Gaziantep / Antep Ekşili / Akıtmalı Ufak Köfte

Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep

Gaziantep’te ince bulgurlu küçük köfteler kuzu eti ve nohutlu ekşi tabanda pişirilir. Akıtmalı biçimde yağlı kıyma dolgulu köfteler de eklenir; naneli yağ sunumu tamamlar ve yoğurtlu akıtmalı seçenek ayrı hazırlanır.

UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
TÜRKPATENT Mahreç İşareti resmî amblemi
Tescil No / Tarihi994 – 17.01.2022
Coğrafi İşaret TürüMahreç İşareti
Coğrafi SınırGaziantep İli
Ürün sınıfıEtli Köfteler Ayırt edicilikEkşili Küçük Köfte Ve Akıtmalı Seçenek SunumEkşili Veya Akıtmalı; Naneli Yağla

Gaziantep / Antep Ekşili / Akıtmalı Ufak Köfte nedir?

Gaziantep / Antep Ekşili / Akıtmalı Ufak Köfte, Gaziantep’te ince bulgurlu küçük köfteler kuzu eti ve nohutlu ekşi tabanda pişirilir. Akıtmalı biçimde yağlı kıyma dolgulu köfteler de eklenir; naneli yağ sunumu tamamlar ve yoğurtlu akıtmalı seçenek ayrı hazırlanır.

Ayırt edici özellikleri nelerdir?

1

Ekşili ve akıtmalı iki biçim

İnce bulgurlu küçük köfteler kuzu kuşbaşı ve nohutlu tabanda hazırlanır. Ekşili adını sosun ekşiliğinden, akıtmalı biçim yağlı kıyma dolgulu köftenin iç harcından alır. Yoğurtlu akıtmalı biçim de ayrı bir seçenektir.

2

Yerel bulgur ve biber salçası

Köftede 289 numaralı Antep Bulguru kullanılır. Biber salçası Gaziantep’te yetiştirilen kırmızıbiberlerden hazırlanır. Küçük köfte, akıtma iç harcı ve yemeğin suyu ayrı bileşen kapsamlarıdır.

3

Buhar veya suda ön pişirme

Küçük köfteler buharda 20–25 dakika veya kaynar tuzlu suda 15–20 dakika haşlanabilir. Önceden haşlanmış köfteler et-nohut tabanında sonradan 1–2 dakika kaynatılır. -18°C dondurma kaydı köfte ön hazırlığına aittir; bitmiş yemeğin süresi değildir.

Nasıl hazırlanır ve pişirilir?

1

Üretimde kullanılan bileşenler

Gaziantep/Antep Ekşili/Akıtmalı Ufak Köftenin üretiminde kullanılan bileşenler aşağıdaki gibidir.

2

Malzemeler ve ölçüler

  • 0,5 kg simit (ince bulgur)
  • 300 g yağsız çiğ köftelik kıyma 1 tutam tuz
  • 1 adet orta boy soğan
  • 1 tatlı kaşığı karabiber
  • 1 yemek kaşığı pul biber
3

Köfteyi bağlayan isteğe bağlı bileşenler

Köftelerin dağılmaması için isteğe göre 1 çay bardağı irmik ve 1 yumurta veya yarım çay bardağı un kullanılabilir.

4

Et ve nohutlu taban malzemeleri

1 tatlı kaşığı sumak ekşisi veya 1 büyük limon suyu veya 1 tatlı kaşığı koruk ekşisi (Ekşiler bulunmadığı takdirde 1 tatlı kaşığı limon tuzu kullanılabilir.)

5

Malzemeler ve ölçüler — 2. aşama

  • 0,5 kg yemeklik kuzu kuşbaşı
  • 1 adet orta boy soğan
  • 1 yemek kaşığı domates salçası
  • 1 yemek kaşığı biber salçası
  • 1 yemek kaşığı kuru nane
  • 4 yemek kaşığı sadeyağ veya 1 su bardağı zeytinyağı
  • 1 su bardağı nohut (ıslatılmış)
  • 4–5 diş kuru sarımsak (isteğe bağlı)
6

İç harç malzemeleri

  • 300 g yağlı kıyma karışımı (250 g kıyma + 50 g iç yağı veya kuyruk yağı)
  • 2 adet büyük boy kuru soğan 1 tutam aspir
  • 1 çay kaşığı karabiber
  • 1 tatlı kaşığı pul biber
  • 1 çay bardağı dövülmüş ceviz
7

Tuz miktarı

  • Bir tutam tuz
8

Harcın hazırlanması

Simit (ince bulgur) hafifçe ıslatılıp 10 dakika kadar bekletildikten sonra kıyma, ince doğranmış soğan, karabiber, pul biber ve tuz ilave edilerek iyice yoğrulur.

Bu karışım iki veya üç defa kıyma makinesinden geçirilerek de yoğurma işlemi yapılabilir. Karışımdan fındık büyüklüğünde parçalar alınarak avuç içinde yuvarlanır. Köfteler; içinde su kaynayan tencerenin üzerine yerleştirilen süzeğe konulup üzeri kapakla kapatılır ve su buharında 20–25 dakika haşlanır. Köfteler bu yöntemin yanı sıra kaynayan tuzlu suda 15–20 dakika haşlanabilir.

9

Harcın hazırlanması — 2. aşama

Kavrulmuş kıymanın üzerine küp şeklinde doğranmış soğanlar eklenip soğanlar pembeleşinceye kadar kavurulur ve baharatlar eklenir.

10

Akıtmanın Hazırlanması

Akıtmayı hazırlamak için köfte harcından ceviz büyüklüğünde parçalar alınır, yuvarlanıp oyulduktan sonra içine kıymalı harçtan konularak süzekte haşlanır.

11

Köftenin pişirilmesi

Et ve bir gece önceden ıslatılmış nohut, üstünü aşacak kadar su ile pişirilir. Kaynarken kefi (köpüğü) düzenli olarak alınır.

12

Harcın hazırlanması — 3. aşama

Et ve nohut pişmeye yaklaşınca ince kıyılmış soğan, sarımsak, salçalar ve ekşisi ilave edilir. Kullanılan biber salçası, Gaziantep ilinde yetiştirilen kırmızıbiberlerden yapılmalıdır.

13

Kaynatma işlemi

Karışım iyice piştikten sonra, önceden haşlanmış köfteler eklenir ve kısık ateşte 1–2 dakika kaynatılır.

14

Kaynatma işlemi — 2. aşama

Karışım iyice piştikten sonra, önceden haşlanmış köfteler ve akıtmalar eklenir ve kısık ateşte 1–2 dakika kaynatılır. Gaziantep/Antep Akıtmalı Ufak Köfte yoğurtlu olarak da hazırlanabilir. Bu durumda bir tencerenin içine süzme yoğurt ve 1 adet yumurta konulup, içine azar azar yemeğin pişme suyundan ilave edilirken sürekli aynı yönde karıştırarak çok kısık ateşte ılıtılır.

Karışım kaynamaya başlayınca yemeğe eklenir.

Nasıl muhafaza edilir?

Hazırlanan ufak köfteler ve akıtmalar dondurularak -18 °C’de saklanabilir.

Yöresiyle bağı nedir?

Gaziantep/Antep Ekşili/Akıtmalı Ufak Köftenin geçmişi eskiye dayanır ve Gaziantep mutfak kültürü içinde önemli bir yere sahiptir. Ustalık becerisi gerektiren üretiminde, aynı coğrafi sınırdan kaynaklanan Antep Bulguru (Gaziantep Bulguru) ile coğrafi sınırda yetiştirilen kırmızıbiberlerden elde edilen salça kullanılır.

Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Gaziantep/Antep Ekşili/Akıtmalı Ufak Köftenin tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleştirilir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.

Gaziantep mutfağında tanınan köfteli yemek özel gün ve davetlerde ikram edilir. Yöresel üretim yöntemi ustalık gerektirir; sicil bu birikimi il ile ün bağı kapsamında anlatır.

Nasıl sunulur ve tüketilir?

Servis tabağına konulan Gaziantep/Antep Ekşili Ufak Köfte, üzerine kızdırılmış yağ ve kuru nane gezdirilerek servis yapılır. Servis tabağına konulan Gaziantep/Antep Akıtmalı Ufak Köfte, üzerine kızdırılmış yağ ve kuru nane gezdirilerek servis yapılır. Köfteler eklendikten sonra yemek bir taşım kaynatılarak yukarıda belirtilen şekilde kızdırılmış yağ ve kuru nane ile servis yapılır.

Tescil ve denetim bilgileri

Tescil kapsamı ve işaret kullanımı

994 tescil numaralı Gaziantep / Antep Ekşili / Akıtmalı Ufak Köfte mahreç işareti olarak 17 Ocak 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Gaziantep/Antep Ekşili/Akıtmalı Ufak Köfte ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.

Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gaziantep/Antep Ekşili/Akıtmalı Ufak Köfte ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.

Sicildeki denetim düzeni

Denetimler Gaziantep’i Geliştirme Vakfının koordinasyonunda yürütülür. Vakıf, Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odası Birliği ve Gaziantep Üniversitesi Gastronomi Bölümünden uzman birer üye katılır. Beş kişilik merci yılda bir kez düzenli denetim yapar; ihtiyaç ve şikâyet halinde ayrıca denetler.

Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk. Ürünün görünümünün ve sunum şeklinin uygunluğu. Gaziantep/Antep Ekşili/Akıtmalı Ufak Köfte ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.

Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.

UNESCO ile bağlantısı

Gaziantep gastronomi kültürü: Gaziantep Ekşili ve Akıtmalı Ufak Köftede ince bulgurla et yoğrulup küçük köfteler hazırlanır. Sicil buharda veya suda pişirme seçeneklerini ayırır. Ürün, Gaziantep’in küçük köftelerle hazırlanan yemek geleneğindendir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.

Kaynaklar

TÜRKPATENT Coğrafi İşaret Sicil Belgesi↗ Son doğrulama: 2026-10-18