Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’te haylan kabağı, şeker, limon ve Antep fıstığıyla hazırlanan bir reçeldir. Kabağın sert dış kısmı rendelenir veya ince dilimlenir; pişirme sonunda fıstık içi eklenir.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Haylan Kabağı Reçeli nedir?
Gaziantep Haylan Kabağı Reçeli, haylan kabağı, beyaz şeker, limon ve Antep fıstığı kullanılarak Gaziantep’te üretilen, yeşil–açık sarı renkli bir reçeldir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Hammadde ve bileşim
Haylan kabağının ortasındaki yumuşak ve çekirdekli bölüm çıkarılır. Reçel üretiminde kullanılan sert dış kısmı rendelenir veya dilimlenir.
Bitki ve meyve özellikleri
Haylan kabağının tür ismi Lagenaria siceraria L. olup monoik çiçek yapısına ve büyük beyaz çiçeklere sahiptir.
Bitmiş ürünün meyve oranı ve kuru maddesi
Meyve oranı en az %45, refraktometre ile tayin edilen çözünebilir kuru madde miktarı ise en az %68 olmalıdır.
Bileşenlerin coğrafi işaret kapsamı
Gaziantep Haylan Kabağı Reçeli; haylan kabağı, beyaz şeker, limon ve 27 sayılı coğrafi işaret tescilli Antep Fıstığı kullanılarak Gaziantep ilinde üretilen yeşil-açık sarı renge sahip reçeldir.
Nasıl üretilir?
Sicilde belirtilen verim
1 kg haylan kabağından; kabakların büyüklüğüne, soyulma kalınlığına ve çekirdek yatağının genişliğine bağlı olarak değişmekle birlikte ortalama 1 kg reçel elde edilir.
Malzemeler ve ölçüler
- 1 kg haylan kabağı
- 1 kg beyaz şeker
- 1 adet limon (3–5 damla)
- 30–40 g Antep Fıstığı içi
- 400–500 ml su
Fıstık içinin hazırlanması
Antep Fıstığı içi kaynatılıp yumuşayan kırmızı zar kabuğu soyulur.
Fıstığın kurutulması ve kabağın hazırlanması
Soyulan Antep Fıstığı içi, reçelde küflenme oluşmaması için iyice kurutulur. Haylan kabağı yıkanır, yeşil dış kabuğu çok ince soyulduktan sonra iri dişli rendeyle rendelenir ya da soyacakla ince ince dilimlenir. Haylan kabağının iç kısmı yumuşak ve çekirdeklidir. Rendelenecek veya dilimlenecek kısım, sadece dıştaki sert kısım olup ortadaki yumuşak ve çekirdekli kısım ayrılmalıdır.
Pişirme ve fıstık ekleme
Rendelenmiş veya dilimlenmiş haylan kabağının suyu elde sıkılıp üzerine kaynar su ilave edildikten sonra kabağı çok yumuşatmayacak şekilde orta ateşte yaklaşık 5–6 dk kaynatılır. Üzerine 1 kg şeker ilave edilerek kaynatmaya devam edilir. Kabak, şeffaf ve parlak bir renk alınca üzerine limon sıkılıp birkaç dakika daha kaynatıldıktan sonra ocaktan alınır.
Kabukları soyulmuş Antep Fıstığı içi reçele eklenip karıştırıldıktan sonra soğumaya bırakılır.
Yetişme ve hasat dönemi
Haylan kabağı, coğrafi sınırda ağustos ve eylül aylarında hasat edilir.
Muhafaza koşulları
Gaziantep Haylan Kabağı Reçeli, soğuduktan sonra kavanozlara doldurularak serin bir yerde saklanır. Raf ömrü 2 yıldır.
Yöresiyle bağı nedir?
Gaziantep Haylan Kabağı Reçeli, coğrafi sınır ile ün bağı taşır. Bu nedenle bütün üretim aşamaları belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Kökeni ve üretim geleneği
Gaziantep Haylan Kabağı Reçeli yörede uzun bir geçmişe sahiptir ve Gaziantep’in mutfak kültüründe önemli bir yer tutar.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1589 tescil numaralı Gaziantep Haylan Kabağı Reçeli mahreç işareti olarak 13 Mayıs 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Gaziantep Haylan Kabağı Reçeli ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gaziantep Haylan Kabağı Reçeli ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Gaziantep Büyükşehir Belediyesinin koordinatörlüğünde, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinden ürün konusunda uzman birer kişinin katılımıyla oluşan en az 3 kişilik denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler, düzenli olarak yılda en az bir kere yapılır. Ayrıca şikâyet üzerine ve gerekli görülen hallerde her zaman yapılır.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler, denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu. Üretim metodunun uygunluğu. Gaziantep Haylan Kabağı Reçeli ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Antep Haylan Kabağı Reçelinde kabağın sert dış eti kullanılır, yumuşak iç bölümü ayrılır. Kabak kısa süre ön haşlamadan geçirilir; Antep fıstığı pişirmenin sonunda eklenir. Şehir mutfağında sebzenin tatlıya dönüştürülmesine örnektir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
