Coğrafi işaretli ürün · Amasya
Amasya’ya özgü, küçük çiçek bamyasının limonla salyalanmadan pişirildiği etli yemektir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Amasya Etli Çiçek Bamyası Yemeği nedir?
Amasya Etli Çiçek Bamyası Yemeği, kurutulmuş ya da taze bamya; kuzu eti, domates, kuru soğan, limon suyu, tuz, tereyağı ile su ve/veya et suyu kullanılarak hazırlanan bir yemektir. İsteğe bağlı olarak sarımsak da bileşenlere eklenebilir.
Yemek, Amasya mutfak kültüründe yer alır ve hazırlığında coğrafi sınıra özgü bir üretim metodu uygulanır. Küçük bamyaların tercih edilmesi, dikkatli ayıklama ve limon suyu kullanımı, pişme sırasında bamyanın sünmesini ya da salyalanmasını önlemeye yöneliktir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Limon suyu ve salyalanmayı önleme
Limon suyu, yemeğin hazırlığında kullanılan zorunlu bileşenlerden biridir. Doğru ayıklama ve temizleme ile limon suyu kullanımı, bamyanın pişerken halk arasında salya olarak adlandırılan kendine özgü suyunu bırakmamasını sağlamaya yöneliktir.
Küçük ve açık yeşil bamya
Yemeğin hazırlanmasında ortalama 1 cm boyunda, küçük ve açık yeşil bamyalar tercih edilir. Bamya boyutu, pişerken sünmeme ve salyalanmama niteliği bakımından önem taşır.
Bütün formun korunması
Bamyalar bütün olarak kullanılır; kesilmez. Tepe kısmı bıçakla koni biçiminde ayıklanırken sap bölümü tamamen çıkarılmaz.
Nasıl hazırlanır?
Bileşenlerin seçimi
Ortalama bileşen listesinde 100 g kuru bamya ya da 500 g taze bamya, 250 g kuzu kuşbaşı et, 50 g tereyağı, 1 litre su ve/veya et suyu, 3 adet domates, 5 g tuz, 1 adet kuru soğan ve suyu sıkılmak üzere 1 adet limon bulunur. Sarımsak, isteğe bağlı olarak 2 diş kullanılabilir.
Kurutulmuş ve/veya taze bamya tercihen Amasya ili sınırından temin edilir. Hazırlıkta küçük, açık yeşil ve ortalama 1 cm boyundaki bamyalar seçilir.
Taze bamyanın ayıklanması ve temizliği
Taze bamyanın sapı kesilirken çok derine inilmez; tepe bölümü bıçakla koni biçiminde ayıklanır ve sap kısımları tamamen kesilmez. Ayıklama sırasında bamyanın gövdesi sol elle tutulur, tepe kısmı sağ elle kullanılan bıçakla sola doğru ve saatin dönüş yönünün tersine kesilir; bu iş için üretilen bamya soyma kalemtıraşları da kullanılabilir.
Ayıklanan bamyalar yıkanır, süzülür ve iyice kurulanır; bütün olarak bırakılır. Bamya suda bekletilecekse suya limon suyu eklenmesi tavsiye edilir; kararmayı önlemek için ayıklama ve yıkama pişirmenin hemen öncesinde yapılır.
Kuru bamyanın temizlenmesi
Kuru bamya kullanıldığında, bamyalar dizili oldukları iplerle birlikte temiz bir bez arasına alınır. Bez arasında hafifçe ovularak varsa tüyleri temizlenir.
Etli harcın pişirilmesi
Tereyağı ve kuzu eti tencerede kavrulur; ardından ince doğranmış kuru soğan, küp doğranmış domates ve isteğe bağlı sarımsak eklenerek kavurmaya devam edilir. Et suyu ve/veya sıcak su ilave edilerek pişirmeye geçilir; kuzu eti sotelenip yumuşadığında limon suyu eklenir.
Hazırlanan bamyalar ve tuz etli karışıma eklenir. Bamyaların ezilmemesi için yemek fazla karıştırılmaz ve ortalama 30 dakika kısık ateşte pişirilir.
Servis ve tüketim
Amasya Etli Çiçek Bamyası Yemeğinin sıcak olarak servis edilmesi ve tüketilmesi tavsiye edilir.
Amasya iliyle bağı nedir?
Ürünün Amasya iliyle bağı, yöreye özgü üretim metodu ile bu metottan kaynaklanan bilinirlilik ve ün ilişkisinden oluşur. Bileşenler ve üretim yöntemi bakımından farklılaşan yemek, Amasya’nın kültürel birikimiyle günümüze ulaşmıştır.
Bamyaların ayıklanması ve temizlenmesi ile yemeğin doğru yöntemle pişirilmesi ustalık becerisi gerektirir. Mahreç işareti kapsamındaki ürünün bütün üretim aşamalarının Amasya ili sınırları içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Tescil ve denetim
Tescil ve işaret kullanımı
Amasya Etli Çiçek Bamyası Yemeği, 953 numarayla 22 Kasım 2021 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 9 Mart 2021 tarihinden itibaren korunmaktadır.
Ürünün servis edildiği gıda işletmelerinde “Amasya Etli Çiçek Bamyası Yemeği” ibaresi ile mahreç işareti amblemi kolayca görülecek şekilde bulundurulur. Ürün adına ait logo ise gıda işletmecileri tarafından isteğe bağlı olarak kullanılabilir.
Denetim yapısı ve kapsamı
Denetimler, Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliği koordinatörlüğünde; Birlik, Amasya Turizm Derneği ve Amasya İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetim yılda en az bir kez gerçekleştirilir; şikâyet üzerine veya gerekli görülen hâllerde ayrıca denetim yapılabilir.
Denetim, coğrafi işaretin kullanım biçimini, bileşen listesini ve üretim metoduna uygunluğu kapsar. Tespit edilen uygunsuzluklar ve alınması gereken tedbirler ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir; denetim raporları her yıl Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliği, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.