Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’ın Sandıklı ilçesinde sebzeler sac tavanın ortasına, kuzu eti ve yağlar kenarlarına belirli sırayla yerleştirilir. Meşe odunlu taş fırında pişerken eriyen yağ sebzelere akar; karıştırılarak tamamlanan yemek, yörede saç denilen kendi tavasında sunulur.
UNESCO ilişkisiAfyonkarahisar gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Sandıklı Saç Eti nedir?
Sandıklı Saç Eti; kuzu eti, patates, soğan, biber, domates, iç yağı ve margarinin belirli bir düzen içerisinde dizilmesi ve meşe odunu ateşi ile ısıtılan taş fırınlarda pişirilmesi suretiyle üretilen yemektir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Ortada sebze, kenarda et
Sacın ortasına alttan üste soğan, biber, domates ve patates dizilir. Kuzu eti, iç yağı ve margarin kenar boşluklara konur; eriyen yağlar sebzelere akar.
Meşe odunlu taş fırın
Fırının bütün noktalarında 250 °C sağlanır. İlk on beş dakika karıştırılmaz; ardından on dakikada bir karıştırılarak toplam yaklaşık bir saat pişirilir. Yemek kendi saç tavasında sunulur.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Altı kişilik reçete
6 kişilik Sandıklı Saç Eti üretimi için bileşenler:
Malzemeler ve ölçüler
- 4 kg kuşbaşı doğranmış kuzu eti (but, kaburga veya pirzola)
- 2,5 kg patates
- 0,5 kg biber
- 2 kg domates
- 0,5 kg soğan
- 250 g iç yağı
- 250 g margarin
Taş fırının hazırlanması
Sandıklı Saç Etinin dengeli bir şekilde pişmesi için taş fırın, meşe odunu ile yakılıp sürekli harlanarak sıcaklığın tüm noktalara eşit bir şekilde dağılması sağlanır.
Fırında pişirme
Fırın, içindeki tüm noktalar eşit bir şekilde 250 °C sıcaklığa ulaştığında Sandıklı Saç Etinin pişirilmesi için hazır hale gelir. Patates, biber, domates ve soğanlar kalın halka şekilde doğranır. Kuzu eti, kuşbaşı olarak hazırlanır. Tavanın ortasına; aşağıdan yukarıya doğru sırasıyla soğanlar, biberler, domatesler ve patatesler dizilir.
Tavanın kenarlarında kalan boşluklara ise kuşbaşı kuzu eti ile yaklaşık 1 cm’lik parçalara ayrılan iç yağı ve margarin koyulur.
Yemek pişerken kuzu etinin yağı, iç yağı ve margarin eriyerek ortadaki sebzelerin üzerine aktığı için sebzeler bu yağların karışımıyla pişer. Hazırlanan tavalar, sıcaklığı 250 °C olan taş fırına konur ve 15 dakika hiç karıştırılmadan bileşenlerin mühürlenmesi beklenir. Daha sonra yemeğin dengeli pişebilmesi için 10 dakikada bir karıştırılır ve toplamda 1 saat kadar pişirme işlemi uygulanır.
Sandıklı Saç Etinin servisi, yemeğin piştiği saç tavayla birlikte yapılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Sandıklı Saç Etinin geçmişi eskiye dayanır. Üretimi, coğrafi sınıra özgü koşullar bulundurur ve ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Sandıklı Saç Etinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
996 tescil numaralı Sandıklı Saç Eti mahreç işareti olarak 20 Ocak 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Sandıklı Saç Eti ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Sandıklı Saç Eti ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Sandıklı Belediyesinin koordinasyonunda ve Sandıklı Kaymakamlığından 1, Sandıklı Sebzeciler ve Meyveciler Esnaf Odasından 1 ve Sandıklı Belediyesinden 2 kişinin katılımıyla konuda uzman en az 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler; düzenli olarak yılda en az bir kez, ayrıca şikâyet halinde ve gerekli görülen durumlarda her zaman yapılır.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu; üretim metoduna uygunluk ile Sandıklı Saç Eti ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Afyonkarahisar gastronomi kültürü: Sandıklı Saç Etinde kuzu eti ve sebzeler sac içinde taş fırında pişirilir. Fırın sıcaklığının dengelenmesi ve karıştırma sırasının gözetilmesi önemlidir. Ürün, Afyonkarahisar çevresinin fırın yemekleri arasında değerlendirilir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
