Coğrafi işaretli ürün · Afyonkarahisar
Afyon ilinde üretilen, en az %15 manda eti içeren tescilli bir sucuktur.
Avrupa BirliğiAB tescilli · PGITescil tarihi · 2025-07-02
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Afyon Sucuğu nedir?
Afyon Sucuğu, sığır karkas eti ile manda etinin kullanıldığı bir sucuktur. Ürünün et bileşiminde manda etinin oranı en az %15’tir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Manda eti oranı
Afyon Sucuğunda manda eti kullanımı zorunlu bileşen niteliğindedir. Sığır karkas etinin yanında en az %15 oranında manda eti kullanılması, ürünün önemli ayırt edici özelliklerinden biridir.
Et ve iç yağ bileşimi
100 kg’lık bileşimde toplam et miktarı 70,320 kg’dır. Sığır karkas eti en fazla %85 oranında ve 59,772 kg, manda eti ise en az %15 oranında ve 10,548 kg olarak belirlenmiştir; iç yağ miktarı en fazla 22 kg’dır.
Baharat ve katkı sınırları
Üretimde Türk Gıda Kodeksine uygun baharat ve katkı maddeleri kullanılır. Bileşimde tuz, acı ve tatlı kırmızı biber, kimyon, sarımsak, şeker, karabiber, yenibahar, zencefil, stabilizör, koruyucu ve antioksidan için ayrı üst sınırlar tanımlanmıştır.
Tablo-1 — Sicildeki özellikler tablosu
| Afyon Sucuğu |
|---|
| Sucuk/İşlenmiş ve işlenmemiş et ürünleri |
Tablo-3 — Sicildeki özellikler tablosu
| Antioksidanlar | en fazla | 0,04 kg |
|---|---|---|
| Toplam | 100 kg |
Üretim nasıl gerçekleştirilir?
Hayvanların beslenmesi ve etin dinlendirilmesi
Üretimde, Afyon ili sınırlarında açık ve kapalı çiftliklerde en az 3 ay beslenen sığır ve mandalardan elde edilen etler kullanılır. Kesimden sonra tendo, fasia, kan damarları ve lenf bezleri ayrılan etler iri parçalar hâlinde en az bir gün dinlendirilir.
Kıyma ve karışımın hazırlanması
Dinlendirilmiş etler kıyma makinelerinde iri olarak çekilir; iç yağları, baharatlar ve katkı maddeleri bu ete ilave edilir. Hazırlanan karışım daha sonra kıyma makinelerinde ince olarak yeniden çekilerek doluma hazır hâle getirilir.
Bağırsağa dolum ve biçim verme
Sucuk hamuru, hava boşluğu kalmayacak biçimde basınçla sığır bağırsağına doldurulur. Kangal tipinde bağırsak dolum sırasında at nalı şeklinde bükülür, uçlar boğumlanıp iple bağlanır; düz kesim parmak tipinde ise bağırsak bükülmeden kesilir ve iki ucu boğumlanır.
Fermantasyon, kurutma veya ısıl işlem
Dolumu yapılmış sucuklar askılara alınır. Askıdaki sucuklara doğal veya kontrollü koşullarda 22-30 ℃ sıcaklıkta ve %80-90 bağıl nemde fermantasyon ve kurutma uygulanır ya da Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliğine uygun ısıl işlem yapılır.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Afyon Sucuğunun coğrafi sınırı Afyon ilidir. Ürünün coğrafi sınırla ün bağını korumak üzere tüm üretim aşamalarının bu sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Coğrafi sınır içindeki zorunlu işlemler, kullanılacak etin Afyon ilinde açık ve kapalı çiftliklerde en az 3 ay beslenen hayvanlardan elde edilmesini de kapsar. Sicilde ürünün geçmişinin eskiye dayandığı ve üretiminin ustalık becerisi gerektirdiği belirtilir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Ulusal ve Avrupa Birliği tescili
Afyon Sucuğu, 74 numara ile 2 Ağustos 2005 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Sicil kaydı, ürünün 555 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca 31 Aralık 2003 tarihinden geçerli olmak üzere tescil edildiğini; 3 Mayıs 2021 tarihli ve 100 sayılı Bülten’de değişiklik ilanı yayımlandığını da kaydeder.
AB ürün şartnamesi PGI-TR-03215 dosya numarasıyla 13 Şubat 2025 tarihinde yayımlandı. Afyon Sucuğu, Avrupa Birliğinde Korunmuş Coğrafi İşaret (PGI) olarak 2 Temmuz 2025 tarihinde tescil edildi.
İşaretleme kuralları
Afyon Sucuğu ibaresi, kayıtlı logo ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Bu unsurların ürün ya da ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulmaları gerekir.
Denetim yapısı ve kapsamı
Denetimler, Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde oluşturulan sekiz kişilik denetim mercii tarafından yılda bir kez düzenli olarak, gerektiğinde ve şikâyet üzerine her zaman yapılır. Denetim merciinde Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası, Afyonkarahisar Belediyesi Zabıta Müdürlüğü, Afyonkarahisar Kasaplar ve Sucukçular Esnaf Odası, Afyon Kocatepe Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü, Afyon Kocatepe Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi Bölümü ve Afyonkarahisar Ticaret Borsasından birer; Afyonkarahisar İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden iki kişi yer alır.
Denetimde hayvanların beslenme koşulları, manda eti oranı ve diğer bileşenlerin uygunluğu, üretim metoduna uyum ile ürün adı, logo ve mahreç işareti ambleminin kullanımı kontrol edilir. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da uzman gerçek ve tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir; tescil ettiren Afyon Ticaret Odası ise hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.