Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’ın Bolvadin ilçesinde yumurtalı hamur kareleri içsiz kapatılıp fırınlanır. Salçalı su ve kavrulmuş dana ya da kuzu etiyle pişirilen taneler, üzerine sarımsaklı yoğurt eklenerek sıcak olarak sunulur.
UNESCO ilişkisiAfyonkarahisar gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Bolvadin Mantısı nedir?
Bolvadin Mantısı, içsiz kapatılıp fırınlanan hamur tanelerinin kavurmayla birlikte pişirildiği yöresel bir mantıdır. Et dolgu değil, son pişirmenin bileşenidir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
İçsiz taneler ve ayrı et
Hamur kareleri doldurulmadan karşılıklı uçlarından kapatılır. Dana bonfilesi veya kuzu butundan hazırlanan kavurma, fırınlanmış tanelerin son pişirme aşamasına katılır.
Taze yoğurtlu son hazırlık
Salça ve suyla pişen yemeğin üzerine sarımsaklı yoğurt eklenir. Yoğurtlu hazır yemek hemen tüketilir; kavurma ve fırınlanmış boş hamur ayrı girdilerdir.
Kapatma ve bileşen seçimi
Hamurun karşılıklı uçları içi boş kalacak şekilde birleştirilir. Coğrafi sınıra özgü hazırlıkta et sonradan kavurma olarak eklenir; bu yöntem dolgulu mantıdan ayrılır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Altı porsiyonluk üretim kapsamı
Yaklaşık 6 porsiyon Bolvadin Mantısının üretiminde kullanılan bileşenlere ve üretim metoduna aşağıda yer verilmektedir.
Hamur malzemeleri
- 1 kg ekmeklik buğday unu
- 600 g su
- 10 g tuz
- 30 g yumurta
Malzemeler ve ölçüler
- 1 kg dana eti veya kuzu eti
- 2–2,5 g tuz
- 125–130 g fırınlanmış içi boş mantı tanesi
- 120–125 ml su
- 20–25 g salça
- 20–25 g kavurma eti
İsteğe bağlı biber ve karabiber
1–1.5 g pul biber (acı veya tatlı) 0.5–0.75 g karabiber (isteğe bağlı)
Sarımsaklı yoğurdun malzemeleri
- 100 g yoğurt
- 5–6 g sarımsak
- 0,5 g tuz
Hamurun hazırlanması ve açılması
Un, su, tuz ve yumurta, bir kapta karıştırıp yoğrulur. Elde edilen hamur, oda sıcaklığında 25–30 dakika dinlendirildikten sonra 180–200 g’lık parçalara bölünüp çapı 75–80 cm, kalınlığı 3–3,5 mm olan yufkalar açılır.
Yufkanın kesilmesi
Yufkalar bıçakla, kenar ölçüsü 2,5–3 cm olan kareler halinde kesilir. Kesilen parçalar, içi boş olarak, karşıt uçları denk gelecek şekilde bastırılarak kapatılır ve bir tepsi üzerine dizilir. Dananın bonfile kısmından veya kuzunun but kısmında elde edilen et, bıçak ile 1.5–2 cm büyüklüğünde küp şeklinde kesilir ve kendi suyunu çekinceye kadar 180°C’de 18–20 dakika pişirilir.
Kavurma işlemi
Tuz ilave edilip kendi yağı ile 20–25 dakika kavrulur. Tepsiye dizilen mantılar, 180°C’de 18–20 dakika elektrikli fırın ya da taş fırında ısıtılır. Aynı tepside ocak üzerine konur, salça ilave edilerek kavrulur. Su ve kavurma et eklenip 2–3 kez karıştırılarak 100–115°C’de 15 dakika pişirilir.
Sarımsaklı yoğurt ve son sunum
Her 100 g yoğurtlu sos için 5–6 g sarımsağın kabukları soyulup rendelenir ya da havanda 0,5 g tuz ile ezilip yoğurt ile homojen bir karışım olacak şekilde karıştırılır. Mantının üzerine dökülmeden önce hazırlanarak taze olarak kullanılır. Her bir porsiyon için yaklaşık 40–60 g sarımsaklı yoğurt sos ilave edilir.
Pişen Bolvadin Mantısının servisi, üzerine sarımsaklı yoğurt dökülüp pul biber ve isteğe bağlı olarak karabiber serpildikten sonra sıcak olarak yapılır.
Nasıl muhafaza edilir?
Sicilde soğutulduktan sonra buzdolabında 4–6 °C’de 3 gün veya −18 °C’de 3–4 ay muhafaza edilmesi anlatılan ürün kavurmadır. Fırınlanmış içi boş Bolvadin Mantısı hamurları için buzdolabında gıda temasına uygun kap veya poşetlerde 1 ay kaydı ayrıca verilir. Bu iki ara ürünün süreleri hazır yoğurtlu mantının raf ömrü olarak yorumlanmaz.
Yöresiyle bağı nedir?
Bolvadin Mantısının geçmişi eskiye dayanır. Bolvadin ilçesinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Coğrafi sınıra özgü üretim metodu vardır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Bolvadin Mantısının üretiminin tüm aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sarımsaklı yoğurdu dökülen Bolvadin Mantısı hemen tüketilir.
Son servis
Mantının üzerine sarımsaklı yoğurt dökülür ve sıcak servis edilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Bolvadin ilçesinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1266 tescil numaralı Bolvadin Mantısı mahreç işareti olarak 1 Aralık 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Bolvadin Mantısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Bolvadin Mantısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Bolvadin Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde ve Bolvadin Ticaret ve Sanayi Odasından, Bolvadin Ticaret Borsasından, Bolvadin İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda 1 kez, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda veya şikâyet üzerine her zaman yapılır.
Denetimde kontrol edilen hususlar:
- Üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu.
- Üretim metoduna uygunluk.
- Bolvadin Mantısı ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Afyonkarahisar gastronomi kültürü: Bolvadin Mantısında kare hamur parçaları içi boş kapatılıp önce fırınlanır. Kavurma ve su eklenerek pişirilen mantı yoğurtla sunulur. Bu hazırlama biçimi, Afyonkarahisar çevresinin mantı ve fırın yemeği çeşitliliğini gösterir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
