Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’e özgü bu tatlı, meyane benzeri kıvamı ve iki aşamalı sıcak servisiyle ayrılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Kuymağı/Antep Kuymağı nedir?
Gaziantep Kuymağı / Antep Kuymağı, un, şeker, sadeyağ veya tereyağı temel malzemeleriyle hazırlanan yöresel bir tatlıdır. Resmî kayıtta ürün, kuymak olarak tanımlanır ve fırıncılık-pastacılık mamulleri, hamur işleri ve tatlılar grubunda yer alır.
Tatlıyı ayıran iki temel nitelik, meyaneye benzeyen kıvamı ile iki aşamalı servis hazırlığıdır. Son servis aşamasında eritilmiş sadeyağ veya tereyağı kâselere bölünmüş tatlının üzerine eklenir ve ürün sıcak sunulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Temel malzeme yapısı
Gaziantep Kuymağı / Antep Kuymağı, un ve şekerin sadeyağ veya tereyağı ile bir araya getirildiği bir tatlıdır. Kullanılan malzemeler ve hazırlık süreci, ürüne Gaziantep tatlıları içinde ayrı bir yer kazandırır.
Meyane benzeri kıvam
Ürünün kıvamı meyaneye benzer. Pişirme sırasında karışım koyulaştırılarak boza kıvamına getirilir.
İki aşamalı sıcak servis
Servis hazırlığı iki aşamadan oluşur. Kâselerdeki tatlının üzerine eritilmiş sadeyağ veya tereyağı paylaştırılır; isteğe göre tarçın, ceviz, Antep Fıstığı ya da karabiber serpilerek sıcak servis edilir.
Hazırlama süreci nasıl ilerler?
Unun kavrulması
Sicildeki tarif ölçüsü 2–4 kişiliktir; tarifte 1 bardak un, 2 dolu yemek kaşığı sadeyağ veya tereyağı, 1 su bardağı şeker ya da yarım su bardağı sıvı pekmez ve 4–5 bardak su kullanılır. Yağın yarısı ile un tencereye alınır, un topaklanmaması için sürekli karıştırılarak pembeleşinceye kadar kavrulur ve ardından soğumaya bırakılır.
Şekerli veya pekmezli suyun eklenmesi
Şeker veya pekmez, ayrı bir kapta suya eklenerek eritilir. Şekerli ya da pekmezli su, soğuyan kavrulmuş una yavaş yavaş eklenir ve karışım pürüzsüzleşinceye kadar sürekli karıştırılır; çırpma teli bu işlemi kolaylaştırır.
Pişirme
Pürüzsüz karışım yeniden ocağa alınır ve orta-kısık ateşte sürekli karıştırılarak pişirilir. Pişirme, un kokusu gidip karışım koyulaşarak boza kıvamına ulaşıncaya kadar sürdürülür.
Nasıl servis edilir?
Kâselere alma ve yağın eklenmesi
Pişen Gaziantep Kuymağı / Antep Kuymağı sıcak halde kâselere alınarak servise hazırlanır. Kalan sadeyağ veya tereyağı eritilir ve servis kâselerindeki kuymağın üzerine paylaştırılarak dökülür.
Sıcak sunum
Tatlı, isteğe göre tarçın, ceviz, Antep Fıstığı veya karabiber serpilerek sıcak servis edilir.
Gaziantep’le bağı nedir?
Gaziantep Kuymağı / Antep Kuymağının geçmişi eskiye dayanır; üretiminde ustalık becerisi gereklidir ve ürünün yöreyle ün bağı bulunur. Bu ün bağı nedeniyle ürünün tüm üretim aşamalarının coğrafi sınır olan Gaziantep ili içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Lohusalık geleneğinden ticari ürüne
Tatlı, Gaziantep’te eskiden beri yeni doğum yapmış lohusalar için pişirilmiştir. Zamanla yaygınlaşarak ticarete konu olmuştur.
Gaziantep Kuymağı / Antep Kuymağı adıyla tanınan tatlı, yörenin maddi kültürel mirasları arasında yer alır.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
Gaziantep Kuymağı / Antep Kuymağı, 620 numarayla 7 Aralık 2020 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 7 Temmuz 2020 tarihinden itibaren korunmaktadır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde ürün adı ile mahreç işareti amblemi yer alır; bunun mümkün olmadığı durumlarda bu ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek biçimde bulundurulur.
Denetim mercii
Denetimler, Gaziantep’i Geliştirme Vakfı koordinasyonunda; vakıf, Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği ve Gaziantep Büyükşehir Belediyesinden ürün hakkında bilgisi bulunan kişilerden oluşan, en az üç kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda bir kez düzenli olarak, ayrıca şikâyet veya şüphe hâlinde her zaman yapılabilir.
Denetimin kapsamı ve yetkileri
Denetim mercii; üretimde kullanılan malzemeleri, üretim metodunu, servis şeklini ve coğrafi işaret ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımını denetler. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, coğrafi işaretten doğan hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.