yoğurtlu veya salçalı soslarla sıcak sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Amasya Kaypağı / Amasya Piruhisi nedir?
Amasya Kaypağı veya Piruhisi, taze dolgulu ve kurutulmuş içsiz olmak üzere iki ayrı biçimde hazırlanan hamur yemeğidir. İç harç ve porsiyon biçimleri birbirinden farklıdır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Taze ve kuru biçimler
Taze seçenek süzme yoğurt ve maydanoz harcıyla doldurulup üçgen kapatılır. Kurutmalık seçenek harç içermez; kareler iki üçgene kesilir ve katlanmadan kurutulur.
Porsiyonların ayrı kapsamı
Taze seçenekte bir porsiyon yaklaşık 10–12 parçadır. Kurutulmuş içsiz seçenekte 80–100 üçgenin soslarla birlikte 250–300 g geldiği belirtilir; bu sayılar birbirinin yerine kullanılmaz.
Taze hamurun dolgu ve ölçüsü
Taze seçenekte 5×5 cm hamur karelerine süzme yoğurt ve maydanoz harcı konulur; ikiye katlanarak ikizkenar üçgen elde edilir. Bir parça 10–15 g gelir, bir porsiyonda yaklaşık 10–12 tane bulunur. Tereyağlı domates veya biber salçası sosuna pul biber ve/veya nane katılır.
Kurutmalık kesim
Kurutmalık seçenekte aynı 5×5 cm kareler, iki üçgen oluşturacak biçimde kesilir. Bu parçalar doldurulup katlanmaz; harçsız halde kurutulur.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Malzemeler ve ölçüler
- 1 kg özel amaçlı buğday unu
- 1 yumurta
- 10 g tuz
- 160 g süzme yoğurt
- 1 demet maydanoz
- 2 l su
- 100 g tereyağı
- 50 g domates veya biber salçası
- 5–10 g pul biber ve/veya
- 5–10 g nane
Taze ve kurutmalık üretim seçenekleri
Amasya Kaypağı / Amasya Piruhisi, taze ve kurutmalık olarak iki şekilde üretilir.
İç harcın hazırlanması
Ayıklanıp yıkanan maydanozlar 3–5 mm uzunluğunda doğranır, bir kapta süzme yoğurt ile karıştırılarak iç harç hazırlanır.
Sosun hazırlanması
Salça, pul biber ve / veya nane, bir kapta tereyağı ile kavrularak salçalı sos hazırlanır.
Hamurun hazırlanması ve açılması
Un, tuz, yumurta ve su karıştırılarak yumuşak kıvamda hamur elde edilinceye kadar yaklaşık 10 dakika yoğrulup 4 bezeye ayrılır. Hamur bezeleri yaklaşık 20×20 cm büyüklüğünde açılır ve 5×5 cm karelere bölünerek yaklaşık 64 tane kare elde edilir.
Yoğurtlu harcın hamura yerleştirilmesi
Her birinin ortasına 2,5 g yoğurtlu maydanozlu harç konur.
Doldurma ve biçim verme
Harçlı hamurlar üçgen şeklinde kapatılır. Üzerlerine un serpilerek kurumaya bırakılır.
Haşlama işlemi
Bir kapta 1400 ml su kaynatılır ve hamurlar suda haşlanır.
Yoğurtlu sosun hazırlanması
3–5 mm uzunluğunda doğranmış maydanozlar, 160 g süzme yoğurt ve 100 ml su bir kapta karıştırılarak yoğurtlu sos hazırlanır.
Nasıl muhafaza edilir?
Amasya Kaypağının / Amasya Piruhisinin hamuru karelere kesildikten sonra güneşe serilerek veya kurutma fırınlarında kurutulup 500 g veya 1 kg’lık kağıt ambalajlarla veya bez torbalara paketlenir, serin ve kuru ortamda muhafaza edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Amasya ilinde uzun bir geçmişe sahip olan Amasya Kaypağının / Amasya Piruhisinin Amasya yemek kültürü içinde önemli bir yeri vardır. Üretimi, yoğurtlu iç harç kullanımı ve kurutmalık olarak da üretilmesi bakımından coğrafi sınıra özgü niteliktedir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Amasya Kaypağının / Amasya Piruhisinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Kurutmalık olarak satın alınan Amasya Kaypağı / Amasya Piruhisi, Amasya ili sınırlarında satış noktalarında ve internet üzerinden ülke genelinde satışa sunulur. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Kevgirle sudan çıkarılıp tabağa koyulan Amasya Kaypağının / Amasya Piruhisinin üzerine sos döküldükten sonra sıcak olarak servis yapılır. Üzerine yoğurtlu sos ve / veya salçalı sos döküldükten sonra sıcak olarak servis yapılır. Kurutulmuş 500 g Amasya Kaypağı / Amasya Piruhisi hamuru, bir kapta kaynamakta olan 1400 ml suda haşlanıp kevgirle sudan çıkarılarak servis tabağına konur.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1498 tescil numaralı Amasya Kaypağı / Amasya Piruhisi mahreç işareti olarak 21 Kasım 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Amasya Kaypağı / Amasya Piruhisi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Amasya Kaypağı / Amasya Piruhisi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğinin koordinasyonunda ve Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Amasya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğinden konuda uzman birer kişinin katılımıyla üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından, düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu; özellikle hamurun hazırlanması, şekil verilmesi, kurutulması ve ambalajlanması ile sunum aşamaları olmak üzere üretim metoduna uygunluk ve Amasya Kaypağı / Amasya Piruhisi ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
