Coğrafi işaretli ürün · Adıyaman
Adıyaman’a özgü bu helva, pekmezli peltenin tane tane yapısıyla ayırt edilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Adıyaman Tene Helvası nedir?
Adıyaman Tene Helvası; üzüm pekmezi, su, nişasta ve yağ ile hazırlanan bir helvadır. Adıyaman ilinin yemek kültüründe yer alır.
Pekmez ile nişastanın pişirme sırasında pelteye dönüşmesi ve ardından tane tane bir yapı kazanması, ürünün temel karakterini oluşturur. Helva halk arasında “tane helvası” ve “tene hevlâsı” adlarıyla da anılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Pelteleşmeden taneli dokuya
Pekmez ile nişasta pişirme aşamasında pelteye dönüşür. Helva, karıştırma işlemiyle tane tane bir yapı kazanır; ürünün adı da bu taneli yapıdan gelir.
Pekmez merkezli bileşen dengesi
Üzüm pekmezi, su, nişasta ve yağ helvanın temel bileşenlerini oluşturur. Başta üzüm pekmezi olmak üzere bileşenlerin dengeli kullanılması, helvanın tadı ve hedeflenen kıvamı için önem taşır.
Homojen karıştırma ustalığı
Helvanın homojen biçimde karıştırılması, pişirme aşamalarındaki ustalık becerisinin parçasıdır. Karıştırma, taneli yapının elde edilmesine kadar sürdürülür.
Nasıl hazırlanır?
Bileşenlerin hazırlanması
Resmî bileşen listesi 6 kişilik ortalama miktarlar üzerinden düzenlenmiştir. Bu listede 250 ml üzüm pekmezi, 200 g buğday nişastası, 200 g tereyağı veya sadeyağ ve 200 ml su yer alır.
Süsleme için isteğe bağlı olarak 100 g ceviz içi, fıstık içi, fındık içi ve/veya 25 g Hindistan cevizi rendesi kullanılabilir. Bu malzemeler temel karışımdan ayrı olarak sunumda değerlendirilir.
İlk hazırlanma şekli
İlk hazırlanma şeklinde nişasta, pekmez ve su gıda ile temasa uygun bir kap veya tencerede birleştirilir. Karışım, suyunu çekene kadar sürekli karıştırılarak kısık ateşte kavrulur.
Karışım suyunu çektikten sonra tereyağı veya sadeyağ azar azar eklenir ve iyice karıştırılır. Helva, taneli yapıya ulaşıncaya kadar karıştırılır; istenen yapı alındığında ocaktan alınır.
İkinci hazırlanma şekli
İkinci hazırlanma şeklinde nişasta, pekmez ve su gıda ile temasa uygun bir kap veya tencerede iyice karıştırılır. Hazırlanan karışım, eritilmiş sıcak yağın üzerine eklenir.
Pekmezli-nişastalı karışım, yağ içinde tane tane bir yapı kazanmasına kadar dikkatlice karıştırılır. Bu hazırlama şeklinde de homojen karıştırma ve pişirme aşamalarındaki ustalık becerisi önemlidir.
Nasıl servis edilir ve tüketilir?
Sıcak veya ılık sunum
Helvanın sıcak veya ılık olarak servis edilmesi ve tüketilmesi tavsiye edilir. Pişirilen helva tabaklara alınır; süslemede genellikle ceviz içi, isteğe bağlı olarak fıstık içi, fındık içi ya da Hindistan cevizi rendesi kullanılabilir.
Günlük ve özel gün ikramı
Adıyaman Tene Helvası günlük öğünlerde tüketilir. Taziye, misafir ağırlama, davet, bayram ve festival gibi özel günlerde de ikram edilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Coğrafi işaretin sınırı Adıyaman ilidir. Adıyaman Tene Helvası, üretildiği Adıyaman iliyle ün bağı bulunan bir üründür.
Helvanın hazırlanması ve pişirilmesi, ustalık becerisi gerektiren aşamalardır. Bu nedenle ürünün tüm üretim aşamaları Adıyaman ili içinde gerçekleştirilmelidir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescilin kapsamı ve işaret kullanımı
Adıyaman Tene Helvası, 1853 tescil numarasıyla 5 Mayıs 2026 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 25 Temmuz 2025 tarihinden itibaren korunur.
Ürünün servisinin yapıldığı gıda işletmelerinde “Adıyaman Tene Helvası” ibaresi ile mahreç işareti amblemi kolayca görülecek şekilde bulundurulur. Bu ibare ve amblemin kullanım uygunluğu denetim ölçütleri arasındadır.
Denetim mercii ve sıklığı
Denetimler, Adıyaman Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde; Adıyaman Ticaret ve Sanayi Odası ile Adıyaman İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda en az bir kez yapılır; şikâyet üzerine veya gerekli görülen durumlarda ayrıca denetim gerçekleştirilebilir.
Denetimde bileşen listesinin, üretim metodunun ve ürün ibaresi ile amblem kullanımının uygunluğu kontrol edilir. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Raporlama ve hakların korunması
Denetim raporları, Adıyaman Ticaret ve Sanayi Odası tarafından her yıl düzenli olarak Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Tescil ettiren, coğrafi işaretten doğan hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.