Coğrafi işaretli ürün · Tekirdağ
Tekirdağ’ın Süleymanpaşa ilçesinde yün ve pamuk ipliklerle üretilir. Dört pedallı ahşap düzenlerde dokunan dimi zemin, cicim tekniğiyle işlenen yöresel motifler ve canlı renklerle bezenir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Karacakılavuz Dimi Dokuması nedir?
Karacakılavuz Dimi Dokuması, yün ve pamuk ipliklerle dört pedallı ahşap tezgâhlarda dokunan kumaştır. Dimi örgülü zemin üzerine cicim tekniğiyle motifler işlenir. Tekirdağ’ın Süleymanpaşa ilçesinde üretilir; beş farklı kompozisyon düzeni bulunur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Dokuma yapısı ve yöre bağı
Karacakılavuz, Tekirdağ ilinin Süleymanpaşa ilçesinin bir mahallesidir ve bu mahalle Anadolu'nun önemli dokuma merkezlerinden biridir.
Yöre dokumaları meşe ve gürgen ağaçlarından yapılan, düzen adı verilen, dört pedallı tezgâhlarda dokunur.
Malzeme ve kullanım
Karacakılavuz Dimi Dokumaları fabrikasyon yün ve pamuk iplerdir.
Genellikle canlı görünüme sahip olan dokumalarda kullanılan iplerin doğal ve anilin boyalarla renklendirilir.
Nazarlık, seccade, perde, minder yüzü, heybe, çanta, kıyafet yapımında kullanılan Karacakılavuz Dimi Dokumaları, yatay, dikey, serpme, merkezi ve mihraplı olmak üzere beş farklı kompozisyon şemasında tasarlanır.
Nasıl üretilir?
Çözgü ve dimi dokuma
Yöre dokumaları meşe ve gürgen ağaçlarından yapılan, düzen adı verilen, dört pedallı tezgâhlarda (dört gücülü) dokunur. Bu dokumaların en önemli özelliği mekikli dokuma tekniklerinden biri olan dimi ve kirkitli dokuma tekniklerinden cicim tekniğinin bir arada kullanılmasıyla yapılmasıdır. Dokumada kullanılacak ipler çile (dokumada kullanılacak iplerin yumak haline gelmemiş şekli) halinde gelir, gülcana/elemyeye (iplik çilelerinin yumak halinde sarılması için kullanılan bir alet) konarak yumak haline getirilir.
15 yumak yapıldığında ipler çözgü için hazırdır.
**Çözgünün hazırlanması:** 15 yumağı 15 ayrı torbaya koyarak çözgü hazırlanmaya başlanır. 740 saptan 65 cm genişliğinde istenilen uzunlukta dokuma zemini hazırlanır. İpler kazıklardan alınarak 3 kişinin yardımıyla marmara/levente sarılır. Dört gücüyü yüksek bir yere koyarak iki kişinin yardımıyla gücüden geçirme tekniği uygulanarak ipler gücüden geçirilir. Sonra yine iki kişiyle tarağın her telinden iki sap geçirilerek taraktan geçirme işlemi yapılır.
Sonra ipler tezgâha bağlanarak dokuma işlemine geçilir. Dimi dokuması tekniğinin ayrıcı özelliği dört gücülü olması ve iplerin taraktan ikili geçmesidir.
Yöresel on iki ana motif köpek ayağı, koçboynuzu, koyungözü, kar taneleri, meşe dalı, tavus kuşu, kilitler, üç güller, ayva göbeği, beygir nalı, yıldızlar ve kandillerdir. Desenler 65 cm genişliğinde, istenilen uzunlukta dokunur.
Motifler, dimi tekniğinin üzerine cicim tekniğiyle işlenir. Kilim, seccade, heybe, perde, minder yüzü, duvar süsü, duvar panosu, nazarlık Karacakılavuz Dimi Dokumasından üretilir.
Dokumada kullanılan araçlar
**Üretimde kullanılan özel araçlar:** Kullanılan araçlar:
- Yün tarağı: Kırpılıp yıkanan ve kurutulan yünü tarar.
- Çıkrık: İğin el veya ayakla çevrilmesiyle ipliği büker.
- Elemye (Gülcan): İplik çilelerini yumak halinde sarmaya yarar.
- Mekik: Atkının çözgü ağızlığından geçmesini sağlar.
Masura, çıkrıkta yive takılıp üzerine atkı ipliği sarılan parçadır. Mekiğin içine geçirilerek dokumada atkıyı taşır. Dokuma tezgâhı yörede dört pedallı “düzen” adıyla anılır.
Tezgâh, düzeneğin sabit durmasını sağlayan denge ayakları, çözgü iplerinin sarıldığı öne ve arka marmar, çözgü iplerinin birbirinden ayrılmasını sağlayan gücü, atkı iplerinin sıkıştırılmasını sağlayan tefe, çözgü iplerinin sıralı bir şekilde kaldırılmasını sağlayan pedallar ve tezgâha gerilmiş olan çözgü iplerini germek için kullanılan gericek adı verilen parçalardan oluşur.
Yöreyle bağı nedir?
Karacakılavuz Dimi Dokumaları yöreyle özdeşleşmiş bir üne sahiptir. Üretimin tüm aşamaları belirtilen coğrafi sınır içerisinde gerçekleşir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
467 tescil numaralı Karacakılavuz Dimi Dokuması mahreç işareti olarak 30 Ekim 2019 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret ibaresi ürün üzerinde marka ile birlikte ve marka ibaresinden küçük olmamak üzere etikette yer alır.
Karacakılavuz Dimi Dokuması için geleneksel motiflerin işlenip işlenmediği, bu motiflerin dimi tekniğine uygun yapılıp yapılmadığı ve ürün üzerinde coğrafi işaret ibaresini taşıyan etiketin yer alıp almadığı denetim mercii tarafından denetlenir. Denetim mercii, Tekirdağ İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü koordinatörlüğünde, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Tekirdağ Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü ve Karacakılavuz Küçük Sanat Kooperatifinden birer kişi olmak üzere 3 kişiden oluşacaktır.
Denetimler yılda 1 kez, tüketici şikâyetleri üzerine her zaman yapılır. Denetim sonucunda denetim raporu hazırlanıp her yıl Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
