Coğrafi işaretli ürün · Samsun
Samsun’un Vezirköprü ilçesinde yün iplikle dokunur. Dikine hatlar arasındaki boynuz ve çengeller veya eli belinde, boynuz, çengel ve saç örgülü düzenler iki temel desenini oluşturur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Vezirköprü Tahtaköprü Kilimi nedir?
Vezirköprü Tahtaköprü Kilimi, yün iplikle elde dokunan kilimdir. Yöreye özgü dikine hatlar arasındaki boynuz ve çengel motifleri ile Türkmen kilimlerindeki eli belinde, çengel, boynuz ve saç örgüsü düzenleri iki temel desenini oluşturur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
İki temel desen düzeni
İki temel desen düzeni bulunur. Klasik yöresel düzende dikine hatlar arasına boynuz ve çengeller dizilir. Türkmen düzeninde ise eli belinde, çengel, boynuz ve saç örgüsü motifleri kullanılır.
Yöresel desen adları
Topalca, garabel, sandık, çoban iliği, etlik, koram, sızı ve kençe desen isimlerine örnek verilebilir.
Desenlerin adlandırılması
Vezirköprü Tahtaköprü Kilim desenleri, isimlerini yörede yetişen bitkilerden alır.
Nasıl üretilir?
Yün iplik ve desenin kurulması
Vezirköprü Tahtaköprü Kilimleri yün iplikle dokunur. Yörede üretilen kilimlerde iki temel desen üzerinden dokuma yapılır. Birincisi yöreye özgü klasik tarz olarak dikine hatların arasına çoğunlukla boynuz ve çengel desenlerinin dizildiği tarzdır. Diğeri ise tüm Türkmen kilimlerinde bulunan eli belinde, çengel, boynuz ve saç örgüsü desenleri bezeli tarzdır (Şekil 1).
Renk ve motif seçimi
Kilimlerde kullanılan renkler genelde dört renk olup kençe rengi (sarıya dönük turuncu), gök (lacivert), sarı (açık kırmızı) ve beyaz renkleri dönüşümlü olarak dokumalarda kullanılır. Ayrıca kırmızı tonların ağır bastığı kilim dokumalarında çivit mavi, turuncu, siyah ve az miktarda yeşil de kullanılır (Şekil 1). Vezirköprü Tahtaköprü Kilimlerinde kullanılan desenler; sandık, çoban iliği, topalca, çubuk, kudret nakışı, göbek nakışı, kençeli, arpa dikişi ve mönük isimleriyle bilinir.
Yöreyle bağı nedir?
Yöre insanının kültür ve emeğiyle şekillenerek günümüze kadar ulaşan Vezirköprü Tahtaköprü Kilimleri, ustalık gerektiren üretim yöntemi vasıtasıyla Vezirköprü’ye ün bağıyla bağlıdır. Bu sebeple üretimin tüm aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşmelidir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
477 tescil numaralı Vezirköprü Tahtaköprü Kilimi mahreç işareti olarak 23 Aralık 2019 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret ibaresi tek başına ya da marka ile birlikte kullanılabilir.
Vezirköprü Belediyesinin koordinatörlüğünde; Vezirköprü Kaymakamlığı, Vezirköprü Esnaf ve Sanatkârlar Odası ve Vezirköprü Belediyesinden ürün hakkında bilgi sahibi birer kişinin katılımı ile oluşturulan denetim mercii, yılda bir kez düzenli olarak ve şikâyet halinde ise her zaman denetim yapılacaktır.
Denetim esasları; dokumada kullanılan ipliğin yün iplik olması, kilimlerdeki iki temel desen üzerinden kurulması (birincisi yöreye özgü klasik tarz olarak dikine hatların arasına çoğunlukla boynuz ve çengel desenlerinin dizildiği tarz ile ikincisi eli belinde, çengel, boynuz ve saç örgüsü desenleri bezeli tarz) ve renk kullanımları denetlenecektir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
