Coğrafi işaretli ürün · Mersin
Mersin’in Anamur ilçesinde ince bulgur, domates ve kavrulmuş yer fıstığı-susam macunuyla yoğrulur. Tahin kullanılmayan karışımın bir bölümü sıkma biçiminde, diğer bölümü soğuk su eklenerek sebzeli ve sulu sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Anamur Batırığı nedir?
Anamur Batırığı, ince bulgurun yer fıstığı ve susamdan hazırlanan macunla yoğrulduğu yöresel yemektir. Aynı karışım sıkma ve sulu biçimlerde sunulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yaz mevsiminde bir kısmı ayrılarak “sıkma” adı verilen köfteler oluşturulur, kalan kısmına ise soğuk su ve buz ilave edildikten sonra üzerine lahana, soğan, domates, salatalık, taze soğan eklenerek tüketilir.
Fıstık ve susam macunu
Tahin yerine kavrulmuş yer fıstığı ve susamdan hazırlanan macun kullanılır. Domates kurusu, taze domatesin yanında tat bileşeni olarak korunur.
İki sunum biçimi
Karışımın bir kısmından elde oval sıkmalar yapılır. Kalanına soğuk su eklenir; mevsime göre lahana ve doğranmış sebzelerle sulu olarak sunulur.
Üretim tekniği ve ustalık
Anamur Batırığına el ile sıkılarak şekil verilir.
Hammadde ve bileşim
Tahin yerine yer fıstığı ve susam kullanılarak üretilen macun kullanılır.
Tahin kullanılmaması
Bu hazırlıkta tahin kullanılmaz; fıstık ve susam macunu ayrı olarak hazırlanır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Malzemeler ve ölçüler
Malzeme miktarları 4 kişilik tarif içindir.
- 200 g köftelik ince bulgur (düğürcük)
- 440 g pembe domates
- 30 g domates kurusu
- 500 g yer fıstığı (tercihen coğrafi sınırda yetişen)
- 120 g susam
- 100 g soğan
- 16 g biber salçası
- 2 g kuru nane Tuz: sicilde “8 r” (birim teyidi açık)
- 50 g limon Nar ekşisi: sicilde “10 r” (birim teyidi açık)
- 2 g toz acı biber
- 500 g haşlanmış lahana
- 500 g haşlanmış soğan
- 100 g domates
- 120 g salatalık
- 60 g taze soğan
Bulguru domates ve fıstık macunuyla yoğurma
Yoğurma kabına düğürcük konur, üzerine rendelenmiş pembe domates eklenir ve 15 dakika bekletilir. Daha sonra rendelenmiş soğan ve domates kurusu eklenir. Tercihe göre sadece domates veya çok az miktarda biber salçası ve domates ilave edilir. Coğrafi sınırda yetişen yer fıstığı ve susam kavrularak makinede çekilir, az miktarda su ilave edilerek pürüzsüz bir kıvam alması sağlanır.
Eskiden yer fıstığı ve susam dibek adı verilen oldukça büyük, tahtadan yapılmış bir aletle dövülürdü. Sonradan havan ve elektrikli mutfak robotu da kullanımı yaygınlaşmıştır. Çekilen yer fıstığı ve susam bulgurlu karışımın içine eklenir. Macun kıvamına gelecek şekilde (fıstık ve susam yağı çıkacak şekilde) yoğurulur. Biber salçası, limon, nar ekşisi ve tuz eklenerek karıştırılır.
Sıkma ve sulu sunumun hazırlanması
Hazırlanan karışımın bir kısmı ayrılarak ceviz büyüklüğünde parçalar alınarak el ile oval şekil verilir ve sıkma olarak adlandırılır. Karışımın kalan kısmının içine soğuk su eklenir. Karıştırılarak çorba kıvamına getirilir. Üzerine konulan lahana mevsime göre değişiklik gösterir. Kışın beyaz göbek bağlamış lahana, yazın ise göbek bağlamamış yeşil renkteki lahana yaprakları tercih edilir.
Lahana yapraklarının ortasındaki damar kısmı “hürtmek” olarak tabir edilir ve iyice haşlanıp doğrandıktan sonra karışıma ilave edilir. Karışımın içine küp şeklinde doğranmış domates, salatalık ve yeşil soğan konulur.
Sicil listesindeki birim belirsizliği
- 2 g kuru nane 8 r tuz (belgede bitişik algılanan iki bileşen; tuzun “r” birimi teyit bekler)
- 50 g limon 10 r nar ekşisi (belgede bitişik algılanan iki bileşen; nar ekşisinin “r” birimi teyit bekler)
Yöresiyle bağı nedir?
Coğrafi sınırda uzun bir geçmişe sahip olan Anamur Batırığının Mersin ili Anamur ilçesinin mutfak kültüründe önemli bir yeri vardır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Anamur Batırığının tüm üretim aşamaları coğrafi sınırda gerçekleşir.
Üretim ve ikram dönemi
Sicil ürünü Anamur mutfak kültürüyle ilişkilendirir; bütün mevsimlerde tüketilen yerel yemeklerden biri olarak tanımlar.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Eskiden kışın domates olmadığı zamanlarda domates kurutulup dövülmüş halde tüketilirdi, günümüzde domates bol olduğu halde Anamur Batırığına özel bir tat verdiğinden dolayı domates kurusu da kullanılır. Marul, domates, salatalık, yeşil soğan ve turşu ile birlikte servis yapılır. Bu kıvamın acılı olarak tüketilmesi tercih edilir. Bunun için de yanında cin biberi ya da süs biberi (Capsicum frutescens) olarak bilinen acı biber ile birlikte tüketilir.
Üzerine kuru nane eklenerek servis yapılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Özellikle misafir ağırlama, cenaze merasimleri gibi özel günlerde üretilen Anamur Batırığı coğrafi sınırda uzun bir geçmişe sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1534 tescil numaralı Anamur Batırığı mahreç işareti olarak 5 Şubat 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Anamur Batırığı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Anamur Batırığı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Anamur İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün koordinatörlüğünde; Anamur İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden 2, Anamur Ticaret ve Sanayi Odasından 1, Anamur Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünden 1 ve Anamur Meslek Yüksek Okulu Aşçılık Bölümünden 1 olmak üzere ürün konusunda uzman 5 temsilcinin katılımıyla oluşan denetim mercii tarafından yapılır.
Yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
Şikâyet halinde yapılan denetimler şikâyetten itibaren 15 gün içinde gerçekleştirilir. Denetim mercii Anamur İlçesinde Anamur Batırığının üretildiği ve servis yapıldığı restoran ve kafelerde coğrafi işaret tescili hakkında bilgi vererek gerekli farkındalığı oluşturur. Denetim mercii, üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğunu, üretim metoduna uygunluğu ve Anamur Batırığı ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gereken tedbirler denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleşmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Tescil belgesinde açıklığa kavuşturulması gereken kayıt 1
Tescil belgesine ilişkin açıklama: Sicil belgesinin künyesi ile resmî portal veya ana kayıt arasında tarih farkı bulunmaktadır. Bu sayfadaki sicil bilgisi belge kaynağına dayanır; diğer kayıtlardaki farklı tarih bu seçimle düzeltilmiş sayılmaz.
Bu kaynak farkı bu sayfada kesin bir ölçüm, uygulama talimatı veya uygunluk sonucu olarak yorumlanmamıştır. Tescil ettirenin veya TÜRKPATENT’in yazılı açıklaması gereklidir.
