Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’te yetişen dolmalık kırmızı biberlerin ipe dizilerek güneşte kurutulmasıyla elde edilen kuru biberdir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Antep Dolmalık Biber Kurusu / Gaziantep Dolmalık Biber Kurusu nedir?
Antep Dolmalık Biber Kurusu / Gaziantep Dolmalık Biber Kurusu, Latince tür ismi Capsicum annuum L. olan dolmalık biberlerin kurutulmasıyla elde edilen kuru biberdir. Biber dolması üretiminde kullanılır.
Gaziantep’te yetişen dolmalık kırmızı biberlerden elde edilen ürün, kışlık olarak tabir edilir. Sert, kırılgan ve kırmızı yapısı ürünün temel fiziksel niteliklerindendir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Dolmalık biber kaynağı
Ürünün hammaddesi dolmalık biberdir ve bitkisel kaynak Capsicum annuum L. olarak tanımlanır. Kurutulmuş biberler biber dolması yapımında değerlendirilir.
Doku ve görünüm
Kuru biber sert ve kırılgan bir yapı gösterir. Ürünün rengi kırmızıdır.
İpe dizilerek doğal kurutma
Dolmalık kırmızı biberlerin sap kısımları ve çekirdekleri ayrıldıktan sonra biberler pamuk ipe iğne ile dizilir. İpe dizilen biberler güneş ışığında doğal yöntemlerle kurutulur.
Üretim nasıl gerçekleştirilir?
Yıkama ve ayıklama
Hasat edilen dolmalık biberler iyice yıkanır. Yıkanan biberlerin sap kısımları ve tohumları ayrılır.
Pamuk ipe dizme
Hazırlanan biberler, açık kısımları aşağıya bakacak biçimde iğne yardımıyla gıda ile temasa uygun pamuklu ip üzerine dizilir. Dizilen biberlerin uzunluğu 10-15 cm’dir. Bir diziye genellikle 50 adet biber dizilir.
Sergide güneşte kurutma
Biber dizileri, güneş ışığından en iyi yararlanacak biçimde üçgen şekilli, ayaklı destekli ahşap sergilere birbirine temas etmeyecek şekilde asılır. Kurutma sırasında iplerde kopma veya esneme olup olmadığı sık sık kontrol edilir. Kurutma işlemi iklim özelliğine göre 4-5 gün sürer.
Kurutma koşulları ve dizilerin bağlanması
Kurutma genellikle ağustos ve eylül aylarında, ayda 25 gün ve saatte 19-28 km hızla esen rüzgârda ortalama 30-35 °C sıcaklıkta gerçekleştirilir. Kurutmaya, nem oranı %5’e düşünceye kadar devam edilir. Kuruma tamamlandığında diziler bağlantı yerlerinden sökülür; ipin iki ucu birleştirilerek diziler birbirine bağlanır.
Hasat zamanı
Kurutulacak dolmalık biberler temmuz ve ağustos aylarında hasat edilir. Hasat dönemi eylül ayının ortasına kadar sürer ve toplam 2,5 aylık bir zamanı kapsar.
Muhafaza koşulları nelerdir?
Muhafaza koşulları
Kuru biber dizileri, ipe dizili hâlde asılarak kuru ve serin yerlerde muhafaza edilir. Maksimum bağıl nemin %50-55, sıcaklığın 15-18 °C olduğu koşullarda ürün 1 yıl muhafaza edilebilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
İklim ve rüzgârların etkisi
Gaziantep iklimi Akdeniz ve Doğu Anadolu iklimleri arasında geçiş özelliği gösterir; yazları sıcak ve kurak, kışları ise çok soğuk değildir. Sıcaklık -17 °C ile 48,8 °C arasında değişir. Hazirandan ekime kadar hâkim olan sakin rüzgârlar, kurutmada nemin dengelenmesine ve homojen kurutmaya yardımcı olur.
Gaziantep’te yürütülen işlemler
Coğrafi sınır Gaziantep ilidir. Denetimde, hammaddesi olan dolmalık kırmızı biberin Gaziantep’te yetiştirilip yetiştirilmediği ile kurutma işleminin Gaziantep’te yapılıp yapılmadığı kontrol edilir. Üründe kullanılan kırmızı biberler temmuz, ağustos ve eylül aylarında hasat edilip kurutulduğunda kendine has özelliklerini kazanır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil ve işaretleme
Ürün, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 12 Şubat 2018 tarihinden itibaren korunmak üzere 10 Mayıs 2021 tarihinde menşe adı olarak tescil edilmiştir. Tescil ettiren Gaziantep Ticaret Borsasıdır. Tescilin coğrafi sınırı Gaziantep ilidir. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde ürün adı menşe adı amblemi ile birlikte yer alır; bu kullanım mümkün olmadığında ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim yapısı
Denetimler, Gaziantep Ticaret Borsası koordinatörlüğünde Gaziantep Ticaret Borsası, Gaziantep Gastronomi ve Turizm Derneği, Gaziantep Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü, Oğuzeli Belediyesi ve Oğuzeli Ziraat Odasında görevli uzmanlardan oluşacak beş kişilik denetim mercii tarafından yapılır. Denetimlerde hammadde ve kurutma yerinin uygunluğu, üretim metodunun kurutma yöntemi ve zamanına uygunluğu, sert-kırılgan yapı ile mat kırmızı renk ve ürün adıyla amblem kullanımının uygunluğu değerlendirilir. Denetimler yılda en az bir kez, şikâyet hâlinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Raporlama ve hukuki koruma
Denetim raporları, Gaziantep Ticaret Borsası tarafından 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununda öngörülen sürelerde Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderilir. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.