Coğrafi işaretli ürün · Iğdır
Iğdır’da elde ovularak yapılan küçük omaç hamurları, karnıkara börülcesi, evelik otu ve alça eriğiyle çorba oluşturur. Ekşi tat ot ve erikten kaynaklanır; yerel iki bitkisel girdi ile hamur hazırlığı ayrı anlatılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Iğdır Omaç Aşı Çorbası nedir?
Sicil kaydı: “Iğdır Omaç Aşı Çorbası, iğdır’da elde ovularak yapılan küçük omaç hamurları, karnıkara börülcesi, evelik otu ve alça eriğiyle çorba oluşturur. Ekşi tat ot ve erikten kaynaklanır; yerel iki bitkisel girdi ile hamur hazırlığı ayrı anlatılır.”
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Omaç hamurunun tane biçimi
Sicil kaydı: “Un, su ve tuz elde ovularak küçük yuvarlak hamur parçalarına dönüştürülür. Bir saat kurutulan omaç ana çorbada kullanılır; hamur partisi ile çorbaya giren 300 g miktar ayrı kapsamdır.”
Evelik, alça ve karnıkara
Sicil kaydı: “Yöreden temin edilen evelik ve alça eriği ekşi tat verir; karnıkara börülcesi bakliyat girdisidir. Evelik sicilde Rumex patientia, alça Prunus domestica olarak adlandırılır. Alçanın ana çorbaya ekleme aşaması açık olmadığından teyit bekler.”
Sicil belgesinde üretim nasıl anlatılır?
Aşağıdaki bilgiler sicil belgesindeki kayıtları aktarır. Yıldızlı açıklamalarda belirtilen miktar, ölçü veya anlatım farkları açıklığa kavuşmamıştır; bu kayıtlardan doğrulanmış bir uygulama reçetesi ya da kesin bir teknik ölçüt çıkarılamamaktadır.
Bileşenler ve hazırlık
Sicil kaydı: “Iğdır Omaç Aşı Çorbasının üretiminde kullanılan alça eriği ve evelik otu, coğrafi sınırdan elde edilir.”
- 0,1 litre su
Sicil kaydı: “Oluşan omaçlar tepsiye serilip bir saat üstü açık bir şekilde kurutulur.”
Kurutma işlemi
Sicil kaydı: “Evelik otu doğal ortamında dağlardan toplandıktan sonra saç örgüsü şeklinde kurutulur.”
Hamur malzemeleri
- 250 g buğday unu
Omaç hamurunun tuz miktarı
- 2 g tuz
Malzemeler ve ölçüler
- 300 g omaç hamuru
- 200 g alça eriği*
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre alça eriği temel ekşilik girdisidir; listede 200 g yer alır ve ayrı ıslatılır. Çorba yöntemi alçanın hangi aşamada eklendiğini belirtmez. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
- 150 g kurutulmuş evelik otu
- 1 kg börülce (karnıkara çeşidi)
- 2 tane kırmızı acı biber
- 60 g domates salçası
- 50 g biber salçası
- 50 g domates suyu
- 1 tane orta boy soğan
- 150 g ayçiçek yağı
- 20 g kırmızı toz pul biber
- 25 g tuz
- 5 l su
Omacın yapılışı
Sicil kaydı: “Un ve tuz geniş bir kapta iyice karıştırılır, üzerine yavaş yavaş su eklenerek karışım topak topak oluncaya kadar iyice ovulur.”
Çorbanın yapılışı
Sicil kaydı: “Börülceler 1 saat önceden ıslatılır. Alça iyice yıkanır.”
Süzme işlemi
Sicil kaydı: “Alça ile evelik otu 1 saat ayrı kaplarda suda bekletilip süzülür.”
Kavurma işlemi
Sicil kaydı: “Soğanlar karamelleşinceye kadar 3 dk kısık ateşte kavrulur, biber salçası, domates salçası ve isteğe bağlı olarak domates suyu ilave edilir. 2 dk sonra börülce, acı biber, pul biber ve tuz eklenir. Su ilave edilir. En son sıra ile evelik otu omaçlar konulup 20 dk pişirilir.”
Yöresiyle bağı nedir?
Iğdır Omaç Aşı Çorbasının geçmişi eskiye dayanır. Üretiminde, yöreden elde edilen evelik otu ile alça eriği kullanılan yöresel çorbanın coğrafi sınıra özgü üretim metodu, ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Iğdır Omaç Aşı Çorbasının tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleşir.
Omacın elde hazırlanması ve yöresel girdilerin pişirilmesi Iğdır’ın üretim bilgisiyle ilişkilendirilir. Sicil ustalık becerisini ve coğrafi sınırla ün bağını vurgular; bütün aşamalar Iğdır ilinde gerçekleştirilir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Iğdır Omaç Aşı Çorbası sıcak olarak servis edilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Geçmişi Orta Asya’ya dayanan omaç, un, su ve tuzun yoğrulmasıyla elde edilen hamurun, elde ovalanmasıyla oluşan yuvarlak şekilli küçük hamur parçalarıdır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
876 tescil numaralı Iğdır Omaç Aşı Çorbası mahreç işareti olarak 26 Ağustos 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Iğdır Omaç Aşı Çorbası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Iğdır Omaç Aşı Çorbası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan malzemelerin uygunluğu; üretim metoduna uygunluğu; evelik otu ve alça eriğinin coğrafi sınırda yetişmesi; Iğdır Omaç Aşı Çorbası ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Iğdır Ticaret ve Sanayi Odası, denetime ilişkin raporları düzenli olarak Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderir.
Sicildeki denetim düzeni
Denetim mercii; Iğdır Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde, Iğdır Ticaret ve Sanayi Odası, Iğdır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Iğdır Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla toplam 3 kişiden oluşur. Denetimler yılda 1 defa düzenli olarak ve ayrıca şikâyet halinde veya gerekli görülen durumlarda her zaman yapılır.
Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
