Coğrafi işaretli ürün · Ordu
Ordu’da pancar adı verilen karalahana yaprakları, soğan ve yeşillikli pirinç veya bulgur harcıyla sarılır. Ön pişirilen harç yaprağa serçe parmak kalınlığında sarılır; dolmalar tencerede pişirilerek isteğe göre sıcak veya soğuk sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Ordu Zeytinyağlı Karalahana Sarması / Ordu Zeytinyağlı Pancar Sarması nedir?
Ordu Zeytinyağlı Karalahana Sarması / Ordu Zeytinyağlı Pancar Sarması, yerel karalahanaya pirinç veya bulgurlu harç sarılarak hazırlanan Ordu yemeğidir; pancar adı karalahananın yöresel karşılığıdır.
Ordu’da karalahana, “pancar” veya “kara pancar” adlarıyla da bilinir; ürün adındaki pancar bu yöresel kullanımı anlatır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Ordu Zeytinyağlı Karalahana Sarması / Ordu Zeytinyağlı Pancar Sarması; pirinç ya da bulgur (tercihe göre istenilen ölçülerde ikisinin karışımı da kullanılabilir), kuru soğan, maydanoz, sarımsak, salça, pul biber, karabiber, sıvıyağ, tuz kullanılarak hazırlanan harcın, Latince adı “Brassica Oleracea’’ olan karalahana bitkisi yaprağına sarılıp pişirilmesi ile üretilen Ordu iline özgü yöresel bir yemektir.
Pancar adı verilen karalahana
Ordu’da pancar veya kara pancar adı karalahanayı ifade eder. Yerel yaprak kullanılır; bu ad pancar kökü kullanıldığı anlamına gelmez.
Pirinç, bulgur veya karışım
Harçta pirinç, bulgur veya ikisinin istenen oranlı karışımı kullanılabilir. Ön pişmiş harç yaprağa serçe parmak kalınlığında sarılır; sıcak veya soğuk sunum isteğe bağlıdır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Tamamlayıcı üretim bilgileri
2 bağ karalahana (Yaklaşık 1–1,5 kg)
- 5–10 g tuz
- 10–15 ml sıvıyağ
İç harç bileşenleri aşağıdaki listede yer alır.
- 2 adet kuru soğan
- 300–350 g pirinç ya da bulgur (tercihe göre ikisinin istenilen oranlarda karışımı da kullanılabilir) 1 bağ maydanoz
- 15–20 g salça (tercihe göre domates ya da biber salçası kullanılabilir)
- 1–2 diş sarımsak
- 5–6 g pul biber
- 2–3 g karabiber
- 80–100 ml sıvıyağ
Ordu Zeytinyağlı Karalahana Sarması / Ordu Zeytinyağlı Pancar Sarmasının Hazırlanması Ordu Zeytinyağlı Karalahana Sarması / Ordu Zeytinyağlı Pancar Sarması üretiminde coğrafi sınırda yetişen karalahana bitkisi kullanılır.
Ayıklama ve yıkama
Karalahanalar temizlenir, ayıklanır ve sap kısmı yaprak kısmından ayrılır.
Tamamlayıcı üretim bilgileri (2)
Yaprakları derin bir tencerede kaynayan suyun içine atılıp 5–10 dk. damar kısımları yumuşayıncaya kadar haşlanır. Haşlandıktan sonra soğuk suya alınarak bekletilir. İç harcının hazırlanması için soğanlar küp küp doğranır.
Ayıklama ve yıkama (2)
Pirinç veya bulgur yıkanır.
Tamamlayıcı üretim bilgileri (3)
Tavaya sıvıyağ, soğan, sarımsak ve salça koyulur ve soğanlar pembeleşinceye kadar kavrulur. Pirinç veya bulgur ilave edilir, karıştırılır. Daha sonra içerisine ince kıyılan maydanoz, pul biber, karabiber ve tuz ilave edilip tekrar karıştırılır. Sonrasında
İç harcın pişirilmesi ve dinlendirilmesi
200 ml su ilave edilerek suyunu çekene kadar pişirilir, pilav gibi dinlendirilir.
Tamamlayıcı üretim bilgileri (4)
Haşlanıp soğuk suda bekletilen karalahanaların suları süzülür ve damar kısımları alınır. Damarları alınan karalahananın içine hazırlanan iç koyularak serçe parmak kalınlığında sıkı bir şekilde sarılır. Sarılan dolmalar bir tencereye alınarak sarmaların üzeri kapanıncaya kadar sıcak su ilave edilir. Üzerine 10–15 ml sıvıyağ ve 5–10 g tuz eklenir.
Sarmaların dağılmadan pişmesi için üzerine düz bir tabak kapatılarak 20–25 dakika kısık ateşte pişirilir. Pişirilen Ordu Zeytinyağlı
Nasıl muhafaza edilir?
Karalahana, taze tüketildiği gibi, dondurularak ya da salamura şeklinde de saklanabilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Ordu Zeytinyağlı Karalahana Sarması / Ordu Zeytinyağlı Pancar Sarmasının geçmişi eskiye dayanır. Ordu ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Ordu iline özgü üretim metodu ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Ordu Zeytinyağlı Karalahana Sarması / Ordu Zeytinyağlı Pancar Sarmasının tüm üretim aşamaları coğrafi sınır içerisinde gerçekleşmelidir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Pişirilen Ordu Zeytinyağlı Karalahana Sarması / Ordu Zeytinyağlı Pancar Sarması tercihe göre limon dilimleriyle sıcak ya da soğuk servis edilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Ordu ili mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Ordu Zeytinyağlı Karalahana Sarması günlük öğünlerin yanında düğün, bayram ve özel davetlerde; festival ve şenliklerde de ikram edilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1426 tescil numaralı Ordu Zeytinyağlı Karalahana Sarması / Ordu Zeytinyağlı Pancar Sarması mahreç işareti olarak 26 Temmuz 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Ordu Zeytinyağlı Karalahana Sarması/Ordu Zeytinyağlı Pancar Sarması ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Ordu Zeytinyağlı Karalahana Sarması/Ordu Zeytinyağlı Pancar Sarması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Ordu Büyükşehir Belediyesi koordinatörlüğünde; Ordu Büyükşehir Belediyesi ile Ordu İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Yapılan denetimler, 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Ordu Büyükşehir Belediyesi tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetim mercii, Ordu Zeytinyağlı Karalahana Sarması / Ordu Zeytinyağlı Pancar Sarması coğrafi işaretinin kullanımının uygunluğunu, üretimde kullanılan bileşen listesinin uygunluğunu ve “Üretim metodu” bölümünde belirtilen hususlara uygun üretim yapılıp yapılmadığını denetler. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetim mercii, kamu veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
