Coğrafi işaretli ürün · Rize
Büyük taneli şeker fasulyesi, dana veya tosun but eti ve tereyağıyla hazırlanan Rize’nin Çayeli yemeği, tencerede pişirilip kapalı fırında tamamlanır ve dinlendirilir. Sunumunda pilav, yoğurt, soğan veya turşu eşlik edebilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Çayeli Kuru Fasulye Yemeği nedir?
Büyük taneli şeker fasulyesi ile dana veya tosun but etinin tereyağlı salça sosunda hazırlandığı yemektir. Tencere pişirmesini kapalı fırın ve dinlendirme izler.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Büyük taneli şeker fasulyesi
Sicil TS 141 atfıyla beyaz, yuvarlak, büyük taneli şeker fasulyesini ve 8 mm yuvarlak delikli eleğin üzerinde kalan tane boyunu tanımlar. Bu girdi seçimi bitmiş yemeğe kalite sınıfı verilmesi değildir.
Tencere, fırın ve dinlendirme
Dana veya tosun but eti ile tereyağlı salça sosunda hazırlanan fasulye, kapalı biçimde 180 °C fırında 45 dakika pişirilir. Fırın kapatıldıktan sonra yine kapalı olarak 45 dakika dinlendirilir.
Sicildeki üretim anlatımı
Et ve yağ girdisinin tanımı
Büyük taneli şeker fasulyesi ile Türk Gıda Kodeksi et ve et ürünleri tanımlarına uygun 3 ilâ 4 yaşlarında dana veya tosun but kısmından alınmış, sinirsiz ve yağsız çiğ kırmızı et, süzülmüş ve içinde tortu olmayan tereyağı, kuru soğan, domates salçası, tuz kullanılarak hazırlanır.* Kullanılan malzemeler üretim miktarına bağlı olarak oransal olarak artırılır veya azaltılır.
* Sicil et girdisini dana veya tosun olarak adlandırıp üç–dört yaş bildirir. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Islatma ve bileşen miktarları
3 ilâ 4 yaşlarında sinirsiz ve yağsız olan ve 1 (bir) gün dinlendirilen 500 gr kırmızı çiğ dana veya tosun but eti kuşbaşı doğranır.
1 kilogram şeker fasulyesi 10 saat boyunca suda bekletilir. (1 kilogram fasulye 2 litre suda bekletilir) Kuru soğan ince ince doğranır. (1 kilogram fasulye için 200 gram soğan hazırlanır) 1 kg fasulye için 400 gram tereyağı hazırlanır.
Salça ve tuz miktarları
1 kilogram fasulye için 200 gram domates salçası hazırlanır. 1 kilogram fasulye için 15 gram tuz hazırlanır.
Fasulye ve etin ön haşlanması
10 saat öncesinden suda bekletilen 1 kilogram kuru fasulyenin suyu boşaltılır ve tekrar 2 litre su ilave edilerek 1 (bir) taşım (yaklaşık süre 5 dakika) kaynatılır. Kaynama esnasında su yüzeyine çıkan beyaz gaz köpükleri alınıp kaynamış su boşaltılıp fasulye tekrardan soğuk su ile yıkanır. Kuşbaşı doğranmış etin kanlı suyunun alınması için 5 dakika suda kaynatılır ve suyu boşaltılır.
Tereyağlı et ve salça sosu
Daha önce hazırlanan 200 gram ince doğranmış kuru soğan, 400 gram tereyağı ve 500 gram kırmızı etle beraber kapta (çelik tencere, kalaylı bakır veya çömlek) soğanlar pembeleşinceye kadar LPG veya meşe odunu ateşinde kavrulur. Soğanlar pembeleşince hazırlanan 200 gram domates salçasını ilave edilir ve sos 10 dakika kısık ateşte kavrulur.
Kavrulma işleminde kabın içinde pişen malzemeler 10 dk. boyunca kaşıkla karıştırılır.
Sosun suyla pişirilmesi
10 dk. kısık ateşte kavrulan sosa 2 litre su ilave edilerek 20 dakika pişirilir.
Fasulyenin sosa katılması
Daha önceden hazırlanan gazı alınmış kuru fasulye yapılan sosa ilave edilir ve su miktarı ayarlanarak 1(bir) taşım (yaklaşık 5 dk.) kaynatılır.
Tane yaşı ve pişme süresi
Mahsul olarak ilk çıkan taze kuru fasulyenin pişme süresi 45 dakika olurken 6 ay bekletilen kuru fasulyenin pişme süresi 60 dakikaya kadar çıkabilir ve aynı zamanda ilk çıkan kuru fasulye pişirme esnasında daha az su çekerken 6 ay bekletilen kuru fasulye daha fazla su çeker. Hazırlanan yemeğe 15 gram tuz ilave edilir.
Kapalı fırın ve dinlendirme
Tuzu ilave edilen yemek 180 derece ısıtılmış fırında üzeri kapalı bir şekilde 45 dakika pişirilir. Fırın kapatıldıktan sonra yemeğin üzeri kapalı bir şekilde 45 dakika fırında dinlenmeye bırakılır ve dinlenme sonrası 30 santimetre çapında 3 santimetre derinliğinde porselen tabakta sunumu yapılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Çayeli’nde bulunan ustaların ustalığı ile lezzetini ve ününü kazanan ürün tescil belgesinde belirtilen özelliklere uygun olarak üretilir.
Sicildeki sunum anlatımı
Yemeğin yanında tek veya çoğul olarak pilav, yoğurt, kuru soğan, turşu verilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Sicil Çayeli ilçesine ve köylerine özgü yapım ve sunumla tanınan yemeğin 1980’li yıllardan beri Türkiye’nin farklı yerlerinde bilinirliğini anlatır. Farklılaşma, şeker fasulyesi seçimi ile tencere, fırın ve dinlendirme aşamalarına bağlanır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
312 tescil numaralı Çayeli Kuru Fasulye Yemeği mahreç işareti olarak 02.01.2018 tarihinde tescil edilmiştir.
Sicildeki denetim düzeni
Denetim merci, Çayeli Kuru Fasulye Yemeği yapımı hakkında yeterli bilgiye sahip, görevini tam olarak yerine getirebilecek personele ve diğer olanaklara sahip, gerektiğinde denetleme yapabilecek yeterliliğe sahip, tamamen tarafsız kurumlardan oluşturulmuştur. Mercii Çayeli Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü, Çayeli İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, Çayeli Ziraat Odası, Çayeli Esnaf ve Sanatkarlar Odası tarafından görevlendirilecek en az 1 kişiden oluşur.
Denetleme yapılmadan önce tescil ettiren, denetleme yapılacak faaliyette bulunan kuruluşları, denetleme tarihini ve denetleme kriterini bir üst yazı ile oluşturulan denetleme merciine açıkça belirtecektir. Denetleme esnasında merci üyesi her kurumdan alanında uzman bir kişi denetlemede görev yapacaktır. Denetleme sırasında tescil belgesinde belirtilen özelliklere uygun üretim ve pazarlama yapılıp yapılmadığı denetlenecektir.
Denetim merci, kamu veya özel kuruluşlarından veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Denetim merci hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
İşaret kullanım biçimi
Sicil kullanım biçimini markalama olarak belirtir; bu idari bilgi reçetenin pişirme aşaması değildir.
