Coğrafi işaretli ürün · Tekirdağ
Tekirdağ’ın Çorlu ilçesindeki Seymen Mahallesinde yetiştirilir. Sarı kabuklu, soluk yeşil etli, tatlı ve bol sulu meyvesi, Golden Dew çeşidinden seçilerek oluşan Sarı Kanarya yerel tipidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Çorlu Belediyesi
Seymen Kavunu nedir?
Seymen Kavunu, Cucumis melo türünün Inodorus grubundaki Golden Dew çeşidinden seçilerek elde edilen Sarı Kanarya yerel tipidir. Sürüngen gövdeli, bir yıllık otsu bitkiden elde edilir. Tatlı ve bol sulu meyve taze tüketilir; uygun koşullarda altı aydan uzun süre saklanarak kışın da değerlendirilir.
Ayırt edici özellikleri
Kovanlar ve koloni bakımı
Bir yıl önce hasatta elde edilen kavun tohumlarından üretiminin yapılması sonucunda bölgeye adapte olmuş yerel bir kavundur.
1937 tarihli bir kaynak kitapta bölgede kavun haricinde pazar açısından önemli bir bağ-bahçe ürününe rastlanmadığı belirtilmektedir.
Yöredeki çiftçilerle yapılan görüşmelerden Seymen Kavunu’nun yörede 90 yılı aşkın süredir yetiştirildiği anlaşılmaktadır.
Seymen Kavunu İstanbul’da da pazarlanır ve bilinir.
Kışları kuru ve soğuktur.
Yazları sıcak ve zaman zaman rüzgarlı geçer.
Seymen Mahallesi düzlük bir yapıya sahiptir ve arazinin büyük bölümü Ergene Havzası içinde yer alır.
Kök: Başlangıçta zayıf olan kökler ileri devrede daha belirgin ve kuvvetli yapı kazanır.
Yan köklerin bir kısmı derine, bir kısmı ise yanlara doğru gelişir.
Kazık kök çevresinde bol saçak kök oluşmaktadır.
Bunlardan birisi erkek, diğeri dişidir.
Bir gramda 20–50 adet tohum bulunur.
Sicil tablosu ile morfoloji açıklaması aynı alanlarda farklı değerler verir. Tabloda çekirdek evi boyu 22–24 mm, çapı 6,1–6,7 mm ve aroma “az” olarak yazılıdır. Morfoloji açıklamasında boy 18–25 cm, çap 5,4–7,5 cm ve aroma “yoğun” olarak verilir. Bu aktarımlar kaynaktaki biçimleriyle ayrı tutulmuştur.
Sicildeki özellikler aşağıdaki tabloda gösterilir.
Tablo-1: Seymen Kavunu Meyve Özellikleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan seymen kavunu meyve özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Dew çeşidi
Seymen Kavununun Latince tür adı Cucumis melo L. olup, Inodorus Grubuna dahil, Golden Dew çeşidi, kabakgillerden, sürüngen gövdeli, bir yıllık otsu bir bitkidir.
Sarı Kanarya
Seymen Kavunu eliptik şekilli, dış kabuğu girinti çıkıntılara sahip, meyvesi büyük, sarı renkte bir kavun olup, eliptik uzun ve üzerindeki kırışıklıklar daha az olacak şekilde Golden Dew çeşidinden coğrafi alanda farklılaşmış ve “Sarı Kanarya” denilen tipine dönüşmüştür.
Hammadde ve bileşim
Yörede kavun yetiştirilirken kullanılan beşeri yöntemler Golden Dew çeşidinin coğrafi sınırda farklılaşarak ayırt edici özelliklerini kazanmasını sağlamıştır.
Üretim tekniği ve ustalık
Seymen Mahallesindeki üreticiler uzun yıllar boyunca bir önceki hasatta elde edilen kavunlardan kabuğu üzerindeki kırışıklıkları daha az ve daha eliptik uzun olanların tohumlarını seçerek seleksiyon işlemi uygulamış ve eliptik uzun ve kabuk üzerindeki kırışıklıklar daha az olan Sarı Kanarya yerel tipinin oluşmasını sağlamıştır.
Kavunda tüketici tercihi eliptik kavundan yana olup, Seymen Kavunu eliptik özelliktedir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Yörede kavun yetiştirilirken uygulanan beşeri yöntemlerden bir diğeri münavebe yapılması olup, bir yıl Seymen Kavunu yetiştirildikten sonra aynı tarlada birkaç yıl buğday veya ayçiçeği yetiştirilmesinin, yani bir çiftçinin 4–5 yılda bir Seymen Kavunu ekmesinin ürünün tatlı ve bol sulu olmasını sağladığı bilinmektedir.
Seymen Kavunu, dayanıklı, tatlı ve bol sulu olmasıyla bilinir.
İnce kabuklu taneler
Seymen Kavunu; sarı kabuk renkli ve ince kabuklu, meyve et rengi soluk yeşil renkli, şeker oranı yüksek ve suludur.
Bitki ve meyve özellikleri
Meyve et rengi açısından da daha açık ve parlak renklidir.
Gövde: Kavunlar 3–5 ana sürgüne sahiptir.
3–3,5 m kadar bir uzunluğa erişebilen bu sürgünler, çiçek ve meyvelerin oluştuğu yan kollar verir.
Kavun bitkisinin gövdesi başlangıçta otsu, yuvarlak ve üstü sert tüylerle kaplıdır.
Gövde daha sonra kısmen odunlaşır, çok köşeli bir görünüm alır, tüyler azalır. Yaprak: Seymen kavununda yapraklar oldukça büyüktür.
Yaprakların şekli yuvarlak veya kısmen kalp şeklindedir.
Yaprakların alt ve üst yüzü tüylüdür.
Yaprakların kenarlarında keskin dişler bulunur.
Yaprakların renkleri yeşil ve koyu yeşile kadar değişir.
Yaprak sapı uzun ve ortası olukludur. Çiçek: Çiçekler yaprak koltuklarında meydana gelir.
Kavun bitkisi iki ayrı tip çiçeğe sahiptir.
Dişi çiçekler yan kollardaki yaprak koltuklarından çıkar. Meyve uzun silindir biçiminde, 27–34 cm boyunda ve 13–17 cm çapındadır. Ortalama 2,5–5 kg ağırlığındadır; kabuğu 0,1–0,3 cm kalınlıkta, pürüzlü ve parlak sarıdır. Soluk yeşil eti yoğun aromalı ve çok suludur.
Sarı renk
Parlak sarı renktedir.
Meyve et kalınlığı 3,8–5 cm arasında, çekirdek evi ağırlığı 140–320 g arasında, çekirdek evi çapı 5,4–7,5 cm arasında, çekirdek evi boyu 18–25 cm arasındadır. Tohum: Seymen Kavunu tohumları sarı renktedir.
Seymen Kavunu Nasıl Yetiştirilir?
Aynı tarlada Seymen Kavunu üretimi 4–5 yılda bir yapılır. Aradaki yıllarda dönüşümlü olarak buğday ve ayçiçeği yetiştirilir.
Çapalama; toprağı kabartmak, yabancı otları yok etmek ve topraktaki rutubeti muhafaza etmek amacıyla yapılır.
Toprak Hazırlığı
Mart ayı ve nisan ayının ilk yarısında toprak tavlı iken 40–50 cm derinliğinde sürülür, nisan ayında ekim hazırlığı yapılır.
Ekim işlemi
Hazırlıkları tamamlanan toprakta nisan ayının ikinci yarısında ekim/dikim yapılır. Ark pulluğu ile 120–150 cm sıra arası mesafelerde masuralar açılır. 80–100 cm sıra üzeri mesafelerde açılan ocaklara mayıs ayı başında havalı ve sulu ekim makinesi ile ekim yapılır ve üzerleri kapatılarak el ile düzeltilir. Ekim makinesi tercihe göre bir veya iki tohum atabilir. El ile ekim yapıldığında ocaklara 3–4 tohum atılır.
Tohum ekim derinliği 5–6 cm olmalıdır.
Sulama işlemi
Dikimle beraber mutlaka can suyu verilir. Aşırı sulama kavun meyvelerinin tat ve aromasını olumsuz etkiler. Çok kurak geçen yıllarda 2–3 kez sulama yapılır. Verilecek su miktarı ve bitkinin su ihtiyacı; bölgenin toprak ve iklim koşulları da dikkate alınarak ayarlanır. Sulama için genellikle damla sulama sistemi tercih edilir. Yağış dağılımının uygun olduğu yıllarda ise hiç sulama yapmadan üretim yapılabilir.
Sulama suyunun bitki kök boğazı ile temas etmemesi sağlanır.
Bakım ve Gübreleme
Uygun tavda yapılan ekimden sonra tohumlar yaklaşık bir hafta içinde çimlenerek toprak üzerine çıkarlar. Ardından insan gücü ile ocak yapılır. Yapraklanmadan sonra yaprak gübresi uygulanır. Çapalama makinası ile sıra araları 3–4 kez çapalanır. Ağustos ayı itibari ile sabah saatlerinde iki defa toz kükürt uygulanır. Seymen Kavunu organik maddeyi çok sever.
Toprak analiz sonuçlarına göre eğer gerekirse ilk sürüm öncesi dekara 4–5 ton iyi yanmış çiftlik gübresi serilir ve sürüm ile toprağa karıştırılır. Masuralar açılmadan önce yine analiz sonuçlarına göre gerekli gübreleme kompoze (15:15:15 NPK) şekilde uygulanır. Meyve seyreltme döneminde ikinci azotlu gübre uygulaması yapılır.
Zirai Mücadele
Hastalık ve zararlılar ile gerektiğinde kimyasal mücadele yapılır. Söz konusu mücadele, ilgili mevzuata uygun bitki koruma ürünleri ile yapılır. Seymen Kavunu üretiminde, hastalık ve zararlılarla mücadelede diğer bir yöntem kültürel mücadele şeklindedir. Toprak kökenli hastalıklarla mücadele etmek için 4–5 yıl tarla bitkisi yetiştirilen alanlarda yetiştiricilik tercih edilir.
Bitkiler kol attıktan sonra, bitki yan kolları çok uzamadan çapa makinesi ve/veya el ile çapalama olarak yüzeysel toprak işlemesi şeklinde çapalama yapılır.
Münavebe (ekim nöbeti)
Aynı toprakta Seymen Kavunu üretimi 4–5 yılda bir yapılmalı, aradaki senelerde dönüşümlü olarak buğday ve ayçiçeği ekimi yapılmalıdır.
Hasat işlemi
Seymen Kavunu ortalama 100–120 gün arası hasat olgunluğuna erişir. Olgunlaşan meyvelerin ağırlığı artar, kabuğu sarımtırak renk alır, toprak ile temas eden kısmı ise açık sarı renk alır, meyve sapı ile gövdenin birleştiği yere yakın olan kulakçık solmaya ve kurumaya başlar. Kavunun sap kısmı kurur ve tutulduğunda kolayca kopartılır. Hasat sırasında meyveye herhangi bir fiziki zarar verilmemesine özen gösterilir.
Seymen Kavununda hasat genel olarak ağustos ile ekim ayları arasında yapılır.
Depolama ve Muhafaza
Seymen Kavunu su oranı yüksek olmasına rağmen dayanıklı kabuk yapısı nedeniyle uzun süre dayanabilir.
Yetişme ve hasat dönemi
Olgunlaşma ve hasat ayları olan ağustos-eylül ayları arasında belirtilen coğrafi sınırın ekolojik koşullarına bağlı olarak ürünün tatlılığı ve kuru madde içeriği oluşur.
Muhafaza koşulları
Ürünün muhafazası
Tekirdağ yöresindeki halkın Eylül ayında bol miktarda kavun alıp askıda muhafaza ettiği ve tüm kış tükettiği bilinir.
Tohumların saklanması
Tohumlar çimlenme kabiliyetlerini uygun şartlarda 5–8 sene muhafaza ederler.
Raf ömrünün uzun olması için kuru, serin, temiz ve kokulardan ari ortamlarda / depolarda muhafaza edilir.
Depolama yapılırken kavunun toprakla doğrudan teması kesilmelidir.
Altına saman serilmesi ve zaman zaman ters çevrilmesi, kavunun bozulmadan uzun süre muhafaza edilmesini sağlar.
Daha uzun süreli muhafaza için ürünün; 4–8˚C aralığındaki sıcaklıklarda, soğuk zincirde muhafaza edilmesi sicilin tavsiyesidir.
Seymen Kavunu uygun koşullarda saklandığında şubat ayına kadar dayanabilme özelliği gösterir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Çorlu ilçesinin iklim özellikleri gereği kavun yetiştiriciliği açıkta yapılır. Çorlu ilçesi, Seymen Mahallesi Marmara ikliminin etki alanı içerisindedir. Birkaç yılda bir yazları gerçekleşen dolu yağışı normal karşılanır. Toprak yapısı ve rüzgârlar Seymen Kavununa ayırt edici özelliklerini kazandırmaktadır. Bu nedenle Trakya'da en az yağış alan bölgedir. Kazık kök toprak seviyesinden 20–30 cm derinliğe ulaştığında yan kökler oluşur.
Burası Yıldız Dağları'ndan taşınan ve akarsulardan sürüklenen tortuların depolandığı bir dolgu bölgesi olup, ayrıca bölgede kuzey- kuzeydoğu yönlü lodos (rüzgârın hızı 3.6 m/sn) etkili olmaktadır.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Kavun, Seymen Mahallesinde buğday ve ayçiçeğinin yanında geleneksel olarak yetiştirilen üç üründen birisidir. Seymen Kavunu, kavun için önemli bir tüketim özelliği olan meyve kabuk kalınlığı açısından diğer kavunlardan daha ince özelliğe sahiptir.
Kökeni ve üretim geleneği
Bölgede kavun yetiştiriciliğinin 1937 yılından beri yapıldığı bilinmektedir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1388 tescil numaralı Seymen Kavunu menşe adı olarak 19 Haziran 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Seymen Kavunu ibaresi, aşağıda yer alan logo ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Seymen Kavunu ibaresi, logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Çorlu Ticaret ve Sanayi Odasının koordinasyonunda yapılır. Çorlu Ticaret ve Sanayi Odası, Çorlu Esnaf ve Sanatkarlar Odası, Çorlu Ticaret Borsası ve Çorlu İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden ürün hakkında bilgi sahibi birer uzman en az dört kişilik mercii oluşturur. Düzenli denetim yılda bir defa, gerek ve şikâyet halinde her zaman yapılır.
Denetime ilişkin raporlar, Çorlu Ticaret ve Sanayi Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna her yıl gönderilir. Denetimlerde; tohum temininin uygunluğu; kültürel işlemlere ve üretim metoduna uygunluk; muhafaza koşullarının uygunluğu ile Seymen Kavunu ibaresi, logo ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
