Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’da yerel dana incikle hazırlanan, pideli ve sıcak sunulan tandır yemeği.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Afyon Dana Tandır / Afyonkarahisar Dana Tandır nedir?
Afyon Dana Tandır / Afyonkarahisar Dana Tandır, Afyonkarahisar ilinde üretilen bir yemektir. Temel bileşimi kemiksiz dana incik, ilikli kemik, sıvı yağ, kuru soğan, tuz, karabiber ve defne yaprağından oluşur.
Yemek, dana etinin mühürlenmesi ve ardından uzun süre pişirilmesiyle hazırlanır; sıcak tüketilir. Sunumunda Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi ile közlenmiş domates ve biber yer alır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Dana incik ve ilikli kemik
Yemeğin et bileşenini kemiksiz dana incik ve ilikli kemik oluşturur. Dana incik, Afyonkarahisar ili sınırlarında yetiştirilen hayvanlardan temin edilir.
Mühürleme görünümü
Dana incik, beş eşit parçaya ayrıldıktan sonra önceden kızdırılmış tava, ızgara veya benzeri bir gereçte çevrilerek mühürlenir. Mühürleme, etin içinin yumuşak ve açık pembe, dışının ise kahverengimsi görünüm almasıyla tamamlanır.
Pideli sıcak sunum
Servis tabağında dana tandır suyuna batırılmış ve enine ikiye bölünmüş tırnak pidesi kullanılır. Et, pidenin arasına yerleştirilir; yemek közlenmiş domates ve biber eşliğinde sıcak olarak tüketilir.
Hazırlama süreci nasıl ilerler?
Malzemenin hazırlanması
Sicilde verilen ölçü beş kişiliktir. Bu ölçüde 1000 g kemiksiz dana incik, 1 adet ilikli kemik, 300 ml sıvı yağ, 2 adet orta boy kuru soğan, 5 g tuz, 5 g tane karabiber, 2 adet defne yaprağı ve 1000 ml su kullanılır.
Etin mühürlenmesi
Dana incik beş eşit parçaya bölünür ve önceden kızdırılmış tava, ızgara veya benzeri bir gereçte çevrilerek mühürlenir. Mühürleme işlemi 3-5 dakika sürer; işlem, etin içinin yumuşak ve açık pembe, dışının kahverengimsi görünüm almasıyla tamamlanır.
Tencerede pişirme
Mühürlenen et pişirme tenceresine alınır; sıvı yağ, tane karabiber, tuz, kuru soğan ve defne yaprağı eklenerek 10 dakika kavrulur. Malzemelerin yüzeyini kaplayacak miktarda sıcak su eklendikten sonra tencerenin kapağı kapatılır ve ürün yaklaşık 360 dakika pişirilir.
Nasıl ve nelerle birlikte sunulur?
Pide, et ve eşlikçiler
Pişirme tamamlandıktan sonra dana tandır servise hazırlanır. Servis tabağına dana tandır suyuna batırılmış ve enine ikiye bölünmüş tırnak pidesinin yarısı yerleştirilir; üzerine dana tandır konur ve kalan pide üstüne kapatılır.
Beş kişilik servis ölçüsünde 5 adet Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi, 1 adet orta boy domates ve 1 adet yeşil biber kullanılır. Servis, közlenmiş domates ve biberle birlikte yapılır; ürün sıcak olarak tüketilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Coğrafi sınır Afyonkarahisar ilidir. Ürünün ünü, Afyonkarahisar mutfak kültüründeki yeri ve özel gün sofralarındaki varlığıyla ilişkilendirilir.
Üretimde kullanılan dana incik, coğrafi sınırda yetiştirilen hayvanlardan sağlanır. Ürünün bütün üretim aşamalarının Afyonkarahisar ili sınırları içinde gerçekleştirilmesi zorunludur; servis de coğrafi işaretli Afyonkarahisar Ak Pide / Afyonkarahisar Tırnak Pidesi ile yapılır.
Yöresel geçmiş ve özel gün sofraları
Afyon Dana Tandır / Afyonkarahisar Dana Tandırın coğrafi sınır içinde uzun bir geçmişi olduğu kayıtlıdır. Yemek, Afyonkarahisar mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Afyonkarahisar’da nişan, kına gecesi ve düğün gibi özel günler için hazırlanan sofralarda yer alır. Bu kültürel kullanım, ürünün coğrafi sınırla kurulan ün bağının unsurları arasındadır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil bilgisi ve işaret kullanımı
Afyon Dana Tandır / Afyonkarahisar Dana Tandır, 1736 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak 7 Mayıs 2025 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 9 Mart 2023 tarihinden itibaren korunur.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde Afyon Dana Tandır / Afyonkarahisar Dana Tandır ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır. Bu kullanım ürün veya ambalaj üzerinde mümkün değilse ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek biçimde bulundurulur.
Denetim mercii ve kapsamı
Denetimler, Afyonkarahisar Belediyesinin koordinatörlüğünde; Afyonkarahisar Belediyesi, Afyonkarahisar İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası, Afyon Kocatepe Üniversitesi Turizm Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü ile Afyonkarahisar Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinden uzmanların katıldığı en az 5 kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.
Denetimler düzenli olarak yılda en az bir kez, ayrıca şikâyet üzerine ve gerekli görülen hâllerde yapılır. Denetim; bileşenlerin uygunluğunu, hazırlama ve pişirme aşamalarının üretim metoduna uygunluğunu, ürün ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımını kapsar.
Denetimde belirlenen uygunsuzluklar ve alınması gerekli tedbirler, denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görev yapan uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.