Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyonkarahisar’da sığır ve manda eti, yağ ve baharatlarla harmanlanıp doğal kılıfa doldurulur. Kangal veya parmak biçiminde hazırlanan sucukta fermantasyon ve kurutma ile ısıl işlem ayrı üretim yollarıdır; manda eti kullanımı ayırt edici özelliğidir.
Avrupa BirliğiAB tescilli · PGITescil tarihi · 2 Temmuz 2025
UNESCO ilişkisiAfyonkarahisar gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Afyon Sucuğu nedir?
Afyon Sucuğu, sığır ve manda etinin yağ, sarımsak ve baharatlarla harmanlanıp kılıfa doldurulduğu et ürünüdür. Kangal ve parmak biçimleri, ulusal sicildeki fermantasyon ve ısıl işlem seçenekleriyle ayrı değerlendirilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Miktarı (kg) Et cinsi Manda etinin kullanımı Afyon Sucuğunun önemli ayırt edici özelliklerinden biridir.
İki et kaynağı
Ulusal sicil et bileşiminin en az yüzde 15’inin manda eti olmasını belirtir. Bu pay toplam sucuk hamuru yüzdesiyle aynı temel değildir.
Biçim ve işlem seçeneği
Kılıfa dolum sonrası kangal veya parmak biçimi verilir. Fermantasyon-kurutma ile ısıl işlem ulusal sicilde farklı üretim seçenekleridir.
Hammadde ve bileşim
Afyon Sucuğunun üretiminde en az %15 oranında manda eti olmak şartı ile geri kalan kısım için sığır karkas eti kullanılır.
Üretimde Türk Gıda Kodeksine uygun olan baharat ve katkı maddeleri kullanılır.
100 kg’lık Afyon Sucuğunun bileşimi:
Üretim tekniği ve ustalık
Afyon Sucuğunun üretiminde kullanılan etin, Afyon ili sınırlarında en az 3 ay boyunca açık ve kapalı çiftliklerde beslenen hayvanlardan elde edilmesi, manda etinin oranı ve diğer bileşenlerin uygunluğu.
Ulusal sicil: 100 kg sucuk bileşimi
Ulusal sicilin et ve hamur bileşimi; iç içe alt toplamlar tekrar toplanmaz. Özgün tablo arşivde korunur.
Ulusal sicil bileşiminin devamı
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Bileşen | Sınır | Miktar (kg) |
|---|---|---|
| Antioksidanlar | en fazla | 0,04 kg |
| Toplam | 100 kg |
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Yerel etin dinlendirilmesi ve harç hazırlığı
Afyon ili sınırlarında en az 3 ay boyunca açık ve kapalı çiftliklerde beslenen sığır ve mandaların etleri kullanılır. Afyon Sucuğunun üretiminde kullanılacak etler kesim sonrası tendo, fasia, kan damarları ve lenf bezleri gibi ayrıldıktan sonra iri parçalar halinde en az bir gün dinlendirilir. Dinlendirilen etler iri olarak kıyma makinelerinde çekilerek üzerine içyağları, baharat ve katkı maddeleri ilave edilir.
Hazırlanan karışım kıyma makinelerinde tekrar ince olarak çekilir ve doluma hazır hale gelir.
Bağırsak doldurulması
Hazırlanan sucuk hamuru sığır bağırsağına hava boşluğu kalmayacak şekilde basınçla doldurulur.
Kangal tipi
Bağırsak doldurma esnasında sucuk kendiliğinden at nalı şeklinde bükülür. Her iki uç sıkıca boğumlanır ve iple birbirine bağlanır.
Parmak biçiminde doldurma ve boğumlama
Bağırsak doldurma esnasında bağırsak bükülmeden kesilerek her iki ucu boğumlanır.
Dolum sonrası askıya alma
Sucuk hamuru ile dolumu gerçekleştirilmiş olan bağırsaklar sucuk askılarına alınır.
Fermantasyon-kurutma ve ısıl işlem seçenekleri
Askılardaki sucuklara doğal veya kontrollü koşullarda (22–30 ℃ sıcaklıkta ve %80–90 bağıl nemde) fermantasyon ve kurutma işlemi ya da Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliğine uygun bir şekilde ısıl işlem uygulanır.
Yöresiyle bağı nedir?
Coğrafi sınırla ün bağı bulunan Afyon Sucuğunun tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Üretim metoduna uygunluğu.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sığır karkas etinin yanında sucuğa lezzet ve damak tadı bırakmak için sucukta en az %15 oranında manda eti kullanılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Geçmişi eskiye dayanan ve üretimi ustalık becerisi gerektiren Afyon Sucuğunun üretiminde, Afyon ilinde en az 3 ay boyunca açık ve kapalı çiftliklerde beslenen hayvanların etleri kullanılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Afyon Sucuğu, Avrupa Birliği’nde Korunmuş Coğrafi İşaret (PGI) kapsamında tescillidir. Resmî tescil kaydında 2025/1149 sayılı düzenleme ve 2 Temmuz 2025 tarihi yer alır. AB başvuru sahibi Afyonkarahisar Ticaret Borsası olarak kayıtlıdır.
Tescil ve denetim kapsamı
74 tescil numaralı Afyon Sucuğu mahreç işareti olarak 2 Ağustos 2005 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret koruması 31 Aralık 2003 tarihinden itibaren geçerlidir. Afyon Sucuğu ibaresi, aşağıda yer alan logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Afyon Sucuğu ibaresi, logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii, gerektiğinde ilgili alanda uzman kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir.
Avrupa Birliği tescili
Türkiye’deki coğrafi işaretin tescil ettireni Afyon Ticaret Odası olarak sicilde yer alır.
Denetim ölçütleri
Denetim ölçütleri için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Ulusal denetim heyeti
Denetimler Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde yürütülür. Oda, belediyenin zabıta müdürlüğü, kasaplar ve sucukçular esnaf odası, Afyon Kocatepe Üniversitesinin Gıda Mühendisliği Bölümü ile Veterinerlik Fakültesi ve ticaret borsasından birer kişi katılır. İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden iki temsilciyle heyet sekiz kişidir. Denetim yılda bir kez, ihtiyaç veya şikâyet halinde ayrıca yapılır.
Avrupa Birliği tescili ve koruma kapsamı
Afyon Sucuğu, Avrupa Birliği’nde Korunmuş Coğrafi İşaret (PGI) kapsamında kayıtlıdır. 2025/1149 sayılı karar 11 Haziran 2025 tarihinde kabul edilmiş, 12 Haziran 2025 tarihinde yayımlanmış ve 2 Temmuz 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir. AB başvuru sahibi Afyonkarahisar Ticaret Borsası kurumudur. Ulusal sicil ve AB şartnamesinin bileşim ve kılıf koşulları kendi kapsamlarıyla değerlendirilir.
UNESCO ile bağlantısı
Afyonkarahisar gastronomi kültürü: Afyon Sucuğunda et, yağ ve baharatla hazırlanan harç bağırsaklara doldurulur. Sicil, fermantasyon ve kurutma ile ısıl işlem seçeneklerini ayrı tanımlar. Ürün, UNESCO’nun şehir tanıtımında vurguladığı Afyonkarahisar şarküteri kültürünün örneklerindendir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
