Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’a özgü, buğday nişastası ve ceviz içiyle hazırlanan jölemsi geleneksel tatlıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Afyon Palize / Afyonkarahisar Palize nedir?
Afyon Palize / Afyonkarahisar Palize; su, buğday nişastası, ceviz içi ve toz şeker kullanılarak üretilen geleneksel bir tatlıdır.
Tatlı, jölemsi görünümüyle tanımlanır ve soğuk servis edilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Nişasta, ceviz içi ve şeker bileşimi
Tatlıda su ve buğday nişastasının yanı sıra ceviz içi ile toz şeker kullanılır. Bu bileşenler, Afyon Palize / Afyonkarahisar Palize’nin temel yapısını oluşturur.
Adın işaret ettiği jölemsi görünüm
Palize sözcüğü Farsça kökenlidir; “süzülmüş şey, jöle” anlamına gelir. Tatlının jölemsi görünümü, adının bu anlamıyla örtüşen belirgin fiziksel niteliğidir.
Özel günlerde üretim
Afyonkarahisar ilinde palize, nişan, kına gecesi ve düğün gibi özel günler için de üretilir. Yeni doğum yapan kadınlara yapılan ziyaretlerde ise anne sütüne katkı sağlayacağı düşüncesiyle ikram amacıyla hazırlanır.
Nasıl hazırlanır?
Nişastanın suyla özümlenmesi
Sicildeki 6 kişilik ölçü; 1250 gr su, 100 gr buğday nişastası, 125 gr ceviz içi, 375 gr toz şeker ve 20 ml pekmez içerir. Hazırlıkta nişasta suya eklenir ve çırpma teliyle, nişasta tanecikleri kalmayıncaya kadar çırpılır.
Şekerle çırpma
Nişasta suyla özümlendikten sonra şeker eklenir ve çırpma işlemine 5-7 dakika daha devam edilir. Bu süre, şekerin ilavesinden sonraki çırpma aşamasına aittir.
Kısık ateşte pişirme
Çırpma işlemlerinin ardından karışım, kıvam alıncaya kadar kısık ateşte yaklaşık 15 dakika pişirilir. Pişirme tamamlandıktan sonra tatlı 5 dakika dinlendirilir.
Nasıl ve nelerle birlikte sunulur?
Dinlendirilmiş tatlı, servis için kâselere konulur. Üzerine ceviz içi ve pekmez eklenerek soğuk şekilde sunulur.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Afyon Palize / Afyonkarahisar Palize’nin Afyonkarahisar ilinde uzun bir geçmişe sahip olduğu ve ilin mutfak kültüründe önemli bir yer tuttuğu kaydedilir. Ürünün coğrafi sınırla ün bağı, bu yerleşik üretim ve mutfak kültürüyle ilişkilendirilir.
Mahreç işareti kapsamındaki ürünün tüm üretim aşamalarının Afyonkarahisar ili sınırları içinde gerçekleştirilmesi gerekir. Coğrafi sınır, Afyonkarahisar ilidir.
Yöresel üretim kültürü
Afyon Palize / Afyonkarahisar Palize’nin Afyonkarahisar mutfak kültüründe önemli bir yeri olduğu ve ilde uzun süredir üretildiği tescil belgesinde belirtilir. Bu süreklilik, ürünün coğrafi sınırla kurulan ün bağının temelidir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Afyon Palize / Afyonkarahisar Palize, 1823 tescil numarasıyla 13 Şubat 2026 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Ürün, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 13 Mart 2023 tarihinden itibaren korunmak üzere tescil edilmiş; tescil ettiren kurum Afyonkarahisar Belediyesi olmuştur.
Denetimler, Afyonkarahisar Belediyesinin koordinatörlüğünde; belediye, Afyonkarahisar İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası, Afyon Kocatepe Üniversitesi Turizm Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü ile Afyonkarahisar Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinden birer uzmanla oluşturulan 5 kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetimler düzenli olarak yılda en az bir kez, ayrıca şikâyet üzerine ve gerekli görülen hâllerde yapılır.
Denetimde bileşenlerin uygunluğu, üretim metoduna uygunluk ile Afyon Palize / Afyonkarahisar Palize ibaresi ve mahreç işareti ambleminin doğru kullanımı kontrol edilir. Ürün veya ambalaj üzerinde ibare ve amblem kullanılamadığı durumlarda bunların işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulması gerekir.
Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görev yapan uzman gerçek veya tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.