Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’te un yağın bir bölümüyle kavrulur, şekerli veya pekmezli suyla boza kıvamında pişirilir. Kâselere paylaştırılan sıcak tatlının üzerine kalan sadeyağ ya da tereyağı dökülür; baharat ve kuruyemişler isteğe bağlıdır.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Kuymağı/Antep Kuymağı nedir?
Gaziantep Kuymağı/Antep Kuymağı, Gaziantep mutfağında un ve yağla hazırlanan kaşık tatlısıdır. Şeker veya pekmezle tatlandırılır; yağın bir bölümü pişirme, kalanı sunum aşamasındadır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
İki aşamada eklenen sadeyağ veya tereyağı
Gaziantep’te un yağın bir bölümüyle kavrulur, şekerli veya pekmezli suyla boza kıvamında pişirilir.
Yapı ve sunum kimliği
Kâselere paylaştırılan sıcak tatlının üzerine kalan sadeyağ ya da tereyağı dökülür; baharat ve kuruyemişler isteğe bağlıdır.
Doku, renk ve tat özellikleri
Kıvamı meyaneye benzer.
Gaziantep yöresinin tatlıları arasında kullanılan malzemeler ve hazırlık süreci olarak özel bir yeri bulunur.
Gaziantep Kuymağı / Antep Kuymağı adı ile meşhur olan bu tatlı yörenin maddi kültürel mirasları arasında yer alır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Bileşenler ve hazırlık
2–4 kişilik 1 bardak un, 2 dolu yemek kaşığı sadeyağ veya tereyağı, 1 su bardağı şeker veya yarım su bardağı sıvı pekmez 4–5 bardak su, İsteğe göre toz tarçın, ceviz, 27 sayı ile tescilli coğrafi işaret Antep Fıstığı veya karabiber Kullanılacak sadeyağ veya tereyağın yarısı ile un bir tencereye alınır.
Kavurma işlemi
Unun topaklanmaması için sürekli karıştırılarak pembeleşinceye kadar kavrulur. Kavrulan un, soğumaya bırakılır. Diğer tarafta, bir kap içerisinde suya şeker veya pekmez eklenerek suyla karışarak erimesi sağlanır. Soğuyan unun üzerine, şekerli ya da pekmezli su yavaş yavaş eklenerek pürüzsüz olana kadar sürekli karıştırılır. Bu iş için çırpma teli kullanılması işlemi kolaylaştırır.
Tüm karışım tekrar ocağa alınır.
Suda pişirme
Karışım, orta-kısık ateşte un kokusu gidip koyulaşmaya ve boza kıvamına gelinceye kadar sürekli karıştırılarak pişirilir. Gaziantep Kuymağı / Antep Kuymağı sıcak halde kâselere koyularak servise hazır hale getirilir. Ardından kalan sadeyağ veya tereyağı eritilip servis kâselerindeki kuymağın üzerine paylaştırılarak dökülür.
Yöresiyle bağı nedir?
Geçmişi eskiye dayanan ve üretimi ustalık becerisi gerektiren Gaziantep Kuymağı / Antep Kuymağının, yöre ile ün bağı bulunmaktadır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Tatlının ayırt edici özelliği servis hazırlığının iki aşamadan oluşması ve en son aşamasında eritilen sadeyağ veya tereyağın kâselere bölünüp sıcak servis edilmesidir. İsteğe göre üzerine tarçın, ceviz, Antep Fıstığı ve karabiber serpilerek sıcak olarak servis edilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşmelidir.
Gaziantep’te lohusalar için pişirilen tatlı zamanla daha geniş tüketim ve ticarete konu olmuştur. Bu ikram geleneği tarihsel kullanım bağlamıdır; sağlık etkisi olarak değerlendirilmez.
Tescil ve denetim bilgileri
İşaret kullanımı
Ürün adı ve mahreç işareti amblemi ürün veya ambalaj üzerinde, kullanılamadığında işletmede görünür biçimde bulundurulur.
Denetim mercii ve sıklığı
Gaziantep’i Geliştirme Vakfı koordinatördür. Vakıf, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği ile Büyükşehir Belediyesinden birer kişi katılır; sicil en az üç kişi koşulunu belirtir. Yılda bir düzenli denetim, ayrıca şikâyet veya şüphede ek denetim yapılır.
Kontrol ve hakların korunması
Malzemeler, üretim, servis biçimi ve coğrafi işaret ile amblem kullanımı denetlenir. Kamu veya özel uzman hizmeti alınabilir; tescil ettiren hukuki süreçleri yürütür.
İşletmede işaretin görünürlüğü
Ürün veya ambalaj üzerinde kullanılamadığında ürün adı ve mahreç işareti amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Uzman hizmeti yetkisi
Denetim mercii kamu veya özel kuruluşlardan, uzman gerçek veya tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Gaziantep Kuymağında yağla kavrulan un soğutulur, şekerli veya pekmezli suyla yeniden pişirilir. Pürüzsüz kıvam sürekli karıştırmayla sağlanır. Gaziantep’in unlu tatlı ve kuymak hazırlama kültüründe yer alır. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
