Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’ın Sandıklı ilçesinde dana eti ve soğan, bakır tencereye ters kapatılmış tas içinde ağır pişirilir. Bulgur tasın çevresinde hazırlanır; tas kaldırıldığında et ortada, pilav çevresinde kalır ve aynı tencerede sunulur.
UNESCO ilişkisiAfyonkarahisar gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Sandıklı Kapama Yemeği nedir?
Dana etinin kapatılmış tas içinde, bulgurun ise çevresinde pişirildiği Sandıklı yemeğidir. Tas kaldırıldığında et ve pilav aynı bakır tencerede sunulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Tasla kapatılan dana eti
Dana eti ve soğan yağ ile baharatlarla hazırlanıp ters çevrilmiş tas altında ağır pişirilir. El yapımı kalaylı bakır kapama tenceresi kullanılır.
Et ortada, bulgur çevrede
Et pişince tasın çevresine bulgur eklenir. Sonunda tas kaldırılır; et ortada ve pilav çevresinde kalır. Sunum aynı pişirme tenceresinde yapılır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Malzemeler ve ölçüler
- 1 kg kuşbaşı et (dana eti)
- 3 su bardağı sıcak su (eti pişirmek için)
- 2 su bardağı bulgur
- 3 su bardağı sıcak su (Bulgur çeşidine göre su miktarı ayarlanabilir.)
- 1 su bardağı sıvı yağ ve biraz iç yağı 3 orta boy soğan
- 1,5 tatlı kaşığı tuz
- 1 tatlı kaşığı karabiber
Etli tasın hazırlanması ve ters kapatılması
Dana etinin bonfile kısmı iri parçalar şeklinde doğranır ve soğanla birlikte tas içine konur. Üzerine sıvı yağ ve iç yağı, tuz ve karabiber eklenip karıştırıldıktan sonra bakır kapama tenceresinin içine ters çevrilerek konur. Tasın üzerine ağırlık yapması amacıyla küçük bir ağırlık yerleştirilir.
Suda pişirme
3 su bardağı sıcak su eklenir ve çok kısık ateşte etler 4 saat kadar pişirilir. Ayıklanmış ve yıkanmış bulgur, kapama tenceresinin içindeki tasın çevresine yavaşça dökülür. Üzerine 3 su bardağı sıcak su ve tuz eklenerek 1 saat daha pişmeye bırakılır. Bulgurlar şişip suyunu çektiğinde kapama tenceresi ocaktan alınır.
İçinde etlerin bulunduğu ters çevrilmiş haldeki tas, bıçak ile kaldırılarak tencere içinden alınır ancak etler, kapama tenceresinin içinde kalır.
Yöresiyle bağı nedir?
Sandıklı ilçesinin yemek kültürü içinde önemli bir yeri vardır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunduğundan, Sandıklı Kapama Yemeğinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir. Sandıklı Kapama Yemeğinin geçmişi eskiye dayanır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Pişirildiği tencerede ve ortasında et, çevresinde bulgur pilavı olacak şekilde servis yapılır. Sandıklı ilçesinin yemek kültürü içinde önemli bir yeri vardır, bayram ve özel davetlerde ikram edilir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Sandıklı Kapama Yemeği, çevresinde bulgur pilavı ve ortasında et olmak üzere pişirildiği tencere ile servis yapılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
972 tescil numaralı Sandıklı Kapama Yemeği mahreç işareti olarak 17 Aralık 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Sandıklı Kapama Yemeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında Sandıklı Kapama Yemeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Sandıklı Belediyesinin koordinatörlüğünde ve Sandıklı Belediyesinden iki, Sandıklı Kaymakamlığı ile Sandıklı Sebzeciler ve Meyveciler Esnaf Odasından birer üye olmak üzere ürün konusunda uzman en az 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır. Denetim kriterlerine aşağıda yer verilmektedir. Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk.
Sandıklı Kapama Yemeği ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Afyonkarahisar gastronomi kültürü: Sandıklı Kapama Yemeğinde et, tencerenin içine ters çevrilen bir tasın altında pişer; bulgur tasın çevresine eklenir. Sicilde bayram ve özel davetlerde ikramı anlatılan yemek, Afyonkarahisar çevresinin ortak sofra kültüründendir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
