Coğrafi işaretli ürün · Kastamonu
Kastamonu’nun coğrafi işaretli siyez buğdayı kavuzundan ayrılıp taş değirmende öğütülür. Kepeği ve ruşeymi korunan tam buğday unu, değirmen taşlarının aralığı ayarlanarak ince yapıya getirilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kastamonu Siyez Unu nedir?
Kastamonu Siyez Unu, aynı coğrafi sınırdan kaynaklanan ve coğrafi işaret olarak 545 sayı ile tescilli Kastamonu Siyez Buğdayından üretilir. Kavuzu ayrılan buğdayın kepek tabakası da taneye yapışık olduğundan dolayı, öğütme işlemi taş değirmenlerde ve taş aralıklarının ayarlanması suretiyle gerçekleştirilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Siyez hammaddesi ve kavuz yapısı
Kastamonu Siyez Buğdayı en çok una işlenir.
Kastamonu Siyez Buğdayının başağı, her birinde “tek tane” bulunduran tek başakçıkların karşılıklı iki sırasından oluşur.
Taneleri sıkı bir şekilde kavuzla kaplıdır.
Fizikokimyasal özellikler ve besin değerleri
Kastamonu Siyez Ununun bazı fizikokimyasal özellikleri ve besin değerleri
Unun fizikokimyasal özellikleri ve besin değerleri sicil tablosunda gösterilir. Protein, kül ve yağ alt sınırları ile mineral ölçülerinin birimleri ayrı ayrı korunur.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicilde ürünün karakterizasyonu için verilen değerlerdir; denetim yöntemi veya denetim takvimi değildir.
Nasıl üretilir?
Siyez buğdayının temizlenmesi ve kabuk soyma
Hasat edilen Kastamonu Siyez Buğdayı selektörden geçirilerek yabancı maddelerinden ayrılır. Kabuk soyucudan geçirilerek kabuğu çıkarıldıktan sonra yıkanır.
Kurutma, taş değirmende öğütme ve dinlendirme
Açık havada, havanın şartlarına bağlı olarak (güneşte 1–2 saat) buğdayın sarı olan rengi değişmeden alt üst edilerek buğday taneleri kurutulur. Taş değirmenden geçirilerek öğütülür. Kastamonu Siyez Buğdayı kepeği ayrılmadan tam buğday şeklinde öğütülür. Uygun öğütme, irmik büyüklüğünde tane yapısı kalmayacak şekilde alt ve üst değirmen taş aralıklarının ayarlanmasıyla sağlanır. Değirmende alt taş sabit, üst taş bir makara sistemi vasıtasıyla hareketlidir.
Öğütme işleminin başlangıcında az miktarda buğday değirmene verilip, çıkan örnek elle kontrol edilir, iri granüller kaldıysa üst değirmen taşı yaklaştırılarak un yapısının inceltilmesi sağlanır. Değirmenin hızı ve taş aralıkları değirmene beslenecek siyez buğdayının akım hızına göre ayarlanır.
Elde edilen Kastamonu Siyez Unu 25–50 kg’lık çuvallara doldurulduktan sonra, çuvallar ağızları hava alacak, ancak yabancı madde girmeyecek şekilde kapatılarak yan yana dizilir ve 1–2 gün dinlendirilir.
Dinlendirme süresinin sonunda genellikle kraft ambalajla paketleme yapılır. Ancak farklı gramajlarda bez torba, çuval vb. ile de ambalajlanabilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Kastamonu Siyez Unu tam buğday formunda öğütüldüğü, buğdayın ruşeym kısmını içerdiği ve yağ oranı yüksek olduğu için raf ömrü 3 ay gibi kısa bir süredir. Ambalajın güneş ışığı geçirmemesi, ayrıca çuval/paketli ürünlerin de direkt güneş ışığı almayan serin ortamda muhafaza edilmesi gereklidir.
Yöresiyle bağı nedir?
Kastamonu Siyez Buğdayı, kuraklığa ve verimsiz toprağa bile dayanıklı olması nedeniyle coğrafi sınırın en önemli tarım ürünü haline gelmiştir. Kastamonu Siyez Unu, coğrafi sınırdan kaynaklanan 545 sayı ile Kastamonu Siyez Buğdayı kullanılarak üretilir. Kastamonu Siyez Ununun geçmişi eskiye dayanır ve coğrafi sınıra özgü yöntemlerle taş değirmenlerde öğütülerek üretilmesi, ayırt edici özelliklerini kazanmasını sağlar. Bu sebeple coğrafi sınır ile arasında ün bağı bulunur.
Geçmişi eskiye dayanır ve üretimi, coğrafi sınıra özgü nitelikte ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeple coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Kastamonu Siyez Ununun tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
759 tescil numaralı Kastamonu Siyez Unu mahreç işareti olarak 18 Mayıs 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Kastamonu Siyez Unu ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Kastamonu Siyez Unu ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Kastamonu Siyez Unu, aynı coğrafi sınırdan kaynaklanan ve coğrafi işaret olarak 545 sayı ile tescilli Kastamonu Siyez Buğdayından üretilir.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Kastamonu Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde ve Kastamonu Ticaret ve Sanayi Odası, Kastamonu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Kastamonu Belediyesi, Kastamonu Üniversitesi, Kastamonu Esnaf ve Sanatkârları Odaları Birliğinden konuda uzman birer üye olmak üzere en az 6 kişiden oluşur. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır. Denetim kriterlerine aşağıda yer verilmektedir.
* Sicil belgesinde beş kurumdan birer uzman üye sayılmasına rağmen denetim kurulu en az altı kişilik olarak tanımlanmıştır. İlave üyenin hangi kurumdan katılacağı belirtilmediğinden kurulun üye sayısı ve temsil dağılımı net değildir. Bu hususun tescil ettiren kurum veya TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Üretimde kullanılan buğdayın, 545 sayı ile tescilli Kastamonu Siyez Buğdayı olması. Üretim metoduna uygunluk. Ürünün fizikokimyasal özelliklerinin ve besinsel değerlerinin uygunluğu. Kastamonu Siyez Unu ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
