Coğrafi işaretli ürün · Mersin
Mersin’in Mut ilçesinde yetiştirilir. Sert meyve eti, kırmızı yanak oluşumu ve çekirdekten kolay ayrılmasıyla tanınır; yaş sofralık olarak sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Mut Kayısısı (Yaş Sofralık) nedir?
Mut Kayısısı (Yaş Sofralık), Mersin ili Mut ilçesi merkezi ve köylerinde yetiştirilen sofralık kayısıdır. Meyve eti sert, yola dayanıklı ve çekirdekten kolay ayrılır. Ortalama meyve iriliği 45–50 g, kuru madde oranı %12–20 olarak verilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kayısı dikimi 1 yaşındaki aşılı fidanlarla yapılır.
Sonbaharda (Kasım-Aralık) kayısı ağaçları yaprağını dökmeye başlar.
Daha sonra dinlenme dönemi başlar.
Kayısı ağacının toprak altında kökü, toprak üstünde tacı bulunur. Sicil, kimyasal analiz sonuçlarını ve kayısı çeşitlerinin özelliklerini aşağıdaki tablolarda verir.
Sicildeki kimyasal analizler
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Sicildeki çeşit karşılaştırması
Sicilin 2 ve 3. sayfalarındaki devam eden çeşit tablosu birlikte okunmuştur.
Bitki ve meyve özellikleri
Meyve — eti — çekirdekten — kolayca ayrılmaktadır.
Ekolojinin uygunluğu nedeniyle, yörede üretilen çeşitlerin kuru madde içerikleri daha üstün olmaktadır.
Taç yapraklar pembemsi beyaz renkte oluşur.
Fidan gençlik kısırlığı süresince öncelikle vegatatif organlarını (sürgün, yaprak, gövde) büyütür ve geliştirir.
En karekteristik özelliği yaprak sapında 2–5 adet siğil bulunmasıdır.
Kayısı çiçeğinde 5 taç 5 çanak yaprak 1 dişi organ ve 20 erkek organ bulunur.
Daha sonra generatif gelişme dönemine girerek çiçek tomurcuğu oluşturmaya başlar.
Çiçek tomurcuğu oluşumu çiçeklerin açılmasından 1 yıl öncesinde meydana gelir.
Dolayısıyla oluşacak kayısı meyvelerinin temeli 1 yıl öncesinde meydana gelen çiçek tomurcukları ile oluşturulur.
60–90 gün sonra kayısı meyveleri olgunlaşır.
İlkbaharda havaların ısınmasıyla beraber toplam sıcaklık gereksinimini tamamlayan kayısı yaprak ve çiçek gözleri açmaya başlar.
Doku, renk ve tat özellikleri
Koku ve aroması İ kendine özgü olup son derece güzeldir.
Hammadde ve bileşim
Kayısı ağaçlarında taç yüksekliği kullanılan anaca ve çeşidin özelliğine göre 3–8 metre arasında değişir.
Mut Kayısısı (Yaş Sofralık) Nasıl Yetiştirilir?
Ekim, dikim ve aşılama
Dikim sırasında fidanların aşı noktasının toprağın üzerinde kalmasına özen gösterilmeli, aşı sürgünün çıkış yönünün hakim rüzgarların estiği yöne bakmasına dikkat edilmelidir. Üretim Alanı: İlçe Merkezi ve Köyleri, Üretim Metodu: Mut kayısısı'nda dikim 1 yaşındaki fidanlarla Aralık-Mart ayları arasında yapılır. Dikim noktalarının işaretlenmesi suretiyle fidanların yerleştirileceği noktalar saptanır. Kayısı dikimi 1 yaşındaki aşılı fidanlarla yapılır.
Fidanın dikimi sırasında alttan çıkan toprak üst tarafa, üst kısımdan çıkan verimli toprak ise alt kısma koyulur. Dikim yapılacak arazi 1–2 defa derin olarak sürüldükten sonra tesviye yapılır. Dikim çukurları 50 cm derinlik ve 50 cm çapında olacak şekilde açılır.
Olgunlaşma ve hasat
60–90 gün sonra kayısı meyveleri olgunlaşır.
Tamamlayıcı üretim bilgileri
Mut kayısısı'nın diğer bölgelerde üretilen kayısılardan ayırıcı özellikleri şunlardır: Sofralık kayısılarda kaliteyi oluşturan en önemli faktörlerin başında gelen meyve iriliği, Mut Kayısısı'nda ortalama 45–50 g dolayındadır.
Mut Kayısısı (Yaş Sofralık) Nasıl Hasat Edilir?
Yöresel hammadde ve çevre
Yaş sofralık Mut kayısısı pazarlanmasına 10 mayıs'ta başlanmakta ve 25 haziran'a kadar sürmektedir. Nitekim, kırmızı yanak miktarı sofralık kayısılarda hiçbir yörede Mut yöresinde olduğu kadar meydana gelmemektedir. Sofralık kayısılarda kaliteyi artıran en önemli özelliklerinden olan kırmızı yanak yapma durumu Mut kayısılarında oldukça fazladır. Mut kayısıları sert olduğundan ihracata en elverişli sofralık kayısıları oluşturmaktadır.
Ürünün Menşe Adı Olmasına İlişkin Bilgiler: Sofralık kayısıların Türkiye'deki en önemli üretim merkezi — Mersin'in Mut İlçesidir.
Mut Kayısısı (Yaş Sofralık) Ne Zaman Yetiştirilir ve Hasat Edilir? Nasıl Muhafaza Edilir?
Üretim zamanı
Çiçek tomurcukları ertesi yıl ilkbaharda (Şubat-Mart aylarında) çiçek açar, tozlanma ve döllenme olayları meydana gelir, bunu takiben 60–90 gün sonra kayısı meyveleri olgunlaşır. Sonbaharda (Kasım-Aralık) kayısı ağaçları yaprağını dökmeye başlar. Her yıl haziran ayının ilk haftasında Mut Kayısı Festivali kutlanmaktadır.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Bu ürün menşe adı olarak tescillidir. Ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tamamı belirlenen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmelidir.
Mut Kayısısı (Yaş Sofralık) Yöresi, Geçmişi ve Hikâyesi
Coğrafi çevre ve ürün ilişkisi
Çukurların açılması sırasında alt kısımdan çıkan toprak bir kenara, yüzeyden çıkan toprak bir tarafa koyulur. Toros dağlarının güney yamaçlarında lokalize olmuş, Mikroklima iklime sahip olan Mut yöresinin rakımı 300–350 m arasında değişmektedir. Yörede gündüz-gece esası sıcaklık farkının yüksek olması meyvede renk oluşumunu artırmaktadır.
Yöresel bağ
Ekolojinin uygunluğu nedeniyle, yörede üretilen çeşitlerin kuru madde içerikleri daha üstün olmaktadır. Dolayısıyla yörede üretilen meyvelerin tad, aroma ve irilikleri diğer yörelerden çok daha üstün olmaktadır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Mut Kayısısı (Yaş Sofralık), 20 Ocak 2007 tarihli ve 26409 sayılı Resmî Gazete’de ilan edilmiştir. Sicil, 555 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 12’nci maddesine göre korumanın 28 Haziran 2005 tarihinden geçerli olduğunu belirtir.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
92 tescil numaralı Mut Kayısısı (Yaş Sofralık) menşe adı olarak 15.10.2007 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret koruması 28.06.2005 tarihinden itibaren geçerlidir. Başvuru Sahibinin Kimliği: Mut Ziraat Odası.
Sicildeki denetim düzeni
Başkanlığı koordinatörlüğünde; Mut İlçe Tarım Müdürlüğü, Mut Belediyesi, Mut Ticaret ve Sanayi Odası, Mut Ziraat Odası, konunun uzmanı mühendis ve yine konunun uzmanı yerli üreticilerden oluşacak en az üç kişilik komisyonlar tarafından yılda 2 kez ve gerek duyulduğunda ve şikayet halinde her zaman yapılacaktır.
Logo, ilçe merkezi ve köylerinde üretilen yaş sofralık kayısıların pazarlanmasında kullanılır. İnce gri, daha geniş mavi ve tekrar ince gri halkaların içinde açık mavi zemin bulunur. Kompozisyonda Mut Kalesi, MUT yazısı, kayısı dalı ve Karacaoğlan yer alır. Kale burcunun sağında ve solunda yöresel folklor oyuncuları bulunur.
Bu şekil karton kutular üzerinde basılı olacaktır. Kutular 5 ve 10 kg olarak üretilmektedir. Ayrıca 1 kg lık plastik şeffaf kaselere de ambalajlanmaktadır.
