Coğrafi işaretli ürün · Antalya
Antalya’nın yerli turuncundan, pamuk ipe dizilen rulo kabuklarla hazırlanan reçel.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Antalya Turunç Kabuğu Reçeli nedir?
Antalya Turunç Kabuğu Reçeli; turunç kabuğu, şeker, su ile limon suyu veya limon tuzundan hazırlanan bir reçeldir. Üretimde Antalya’da yetiştirilen yerli turunç çeşidinin kabukları kullanılır.
Reçelin belirgin formunu, tek tek sarılıp pamuk ipe dizilen kabuk ruloları oluşturur. Suda çözünür kuru madde miktarı 67–69 Brikstir; tat ve aromada turunç meyvesine özgü tipik acılık hissedilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Antalya’da yetişen yerli turunç
Reçelde Antalya ilinde üretilen yerli turunç çeşidi kullanılır. Bu çeşidin hasadı kasım-nisan arasındadır; yüksek pH ve kirece toleranslıdır, meyve kabuğu turuncu-koyu renkli ve pürüzlüdür. Meyve ağırlığı ortalama 140–170 gramdır.
Briks değeri ve dengeli acılık
Reçel, refraktometreyle suda çözünür kuru madde miktarı 67–69 Brikse ulaşıncaya kadar kaynatılır. Turunç meyvesine özgü tipik acılığın bir miktar korunması, ürünün aroma yapısında istenen bir niteliktir.
Nasıl hazırlanır?
Sicildeki malzeme ölçüsü 1 kg turunç kabuğu, 1 kg şeker, 0,5 litre su ve bir adet limonun suyu veya 1 g limon tuzudur. Bu ölçüler, tescil belgesinde verilen üretim tarifinin malzeme ölçeğini ifade eder.
Kabukların hazırlanması
Turunçlar yıkanır ve kabukları çok derine inmeden rendelenir. Baş ve dip bölümleri ayrıldıktan sonra kabuklar 8–10 parçaya dilimlenerek soyulur; içindeki su akıtılmadan iç kısımdaki lifler alınır.
Rulolama ve ipe dizme
Hazırlanan kabuklar tek tek sıkıca rulo yapılır ve pamuk ipe dizilir. Kabukların pişerken biçimini kaybetmemesi için ipe dizme sırasında aralarında boşluk bırakılmaz; iplerin uçları sıkıca bağlanır.
Haşlama ve suda bekletme
İpe dizilmiş kabuklar, hasat mevsimine ve meyvenin sertlik derecesine bağlı olarak 10–30 dakika suda haşlanır. Suyu süzülen kabuklar soğuk suyla soğutulur; ardından suyu günde 2–3 kez 15–20 °C soğuk suyla değiştirilerek oda sıcaklığında 2–4 gün bekletilir.
Haşlama sayısı, haşlama sıcaklığı ve bekleme süresi mevsime ve meyvenin sertlik derecesine göre değişebilir. Acılığın giderilmesine yardımcı olmak üzere haşlama suyuna tuz ya da sodyum karbonat eklenebilir; buna karşın tipik turunç acılığının bir miktar kalması istenir.
Şurupta pişirme
Şeker ve su kaynatılır; şurup kaynamaya başlayınca turunç kabuğu dizileri eklenir. Kabukların parçalanmamasına dikkat edilerek kısık ateşte ara sıra karıştırılır ve suda çözünür kuru madde miktarı refraktometreyle 67–69 Briks oluncaya kadar kaynatılır.
Şekerin kristalleşmesini önlemek için limon suyu veya limon tuzu eklenir. Pişirme işlemi 85 °C’de yaklaşık 30 dakika sürer.
Piyasaya nasıl hazırlanır ve arz edilir?
Kavanozlama
İstenen kıvam elde edildikten sonra kabuklardaki ipler çıkarılır. Reçel kuru kavanozlara doldurulur, üzeri şurupla tamamlanır ve kapakları kapatılır; kavanoza su girmemesine ve kapakların nemli olmamasına dikkat edilir.
Hasat ve muhafaza zamanı nedir?
Hasat dönemi
Reçelin üretiminde kullanılan Antalya yerli turunç çeşidinin hasat dönemi kasım ile nisan ayları arasındadır. Haşlama süresi ve sayısı ile bekletme süresi, hasat mevsimi ve meyvenin sertlik derecesine göre değişebilir.
Saklama koşulları
Reçel, güneş ışığından korunarak serin ve kuru yerde muhafaza edilmelidir. Kavanoz açılmadığı sürece raf ömrü 2 yıldır.
Antalya ile bağı nedir?
Mahreç işareti kapsamındaki üretimde Antalya’da yetiştirilen yerli turunç çeşidinin kullanılması zorunludur. Üretimin tüm aşamaları Antalya ili sınırları içinde gerçekleştirilir.
Ürünün Antalya’daki ünü, yerli turunç çeşidi ile rulo kabukların hazırlanmasını gerektiren ustalık bilgisinin birleşimine dayanır. Bu üretim bilgisinde kabukların soğuk suyu, günde 2–3 kez 15–20 °C sıcaklıktaki suyla değiştirilir; haşlama ve bekletme koşulları mevsim ile meyvenin sertliğine göre ayarlanabilir.
Tarihî ve yöresel önemi nedir?
Antalya Turunç Kabuğu Reçelinin Antalya’da yüzyıldan fazla geçmişe sahip olduğu kaydedilir. Sicil belgesinde, ürünün yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çektiği; üretiminin ise ustalık becerisi gerektirdiği belirtilir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Antalya Turunç Kabuğu Reçeli, 772 numarayla mahreç işareti olarak 26 Mayıs 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 7 Aralık 2018 tarihinden itibaren korunmak üzere tescil edilmiştir; coğrafi sınırı Antalya ilidir.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde “Antalya Turunç Kabuğu Reçeli” ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır. Bunun ürün veya ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda ibare ve amblem, işletmede kolayca görülebilecek bir yerde bulundurulur.
Denetim mercii ve sıklığı
Denetimler, Antalya Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde; Antalya Ticaret ve Sanayi Odası, Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Batı Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü ve Gıda Mühendisleri Odası Antalya Şubesinden ürün konusunda uzman en az 3 kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetimler yılda bir kez düzenli olarak yapılır; gerektiğinde veya şikâyet hâlinde her zaman gerçekleştirilebilir.
Denetimde kullanılan turunç çeşidi ve diğer malzemelerin uygunluğu, üretim metodunun uygulanması, kabukların hazırlanması, reçelin Briks değeri ile ibare ve amblem kullanımı kontrol edilir. Denetim mercii, denetimin yürütülmesinde kamu veya özel kuruluşlardan ya da uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettirenin rolü
Tescil ettiren Antalya Ticaret ve Sanayi Odasıdır. Tescil ettiren, coğrafi işaretten doğan hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.