Coğrafi işaretli ürün · Sakarya
Sakarya’nın Taraklı ilçesinde yörede yetişen şimşir ağacından elle üretilir. Beyaz ve dayanıklı ağaç blokları yontulur; dişler testereyle açılıp eğe ve zımparayla düzeltilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Taraklı Şimşir Tarak nedir?
Taraklı Şimşir Tarak, Sakarya ili Taraklı ilçesinde yetişen, gövde çapı 15 cm’den fazla şimşir ağaçlarından el işçiliği ve geleneksel yöntemlerle üretilen taraktır. Üretimde ağacın çoğunlukla gövdesi kullanılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Taraklı Şimşir Tarağı; şimşir ağacının en çok gövdesinden yapılır.
Ağaçlar seçilip kesildikten sonra kolay işlenebilmesi için bir süre bekletilip dinlendirilir.
Çok kurumuş ağaçlar suda bekletilir.
Ağacın kesilmesi, hazırlığı ile tarak üretimi ustalık gerektirir.
Beyaz ve dayanıklı şimşir
Üretimde yörede yetişen şimşir ağacı kullanılır. Sicil bu ağacın seçilmesini dayanıklılığı ve beyaz rengiyle açıklar.
Eğimli ve ovalleştirilmiş dişler
Dişler hafif eğimli hazırlanır; ince uçlar kütleştirilip hafif ovalleştirilir. Bu biçim saç taranırken tarağın rahat hareket etmesini sağlar.
Nasıl üretilir?
Şimşirin kesilmesi ve blok hazırlığı
Taraklı Şimşir Tarağının üretiminde coğrafi sınırda yetişen şimşir ağacı kullanılır. Şimşir ağacının kullanılmasının nedeni dayanıklılığı ve renginin beyaz olmasıdır. Şimşir ağacı balta ile uygun şekilde kesilip dinlendirilir. Ağaç yontulup, düzeltilip testere ile kesilerek dikdörtgen bloklar oluşturulur. Dikdörtgen blokların yaklaşık kalınlığı 6–8 mm, genişliği 8 cm ve uzunluğu 10 cm’dir.
Tarağın dişlerinin açılması için testere ile yanlardaki kalın dişler kesilip ardından kıl testere ile ince dişleri yapılır. Dişlerin rahatça açılabilmesi ve düzgün görünümün oluşturulması amacıyla önceden hazırlanmış kâğıt şablon veya karbon kâğıdı ile çizilerek ana hat oluşturulduktan sonra kesim işlemine geçilir. Bu işlem bittikten sonra tarağın yüzeyi ve dişleri törpü ile düzeltilip sivriltilir.
Dişlerin düzeltilmesi
Diş genişliği yaklaşık 2–3 mm, dişler arası mesafe 1,5 mm’dir. Yüzey cam parçaları veya ince zımparayla kazınarak eşitlenir. Dişlere, saçta rahat kayması için hafif eğim verilir. İnce eğeyle açılan uçlar kütleştirilip zımparayla hafif oval hâle getirilir.
Tarağın yüzeyinde eskitme ya da dekoratif bir özellik kazanması isteniyorsa havya isimli yakma cihazı ile yakma (eskitme) işlemi yapılabilir.
Yüzey işlemleri
Yüzeye isim veya desen işlenebilir.
Boyama işlemi
Güneşte doğal yolla kurutulan taraklara, isteğe bağlı olarak boyama işlemi uygulanabilir. Boyalarda yeşil ve kırmızı renk hâkimdir. Boyaması biten taraklara bezir yağı ve çam sakızı karışımından oluşan cila sürülür.
Yöreyle bağı nedir?
Taraklı Şimşir Tarağın geçmişi ve ustalık gerektiren yapımı, ürünün Taraklı ilçesiyle ün bağını oluşturur. Bütün üretim aşamaları Sakarya ili Taraklı ilçesinde gerçekleştirilir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
831 tescil numaralı Taraklı Şimşir Tarak mahreç işareti olarak 9 Ağustos 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Taraklı Şimşir Tarak ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Taraklı Şimşir Tarak ibaresi ve mahreç işareti amblemi işletmede kolayca görülebilecek şekilde bulundurulur.
Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde; Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası, Taraklı Belediyesi ve Sakarya Taraklı Halk Eğitim Merkezinden oluşan denetim mercii tarafında yılda bir kez düzenli olarak, ayrıca şikâyet halinde ve gerekli görülen durumlarda her zaman yapılır. Denetim mercii tarafından; kullanılan ağacın Şimşir ağacı olması ve üretim metoduna uygunluğu ile Taraklı Şimşir Tarak ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
