Coğrafi işaretli ürün · Bursa
Bursa’da el yapımı ince kesme hamur, tavuk ve nohutla pişirilir; naneli tereyağıyla sıcak sunulur. Tavuk suyu, didiklenmiş et ve önceden haşlanmış nohut ayrı hazırlanır; hamur partisi çorbadaki hamur miktarından ayrıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Bursa Dede Çorbası / Bursa Kesme Hamur Çorbası nedir?
Sicil kaydı: “Bursa Dede Çorbası / Bursa Kesme Hamur Çorbası. Bursa’nın tavuk, nohut ve el yapımı kesme hamurla hazırlanan çorbasıdır. Tavuk suyu, didiklenmiş et ve önceden haşlanmış nohut birleştirilir; naneli tereyağıyla sıcak sunulur.”
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
El yapımı ince kesme hamur
Sicil kaydı: “Sert hamur 1–2 mm açılır; şeritlerden küçük kare veya dikdörtgen parçalar kesilir. Kesme hamur partisi ile çorbadaki 50–60 g hamur farklı miktar kapsamlarıdır.”
Didiklenmiş tavuk ve nohut
Sicil kaydı: “Tavuk önceden haşlanır, kemikten ayrılır ve ince liflere didiklenir. Nohut ayrı ıslatılıp haşlanır. Pişmiş girdilerin çorbaya eklenmesi, çiğ miktarların pişmiş miktarla aynı olduğu anlamına gelmez.”
Naneli tereyağı ve soğuk muhafaza
Sicil kaydı: “Tereyağı ve kuru nane kısa süre kavrulup pişirme sonunda eklenir; çorba sıcak sunulur. Sicil buzdolabında +2 ila +4°C’de en çok iki günlük muhafazayı bu ürüne özgü verir; başka çorbalara kopyalanmaz.”
Ustalık, doku ve aroma
Sicil el yapımı hamuru doku ve lezzetle; haşlanmış nohudu kıvamla; ince didiklenmiş tavuğu eşit dağılımla ilişkilendirir. Naneli tereyağı aroma katkısı olarak anlatılır. Bu betimler güncel parti analizi veya sağlık üstünlüğü değildir.
Sicil belgesinde üretim nasıl anlatılır?
Aşağıdaki bilgiler sicil belgesindeki kayıtları aktarır. Yıldızlı açıklamalarda belirtilen miktar, ölçü veya anlatım farkları açıklığa kavuşmamıştır; bu kayıtlardan doğrulanmış bir uygulama reçetesi ya da kesin bir teknik ölçüt çıkarılamamaktadır.
Sicil kaydı: dört kişilik ana çorba
Sicil kaydı: “Ana liste 4 kişilik çorba içindir.”
- 200 g tavuk
- 1 litre su veya tavuk suyu
- 120 g un
- 50–60 g kesme hamur
- 190 g nohut
- 25 g tereyağı
- 4 g nane
- 4 g tuz
Sicil kaydı: “Ana listedeki 120 g unun kullanım aşaması teyit bekler; ayrı hamur partisine eklenmez.”
Sicil kaydı: ayrı kesme hamur partisi
Sicil kaydı: “Hamur partisi için verilen miktarlar.”
- 200–210 g böreklik un
- 1 adet yumurta, 45–50 g
- 3 g tuz
- 50 ml içme suyu
Sicil kaydı: “Bu partiden ana çorbaya 50–60 g kesme hamur alınır; iki ölçek tek tarif miktarı olarak toplanmaz.*”
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre ana listede 120 g un ile 50–60 g kesme hamur bulunur; ayrıca hamur partisi 200–210 g unla verilir. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Sicil kaydı: hamuru yoğurma ve kesme
Sicil kaydı: “Unun ortası açılıp yumurta ve tuz eklenir; su azar azar katılarak sert hamur yoğrulur ve 10–15 dakika dinlendirilir. Hamur unlu yüzeyde 1–2 mm açılır. Şeritler küçük kare veya dikdörtgenlere kesilir; kaynak uzun kenarı yaklaşık 1 cm, istenirse daha küçük kesim seçeneği verir.”
Sicil kaydı: kesme hamuru kurutma
Sicil kaydı: “Kesilen parçalar temiz bezde 1–2 saat kurutulur. Bu hamur hazırlığı bitmiş sıcak çorbanın raf ömrü veya soğuk muhafaza koşulu değildir.”
Sicil kaydı: tavuk ve suyunu hazırlama
Sicil kaydı: “Tavuk üzerini geçecek suyla yüksek ateşte kaynatılır; tuz ve tane karabiber isteğe bağlıdır. Ateş kısılıp yumuşamaya bağlı 30–40 dakika haşlanır. Et sudan alınır, süzülüp soğutulur; su çorbaya ayrılır. Kemikten ayrılan tavuk önce iri, sonra elle veya çatalla ince liflere didiklenir.”
Sicil kaydı: nohudu ayrı hazırlama
Sicil kaydı: “Nohut en az sekiz saat, genellikle bir gece suda bekletilir; suyu süzülür ve üzerini 2–3 parmak geçecek yeni suyla haşlanır. Kaynayınca ateş azaltılır; yumuşamaya bağlı 45 dakika–bir saat pişirilir. Pişmeye yakın 3–4 g tuz eklenir, nohut süzülür. Bu aşama ana çorbadan ayrı hazırlıktır.”
Sicil kaydı: naneli tereyağı ve çorba pişirme
Sicil kaydı: “Tavada 25 g tereyağı eritilip 4 g kuru nane ile 25–30 saniye hafif kavrulur; nane yakılmaz. Bir litre su veya tavuk suyu kaynayınca kesme hamur, tavuk eti ve haşlanmış nohut eklenir. On dakika kaynatılır, ardından 10–15 dakika kısık ateşte pişirilir. Ocaktan alınmadan naneli tereyağı katılır ve sıcak servis edilir.”
Nasıl muhafaza edilir?
+2 ile +4°C’de buzdolabında en fazla 2 gün muhafaza edilebilir. Bursa Dede Çorbası / Bursa Kesme Hamur Çorbası, sıcak olarak tüketilir. +2 ile +4°C’de buzdolabında en fazla 2 gün muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Gerek ürünün pişirilmesi gerekse sunum şeklinin özelliği uzun yılların bilgi ve deneyimi ile yöre ustalarınca sağlanmaktadır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Bursa Dede Çorbası / Bursa Kesme Hamur Çorbasının tüm üretim aşamaları Bursa ilinde gerçekleşir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Tavuk, nohut ve kesme hamurun birleştirildiği ürün Bursa yöresine özgü çorba olarak tanımlanır. Yerel pişirme ve sunum deneyimi ün bağının parçasıdır; bütün üretim aşamaları Bursa’da yapılır.
Bursa mutfak kültüründe uzun geçmişi olan çorbanın pişirme ve sunumu yöre ustalarının bilgi ve deneyimiyle sürdürülür. Bu bağlam sicilde ün bağı olarak açıklanır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Sicil geçmişte yatır ve türbe başında pişirilen çorbanın, dileklerin gerçekleşmesi halinde dağıtılmasını Dede Çorbası adının bağlamı olarak aktarır. Günümüzde günlük öğünlerin yanı sıra ramazan ve yazın tarladan dönüş ikramlarında da yer alır. Bu, kaynaktaki kültürel anlatımdır.
Tescil ve denetim bilgileri
Sicildeki denetim düzeni
1888 tescil numaralı Bursa Dede Çorbası / Bursa Kesme Hamur Çorbası mahreç işareti olarak 18 Ağustos 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Bu coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 11 Temmuz 2024 tarihinden itibaren korunmak üzere 18 Ağustos 2026 tarihinde tescil edilmiştir.
Denetimler Sınırlı Sorumlu Kozluören Kadınları Tarımsal Kalkınma Kooperatifi; Kozluören Köy Muhtarlığı ve Kestel İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden ürün konusunda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
Bursa Dede Çorbası / Bursa Kesme Hamur Çorbası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Bursa Dede Çorbası / Bursa Kesme Hamur Çorbası, ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu; üretim metodunun uygunluğu ve Bursa Dede Çorbası / Bursa Kesme Hamur Çorbası ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
