Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’te zahterin yaprak, çiçek ve sürgün uçları kurutulup bitkisel demleme için hazırlanır. Sıcak sudan geçirme veya demleme yöntemleri kekik benzeri aromayı açığa çıkarır; bal, şeker ve limon isteğe bağlıdır.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Antep Zahter Çayı / Gaziantep Zahter Çayı nedir?
Antep Zahter Çayı/Gaziantep Zahter Çayı; Gaziantep ilinin mutfak kültüründe yer alan önemli ürünlerden birisidir.
Antep Zahter Çayı/Gaziantep Zahter Çayı; Latince tür adı Thymbra spicata L. olan bölgede zahter, karabaş kekik, sater, zater isimleriyle de bilinen bitkilerin toprak üstü kısımlarının kullanılarak hazırlanan bir üründür.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Zahterin kullanılan kısımları
Thymbra spicata L. türü zahterin toprak üstü kısımları kullanılır. Kuruyan bitki ufalanarak saplarından ayrılmış yaprak, çiçek ve sürgün uçları karışımı hâline getirilir.
Kekik benzeri tat ve aroma
Sıcak sudan geçirme veya demleme, zahterin kendine özgü kekik tat ve aromasını açığa çıkarır. Şeker, bal ve limon isteğe bağlı eklenir.
Bitkinin görünümü
Zahterin yaprakları yumurta veya oval biçimindedir. Eflatun, pembe veya beyaz çiçekleri ve kendine özgü kokusu, kullanılan bitkinin görünüm ve aroma özellikleridir.
Nasıl üretilir ve hazırlanır?
Hasat ve temizleme
Gaziantep ilinde yetişen zahterler tercih edilir. Yaklaşık mayıs ayında kesilen dallar gıda ile temasa uygun kaplara alınır, özenle yıkanır ve suyu süzülür.
Kurutma ve ufalama
Bitki temiz, hava akımı yeterli, doğrudan güneş almayan ortamda yaklaşık bir hafta kurutulur. Teknik kurutma ekipmanı da kullanılabilir. Kuruyan bitki ufalanıp saplarından ayrılır.
Ambalajlama
Kurutulmuş zahter dökme veya gıda ile temasa uygun ambalajlarda, ilgili etiket bilgileriyle sunulur. Temiz ve kuru, kokulardan uzak, serin ve doğrudan güneş almayan yerlerde muhafaza edilir.
Sıcak sudan geçirme veya demleme
Kuru zahter süzgeçte sıcak sudan geçirilir veya sıcak suda demlenir. Sicilde ortalama 200 ml suya 2 g zahter ve demleme için 3–4 dakika kaydı bulunur; bu değerler ürünün kendi hazırlama kapsamıdır.
Zahter, su ve isteğe bağlı ilaveler
Antep Zahter Çayı/Gaziantep Zahter Çayı bileşenleri zahter bitkisinin toprak üstü kısımları ve sıcak sudur. Tüketimde beyaz toz şeker, bal ve limon isteğe bağlıdır.
Nasıl muhafaza edilir?
Sicildeki muhafaza kaydı: Kurutulmuş zahter bitkisi paketleme/ambalajlama noktasından tüketiciye ulaştırılana kadar tüm aşamalarında temiz ve kuru yerlerde kokulardan ari biçimde, doğrudan güneş ışığına maruz kalmayacak şekilde serin ortamlarda muhafaza edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Antep Zahter Çayı/Gaziantep Zahter Çayı; Latince tür adı Thymbra spicata L. olan bölgede zahter, karabaş kekik, sater, zater isimleriyle de bilinen bitkilerin toprak üstü kısımlarının kullanılarak hazırlanan bir üründür. Geçmişten günümüze bölge halkı tarafından beğenilerek tüketilen Antep Zahter Çayı/Gaziantep Zahter Çayının; üretildiği Gaziantep ili ile ün bağı bulunur. Antep Zahter Çayı/Gaziantep Zahter Çayının; tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşmelidir.
Yöresel ün bağı
Zahter çayı, üretildiği Gaziantep yöresiyle tanınır. Sicil, ürünün coğrafi sınırla bilinirlik ve ün bağını kaydeder.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
İsteğe bağlı olarak; beyaz toz şeker, bal ilave edilerek ayrıca limon ile beraber de tüketilebilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1110 tescil numaralı Antep Zahter Çayı / Gaziantep Zahter Çayı mahreç işareti olarak 18 Mayıs 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Antep Zahter Çayı/Gaziantep Zahter Çayı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılır. Ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Antep Zahter Çayı/Gaziantep Zahter Çayı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Gaziantep Ticaret Borsası koordinatörlüğünde; Gaziantep Ticaret Borsası, Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Şehitkâmil Ziraat Odasının katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Gaziantep Ticaret Borsası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim merci; Antep Zahter Çayı/Gaziantep Zahter Çayı coğrafi işareti kullanım biçiminin uygunluğunu, “Üretim Metodu” bölümünde belirtilen hususlara uygun üretim yapılıp yapılmadığını, muhafaza koşulları ve ambalajlama biçiminin uygunluğunu denetler.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Antep Zahter Çayında bitkinin yaprak, çiçek ve sürgünleri gölgede kurutulur; sıcak suyla demlenerek içecek hazırlanır. Gaziantep’in yerel bitkileri değerlendirme kültürüyle ilişkilidir. UNESCO çay kültürü kaydıyla aynı bitkisel içecek olarak sınıflandırılmaz. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
