Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’te yetişen dolmalık kırmızı biberlerin sap ve çekirdekleri ayrılıp pamuk iplere dizilerek güneşte kurutulur. Sert, kırılgan ve kırmızı renkli bu kuruluk, biber dolması hazırlamak için kullanılır.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Antep Dolmalık Biber Kurusu / Gaziantep Dolmalık Biber Kurusu nedir?
Antep Dolmalık Biber Kurusu/Gaziantep Dolmalık Biber Kurusu; Gaziantep’te yetişen dolmalık kırmızı biberlerin sap kısımları ve çekirdekleri ayrıldıktan sonra pamuk ipe iğne ile dizilerek güneş ışığı altında doğal yöntemler kullanılarak kurutulması ile elde edilen kışlık olarak tabir edilen üründür. Antep Dolmalık Biber Kurusu/Gaziantep Dolmalık Biber Kurusu sert, kırılgan ve kırmızı renktedir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yazları sıcak ve kuraktır.
Kışlar çok soğuk olmaz.
Sıcaklık -17°C ile 48,8°C arasında değişmektedir.
Gaziantep’te Tibetan Platosu üzerinden aralık ayından nisan ayına kadar sürekli ve güçlü, haziran ayından ekim ayına kadar ise sakin rüzgârlar hâkimdir.
Bu rüzgârlar, ürünün kurutulmasında nem oranının dengelenmesine ve homojen bir kurutma sağlanmasına yardımcı olur.
Hammadde ve bileşim
Zengin Antep mutfağının önemli unsurlarından olan Antep Dolmalık Biber Kurusu/Gaziantep Dolmalık Biber Kurusu; biber dolması üretiminde kullanılmakta olup, Latince tür ismi Capsicum annuum L. olan dolmalık biberlerin kurutulmasıyla elde edilir.
Üretim tekniği ve ustalık
Haylan kabağı kuruluğunun dış ve iç görünümü, biçimi, rengi, kırılganlığı ve ölçüleri aşağıdaki sicil tablosunda yer alır.
Nasıl hazırlanır ve kurutulur?
Kurutma işlemi genellikle ağustos ve eylül aylarında, 25 gün/ay ve 19–28 km/saat hızla esen rüzgârda ortalama 30–35 °C sıcaklıkta gerçekleştirilir.
Hasat işlemi
Gaziantep’te yetiştirilen ve kurutulacak olan dolmalık biberler temmuz, ağustos aylarında ve eylül ayının ortasına kadar geçen 2,5 aylık süre içinde hasat edilir.
Sap ve çekirdek ayırma, ipe dizme
Hasat edilen dolmalık biberler iyice yıkandıktan sonra sap kısımlarından ve tohumlarından ayrılır. 10–15 cm uzunluğunda iğne yardımıyla açık kısımları aşağıya bakacak şekilde gıda ile temasa uygun pamuklu ip üzerine dizilir. Bir diziye genellikle 50 adet olacak şekilde dizilir. Güneş ışığından en iyi yararlanabilecek şekilde üçgen şeklinde yapılmış, ayaklı destekli, ağaç malzemeden yapılmış sergilere, birbirine temas etmeyecek şekilde asılır.
İplerde herhangi bir kopma ya da esneme olup olmadığı sık sık kontrol edilir.
Kurutma işlemi
Kurutma işlemi iklim özelliğine göre 4–5 gün sürer. Kuruma süreci tamamlandığında bağlantı yerlerinden söküldükten sonra ipin iki ucu birleştirilerek diziler birbirine bağlanır.
Hasat ve hammadde seçimi
Antep Dolmalık Biber Kurusu/Gaziantep Dolmalık Biber Kurusunun elde edildiği kırmızı biberler, temmuz, ağustos ve eylül ayında hasat edilip kurutularak kendine has özellikleri kazanırlar.
Nasıl muhafaza edilir?
Antep Dolmalık Biber Kurusu / Gaziantep Dolmalık Biber Kurusu ipe dizili halde asılarak kuru ve serin yerlerde muhafaza edilir. Maksimum bağıl nemin %50–55, sıcaklığın 15–18 oC olduğu koşullarda 1 yıl muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Gaziantep iklimi Akdeniz ve Doğu Anadolu iklimleri arasında bir geçiş özelliğini gösterir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
752 tescil numaralı Antep Dolmalık Biber Kurusu / Gaziantep Dolmalık Biber Kurusu menşe adı olarak 10 Mayıs 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Antep Dolmalık Biber Kurusu / Gaziantep Dolmalık Biber Kurusu ibareleri, menşe adı amblemi ile birlikte ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Antep Dolmalık Biber Kurusu / Gaziantep Dolmalık Biber Kurusu ibareleri ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Gaziantep Ticaret Borsası koordinasyonunda yürütülür. Gaziantep Ticaret Borsası, Gaziantep Gastronomi ve Turizm Derneği, Gaziantep Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü, Oğuzeli Belediyesi ve Oğuzeli Ziraat Odasından konularında uzman beş kişi denetim merciini oluşturur.
Denetimde hammaddenin Gaziantep’te yetiştirilmesi ve kurutmanın Gaziantep’te yapılması kontrol edilir. Kurutma yöntemi ve zamanı, ürünün sert ve kırılgan yapısı, kendine özgü mat kırmızı rengi ile ürün ibaresi ve amblemin kullanımı değerlendirilir. Denetimler yılda en az bir kez; şikâyet halinde her zaman yapılır.
Denetime ilişkin raporlar, Gaziantep Ticaret Borsası tarafından 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununda öngörülen sürelerde Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderilir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Antep Dolmalık Biber Kurusunda temizlenen biberler ağızları aşağı bakacak biçimde iplere dizilir. Birbirlerine değmeden kurutulmaları gözetilir. Dolmalık sebzeyi saklamaya hazırlayan bu yöntem, Gaziantep’in kurutmalık kültüründendir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
