Coğrafi işaretli ürün · Malatya
Malatya mutfağında yarma köfteleri mercimek ve düzensiz doğranmış lahana göbeğiyle pişirilir. Malatya Erik Ekşisi son aşamada eklenir; lahana bulunmadığında kurutulmuş sebzelerle de hazırlanabilen yemek, sıcak olarak sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Malatya Hırçikli Köfte nedir?
Malatya Hırçikli Köfte, yarma köftelerinin mercimek ve lahana göbeğiyle pişirildiği yemektir. Malatya Erik Ekşisi kullanılır; kurutulmuş sebze seçenekleri de bulunur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Da köklü bir geçmişe sahip olan Malatya Hırçikli Köfte yemeği Malatya ilinin mutfak kültürü içinde önemli bir yere sahiptir.
Lahana göbeğinin değerlendirilmesi
Yemeğin adı düzensiz doğranmış lahana göbeğinden gelir. Yarma hamuru küçük top köftelere şekillendirilir; mercimek ve lahana birlikte pişer.
Kuru sebze ve erik ekşisi
Lahana göbeği bulunmadığında kurutulmuş patlıcan, biber veya hıyar kullanılabilir. Malatya Erik Ekşisi pişirme sonunda yemeğe katılır.
Üretim tekniği ve ustalık
Malatya Hırçikli Köfte, esas olarak lahana sarması yemeğinden artakalan, lahananın ortasındaki sert kısmın değerlendirilmesi amacıyla ortaya çıkan bir yemek olup hırçikli ismini de lahana göbeğinin düzensiz bir şekilde doğranmasından alır.
Hammadde ve bileşim
Lahana göbeği yerine kurutulmuş patlıcan, kurutulmuş biber veya kurutulmuş hıyar kullanılabilir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Malzemeler ve ölçüler
- 500 g yarma
Lahana ve kurutulmuş sebze seçenekleri
300 g lahana göbeği (100 g kurutulmuş patlıcan, 100 g kurutulmuş biber veya 100 g kurutulmuş hıyar da kullanılabilir)
Pişirme suyu, mercimek ve sos malzemeleri
- 2,5 l su
- 200 g kuru soğan
- 180 ml sıvı yağ
- 100 g siyah mercimek
- 40 g biber salçası
- 40 g domates salçası
- 50 g Malatya Erik Ekşisi
- 25 g tuz
Yarmayı ıslatma ve dinlendirme
Yarma, bir kapta 500 ml sıcak su ve 12,5 g tuz ile karıştırılıp 10 dakika dinlenmeye bırakılır.
Harcın hazırlanması
Suyunu çekip yumuşayan yarma, yapışkan kıvamda bir hamur elde edilinceye kadar yoğrulur. Hamur, 1,5 cm büyüklüğünde parçalara bölünüp avuç içinde yuvarlanarak top haline getirilir. Hamurun avuç içine yapışmaması ve kolayca yuvarlanabilmesi için bir kaba su konularak eller ıslatılır.
Kavurma işlemi
İnce doğranmış soğanlar, bir tencerede sıvı yağ ile pembeleşinceye kadar kavrulur. Üzerine biber ve domates salçaları eklenerek salçalar eriyinceye kadar karıştırılır.
Kaynatma işlemi
2 l su 12,5 g tuz ve mercimek ilave edilerek 20 dakika kaynatılır.
Haşlama işlemi
Köfteler tencereye konup 10 dakika haşlanır.
Suda pişirme
Lahana göbeği düzensiz bir şekilde doğranarak kısık ateşte 30 dakika pişirilir. Malatya Hırçikli Köfte; lahana göbeği bulunamadığı durumlarda yerine, yaz aylarında 5–6 cm boyunda ve 1–2 cm eninde doğranarak bir hafta süreyle kurutulan patlıcan, biber veya hıyar kullanılarak da yapılabilir.
Kuru sebzeleri haşlama ve ekşiyi ekleme
Kurutulmuş patlıcan, biber veya hıyar kullanılacağı zaman bu sebzeler yemeğe eklenmeden önce suda 20 dakika kadar haşlanır. Ekşi tat vermesi için Malatya Erik Ekşisi ilave edilip ocaktan indirilir. Malatya Hırçikli Köftenin servisi, sıcak olarak yapılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Coğrafi sınırda köklü bir geçmişe sahip olan Malatya Hırçikli Köfte yemeği Malatya ilinin mutfak kültürü içinde önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Malatya Hırçikli Köftenin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1461 tescil numaralı Malatya Hırçikli Köfte mahreç işareti olarak 31 Ağustos 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Malatya Hırçikli Köfte ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Malatya Hırçikli Köfte ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Malatya Hırçikli Köfte; yarma (dövülmüş kırık buğday), lahana göbeği, kuru soğan, siyah mercimek, biber salçası, domates salçası, sıvı yağ, tuz, su ve coğrafi işaret olarak 1148 sayı ile tescilli Malatya Erik Ekşisi kullanılarak Malatya ilinde üretilen yemektir.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Yeşilyurt Belediyesinin koordinasyonunda ve Malatya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Malatya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Yeşilyurt Belediyesinden konuda uzman 3 kişinin katılımıyla oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda en az bir kez, ayrıca şikâyet halinde ve gerekli görülen durumlarda her zaman yapılır.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu; üretim metoduna uygunluk ile Malatya Hırçikli Köfte ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
