Coğrafi işaretli ürün · Kastamonu
Kastamonu’nun Devrekani ilçesinde cıvık hamur elle sıkılıp lokmalara ayrılır. Önce hafif kızartılan parçalar ikinci kez yağa alınır, önceden hazırlanmış soğuk şerbette tatlandırılır; çıtır tatlı aynı gün tüketilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Devrekani Cırık Tatlısı nedir?
Devrekani Cırık Tatlısı, Devrekani’de boza kıvamında hamurdan hazırlanan şerbetli lokmadır. Elle sıkılan parçalar iki kızartma aşamasından geçer ve soğuk şerbette tatlandırılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Hamur parçası yağda kızartıldıktan sonra bir tepsiye alınır.
Tepside biriktirilen lokmalar tekrar yağa boşaltılarak ikinci kez kızartılır.
Elle sıkılan hamur ve iki kez kızartma
Kastamonu’nun Devrekani ilçesinde cıvık hamur elle sıkılıp lokmalara ayrılır.
Yapı ve sunum kimliği
Önce hafif kızartılan parçalar ikinci kez yağa alınır, önceden hazırlanmış soğuk şerbette tatlandırılır; çıtır tatlı aynı gün tüketilir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Tarihsel süreçte ilçe merkez ve köylerinde misafir ağırlamalarında geleneksel yöntemle hazırlanan bu tatlı zamanla ticari değere dönüşür ve yörede yaygın olarak üretimi devam eder.
Devrekani Cırık Tatlısının ayırt edici özellikleri hamuru hazırlandıktan sonra elle sıkılma işlemi ile hamurun parçalara ayrılmasıdır. Bu durum Devrekani Cırık Tatlısının benzer şerbetli tatlılara göre biraz daha sert ve çıtır bir özellik kazanmasına neden olur.
Elle sıkma, yörede devam eden ve ustalık gerektiren geleneksel biçimlendirme yöntemidir.
Ayrıca benzer ürünlerden diğer farklılığı elle sıkılan hamurun (cırığın) iki kez kızartma işlemidir.
Bu işlemin amacı lokmanın içinin hamur kalmamasını sağlamaktadır.
Sicildeki üretim anlatımı
Cıvık hamurun reçetesi
1 kg un (böreklik, pastalık), 1,5 litre su, 100 g yaş maya ya da arzuya göre kuru maya, 1 yemek kaşığı toz şeker arzuya göre maya eritilirken kullanılır. 5 litre ayçiçek yağı kızartmada kullanılır.
Malzemeler ve ölçüler
- 5 su bardağı toz şeker, 2 su bardağı su
- 1 adet/parça limon tuzu kullanılır.
Şerbetin Hazırlanması
Şerbet bir gün önce hazırlanır. 5 su bardağı toz şeker, 2 su bardağı su karıştırılıp yaklaşık 10 dakika kaynamaya bırakılır. Şeker kaynamaya başlayınca 1 parça limon tuzu atılıp 5 dakika daha kaynatılır. Kaynatılan kabın üstü kapatılarak dinlenmeye/soğumaya bırakılır.
Hamurun Hazırlanması
1 kg una bir tatlı kaşığı tuz ilave edilip karıştırılarak başlanır. Unun ortası havuz şeklinde açılıp kaynatılıp 80°C’ye soğutulan 1,5 litre su ile 5 dakika kadar yoğurulur.*
* Sicil suyu 80°C’ye soğutma, ardından yaş maya ekleme ve yaklaşık beş dakika mayalanma belirtir. Kızartma yağı 100°C olarak yazılıdır; ilk ve ikinci kızartmanın sıcaklık veya ölçüm noktası açıklanmaz. Eksik koşulların bu ürüne ve belirtilen işlem aşamasına ait teknik kayıtlarla tescil ettiren tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Ayrı bir kapta sıcak suyla ıslanmış 100 g yaş maya arzuya göre 1 yemek kaşığı şeker katılıp eritilir ya da sadece sıcak su ile de eritilip hamura eklenir ardından 2–3 dakika daha yoğurulup boza kıvamında hamur elde edilir.
Yoğurulan hamur yaklaşık 5 dakika kadar bekletilip mayalanması sağlanır.
Devrekani Cırık Tatlısının Yapımı
Sıvıyağı derin kaba koyulup 100°C kadar ısıtılır.
Yağda kızartma
Ardından eller yağlanıp boza kıvamındaki hamurdan tutulup işaret parmağı başparmağına doğru bükerek hamur sıkılır ve bu şekilde kopan her hamur parçası yağın içerisine atılır ve hafif kızartılır. Daha sonra hafif kızaran lokmalar tepside biriktirilir. Hamur bittiğinde birinci kızartma aşaması tamamlanmış olur.
Tepside kızartma
Sonrasında tepside biriken lokmalar tekrar yağa boşaltılarak ikinci kızartma işlemi yapılır.
Tatlandırma ve şerbet aşaması
İkinci kez kızartılan lokmalar doğrudan yağdan alınarak bir gün önceden hazırlanan şerbetin içine atılarak karıştırılır. Yaklaşık 1 dakika şerbette tutulan lokmalar karıştırma işlemi bitince servis tepsisine alınır.
Yöresiyle bağı nedir?
Devrekani Cırık Tatlısı, yörenin önemli kültürel miraslarından biridir. Yöre adı ile özdeşleşerek ünlenmiştir. Hamur kıvamının tutturulması ustalık gerektirir. Hamur parçalarının hazırlanması sırasında elin yağlanarak işaret parmağını başparmağa doğru bükerek hamurun sıkılıp kopartılması geleneksel yöntemdir. Ayrıca benzer ürünlerden iki kızartma aşaması ile farklılaşır.
Ürünün yöredeki geleneksel üretim metodundan dolayı, üretimin tüm aşamaları, belirtilen coğrafi sınır içerisinde gerçekleşmelidir.
Sicildeki sunum anlatımı
Üretilen Devrekani Cırık Tatlısının aynı gün içinde tüketilmesi özelliğinin ve lezzetinin korunması açısından önemlidir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
563 tescil numaralı Devrekani Cırık Tatlısı mahreç işareti olarak 9 Ekim 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Devrekani Cırık Tatlısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Devrekani Cırık Tatlısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetimler, Devrekani Belediyesinin koordinasyonunda; Devrekani İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Devrekani Esnaf ve Sanatkarlar Odası ile Devrekani Belediyesinden oluşan denetim mercii tarafından her yıl aşağıda belirtilen denetim esaslarına uygun olarak yapılacaktır. Ayrıca denetim mercii gerekli görülen hallerde ve şikâyet halinde de denetim yapacaktır.
Denetimlerde üretim metodunda bulunan malzemelerin kontrolü, işlem süreçleri ile Devrekani Cırık Tatlısı ibaresi ile birlikte mahreç işareti ambleminin kullanımı denetlenecektir.
Sicildeki denetim düzeni
Tescil ettiren faaliyet gösterenler listesi, denetim tutanakları ile birlikte denetim raporunu her yıl Türk Patent ve Marka Kurumuna bildirecektir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
