Coğrafi işaretli ürün · Sakarya
Sakarya’da haşlanıp ezilen salçalık biberler sarımsak, kaya tuzu, kişniş, kekik ve reyhanla birleştirilir. Ekmeğe sürülebilen kıvamlı sosun kahvaltılık çeşidine ceviz eklenir; yemeklik çeşidinde ceviz kullanılmaz.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Sakarya Abaza Acıkası nedir?
Sakarya Abaza Acıkası; salçalık biberin (Capsicum annuum) haşlanması, süzülmesi, parçalanması ve püre haline getirilmesinden sonra kaya tuzu, sarımsak, su, toz kişniş tohumu, kekik ve reyhan ile öğütülmüş ceviz içi eklenmesi suretiyle Sakarya ilinde üretilen sostur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kahvaltılık ve yemeklik olarak piyasaya sunulur.
Sakarya Abaza Acıkası, coğrafi sınırda köklü bir geçmişe sahiptir.
Kahvaltılık ve yemeklik çeşitler, ceviz kullanımı ve kaya tuzu miktarıyla ayrılır; bileşen tablosu üretim bölümünde yer alır.
Coğrafi sınırda, gıda ile temasa uygun olan bu taşlardan altta olana ahaka, elde tutulana ise apıhnıga adı verilir.
Biçim ve ölçüler
Apıhnıga oval şekilli ve 400–600 g ağırlığında, ahaka ise sert bir taş olup 50–60 cm uzunluğunda ve 45–50 cm genişliğindedir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Sakarya Abaza Acıkası krema kıvamında olup, ekmeğe sürülebilir.
Ana bileşeni olan salçalık biberin rengine bağlı olarak kırmızıdan turuncuya kadar değişen renklerde olabilir.
Üretim tekniği ve ustalık
Geleneksel yöntemde kıyma makinesi yerine taş ile ezme işlemi gerçekleştirilir.
Hammadde ve bileşim
Yemeklik olarak üretilen Sakarya Abaza Acıkasında ceviz içi kullanılmaz.
Sakarya Abaza Acıkasının üretiminde kullanılan salçalık biber, kıyma makinasında ya da geleneksel olarak iki taş arasında püre haline getirilir.
Sicildeki üretim anlatımı
Sicildeki bileşen miktarları 1 kg acıka üretimi için verilmiştir; kahvaltılık ve yemeklik çeşitler ayrı sütunlarda gösterilir.
Üretim aşamasındaki bileşen miktarları
Sicilin 2. sayfasındaki bileşen tablosu, kahvaltılık ve yemeklik çeşitleri ayrı sütunlarda gösterir.
Tabloyu görüntüle · 8 kayıt
Sicilin 2. sayfasındaki bileşen tablosu, kahvaltılık ve yemeklik çeşitleri ayrı sütunlarda gösterir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Bileşen adı | Bileşen miktarı (Kahvaltılık) | Bileşen miktarı (Yemeklik) |
|---|---|---|
| Salçalık biber (Capsicum annuum) | 1 kg | 1 kg |
| İnce kıyılmış kaya tuzu | 100 g | 80 g |
| Sarımsak | 80-85 g | 80-85 g |
| Toz kişniş tohumu | 30 g | 30 g |
| Reyhan | 30 g | 30 g |
| Kekik | 30 g | 30 g |
| İnce öğütülmüş ceviz içi | 150 g | – |
| Su | 20-25 ml | 20-25ml |
Malzemeler ve ölçüler
Kahvaltılık ve yemeklik acıkanın bileşenleri, miktarlarıyla birlikte sicil tablosunda gösterilir. Ceviz yalnızca kahvaltılık çeşide eklenir.
Biberleri haşlama, soğutma ve ezme
Salçalık biber yıkanır, tohumları ayıklanır, bir kaba koyulup üzerine su eklendikten sonra 105–110 °C’de kaynatmaya başlanır.* Su kaynamaya başladıktan sonra biberlerin kabukları ayrılabilir hale gelinceye kadar 80–90 dakika pişirmeye devam edilir. Pişme tamamlanınca 1 saat oda sıcaklığında bekletilir. Pişmiş biberler, süzgeç ile sudan çıkarılır, kabukları soyulur ve süzgeç üzerinde 10–15 dakika bekletilerek suyun süzülmesi sağlanır.
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre 105–110 °C kaynatma değerinin ürün, ısıtıcı yüzey veya basınçlı ekipman kapsamı açıklanmamış. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Haşlanmış biberler 4–6 °C’de 1 gece bekletilir.
Ertesi gün kıyma makinesinde parçalanarak püre haline getirilir. Geleneksel yöntemde kıyma makinası yerine taş ile ezme işlemi gerçekleştirilir. Gıda ile temasa uygun olan ve coğrafi sınırda ahaka, apıhnıga adı verilen taşlar ile dövülen biberler, düşük akışkanlığa sahip püre haline getirilir. Bu işlem 100–120 dakika sürer. Pürenin homojen bir yapıya sahip olmasına özen gösterilir.
Sarımsakların soyulmaya hazırlanması
Bir kaba koyulan sarımsakların üzerlerine kolay soyulabilmeleri için 20–25 ml su eklenir ve 5 dakika bekletildikten sonra kabukları bıçak ile soyulur.
Sarımsağın tuzla ezilmesi
Soyulan sarımsaklar havana koyulur ve üzerlerine parçalanmayı kolaylaştırmak için 5–7 g ince kırılmış kaya tuzu ilave edilip tamamıyla ezilerek parçalanır. Püre haline getirilen biberler, büyük bir kap içine koyulur.
Bileşenlerin eklenmesi
Toz haline getirilmiş kişniş tohumu, dövülmüş sarımsak, reyhan, kekik ve ince kırılmış kaya tuzunun kalan miktarı biberlerin üstüne eklenip iyice karıştırıldıktan sonra istenen miktarlarda porsiyonlanarak cam kavanozlara doldurulur. Kahvaltılık olarak üretilen Sakarya Abaza Acıkasına, ince öğütülmüş ceviz içi ilave edildikten sonra cam kavanozlara dolum yapılır. Dolum yapılan kavanozlar kapakları kapatıldıktan sonra soğuyuncaya kadar ters çevrilerek bekletilirler.
Sicildeki muhafaza anlatımı
Sakarya Abaza Acıkası 4–6 °C’de 1 yıl muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Sakarya ilinin mutfak kültüründe ve geleneklerinde önemli bir yeri vardır. Bu sebeplerle coğrafi sınırla ün bağı bulunan Sakarya Abaza Acıkası tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Sicildeki sunum anlatımı
Kavanozların kapakları açıldığında 1 hafta içerisinde tüketilmelidir.
Kökeni ve üretim geleneği
Sakarya ilinin mutfak kültüründe ve geleneklerinde önemli bir yeri vardır. Kışa hazırlık yapma gelenekleri içinde yer alır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1544 tescil numaralı Sakarya Abaza Acıkası mahreç işareti olarak 20 Şubat 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Sakarya Abaza Acıkası ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı ürün üzerinde kullanılamadığında, Sakarya Abaza Acıkası ibaresi ve mahreç işareti amblemi işletmede kolayca görülebilecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Sakarya Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde; Sakarya Ticaret Borsasından, Sakarya İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden ve Sakarya Ticaret ve Sanayi Odasından ürün konusunda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerekli görülmesi ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; Sakarya Abaza Acıkası üretiminde kullanılan bileşenlerin uygunluğu; üretim metoduna uygunluk ile Sakarya Abaza Acıkası ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
