Coğrafi işaretli ürün · Hatay
Hatay’da dana eti, kuyruk yağı ve Antep Fıstığıyla hazırlanan harç silindir biçiminde şekillendirilir. Yağda mühürlenen rulolar salçalı ve sirkeli et suyunda pişirilir; dilimlenip sosla sıcak sunulan yemek yörede fıstıklı et rulosu olarak da anılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hatay Mortadella Yemeği nedir?
Hatay Mortadella Yemeği, sinirleri ayrılmış çiğköftelik dana eti ve kuyruk yağının çekilip içerisine karabiber, tuz, yumurta, Antep Fıstığı, galeta unu ve sarımsak ilave edilerek yoğrulması ve silindir şeklinde yuvarlanıp ayçiçek yağında mühürlenerek et suyu, domates salçası ve sirke (üzüm veya elma) karışımı içerisinde pişirilmesiyle üretilen bir et yemeğidir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Antep Fıstıklı et harcı
Sinirlerinden ayrılmış dana eti ve kuyruk yağı çekilir; fıstık, yumurta ve sarımsakla harç hazırlanır. Tanım ve reçetedeki galeta unu ile harca eklenen tereyağının aşama kapsamı için teyit açıktır.
Silindir, mühürleme ve sos
Harç beş parçaya ayrılıp 5–6 cm çapında silindirler hâlinde hazırlanır. Ayçiçek yağında mühürlenen rulolar salçalı ve sirkeli et suyunda yaklaşık 30 dakika pişirilir. Dilimlenip sosla sıcak sunulur.
Sicildeki üretim anlatımı
Malzemeler ve ölçüler
- 500–600 g çiğköftelik dana eti (sinirlerinden ayrılmış)
- 100–110 g galeta unu
- 1 diş sarımsak
- 50 g kuyruk yağı
- 10 ml sirke (üzüm veya elma)
- 16–20 g domates salçası veya domates rendesi
- 50–60 g Antep Fıstığı içi
- 1 adet yumurta
- 600–700 ml su
- 4 g karabiber
- 4–6 g kimyon
- 4–6 g tuz
- 600 ml su
Sos malzemeleri
- 15 g tereyağı
- 15–20 g tam buğday unu
- 8 g domates salçası
- 3 g sarımsak
- 3 g kimyon
- 3 g karabiber
- 200 ml et suyu
- Kızartmak için ayçiçek yağı
Fıstıklı harcın hazırlanması, biçimlendirme ve kızartma
İç harç için öncelikle Antep Fıstığı içi suda bekletilir veya haşlanıp dış zarı soyulur. Ardından sinirleri alınmış dana eti ve kuyruk yağı kıyma makinesinde çekilip içerisine yumurta, tuz, dövülmüş sarımsak, doğranmış fıstık ve tereyağı ilave edilip yoğrulur. Yoğrulan harç jelatin, streç veya tülbente sarılıp dinlenmeye bırakılır.*
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre çiğ et harcının sarılarak dinlenmeye bırakılması anlatılır; süre, sıcaklık ve sarma malzemesinin bu aşamadan sonra çıkarılması açık değildir. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Dinlenen iç harç 5 eşit parçaya bölünür ve her biri 5–6 cm çapında silindir haline gelecek şekilde yuvarlanıp rulo haline getirilir. Tavada kızgın ayçiçek yağında her bir parça mühürlenip kaynayan salçalı ve sirkeli et suyunda haşlanarak ortalama 30 dk. pişirilir.
Kavurma işlemi
Sosun hazırlanması için tereyağı, tam buğday unu ile kavrulur.
Kaynatma işlemi
Domates salçası, baharatlar, dövülmüş sarımsak ve köfte rulolarının kaynadığı sudan alınarak sos kıvam kazanıncaya kadar kaynatılır.
Reçete kapsamı
6 kişilik Hatay Mortadella Yemeği üretmek için gereken bileşenlere ve üretim aşamalarına sicilde yer verilir. Bu ölçüler pişmiş ürün analizi veya besin değeri olarak yorumlanmaz.
Yöresiyle bağı nedir?
Coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Sicildeki sunum anlatımı
Mortadella İtalya’da salam ve sosis olarak tercih edilen bir et ürünü olarak bilinirken Hatay’da ise baharatlı, haşlanmış ve sosla servis edilen bir et yemeğidir. Köfteler piştikten sonra dilimlenerek üstüne hazırlanan sostan dökülerek sıcak olarak servis edilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Hatay, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, farklı kültürlerin, dinlerin ve mutfak geleneklerinin kesiştiği bir coğrafya olmuştur. Yüzyılın başında bölgede Fransızların yaşadığı dönemden kalan et işleme tekniğiyle birlikte şekillenen Hatay Mortadella Yemeği, coğrafi sınırda bölge insanları tarafından “et rulosu”, “fıstıklı et rulosu” vb. adlarıyla da anılır.
Coğrafi sınırda uzun bir geçmişe sahip olan Hatay Mortadella Yemeği, Fransızların Hatay’da yaşadığı dönemden kalan bir miras olup o zamandan beri coğrafi sınırda önemli bir yere sahiptir.
Sicilde Mortadella adı, yemeğin kültürel uyarlama öyküsü ve yerel kimlik kazanmasıyla ilişkilendirilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1880 tescil numaralı Hatay Mortadella Yemeği mahreç işareti olarak 22 Temmuz 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Hatay Mortadella Yemeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Hatay Mortadella Yemeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Hatay Valiliği koordinatörlüğünde; Hatay Valiliği ve Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman kişilerin katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa ayrıca ihtiyaç ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Denetim mercii; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğunu, üretim metoduna uygunluğunu ve Hatay Mortadella Yemeği ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
