Coğrafi işaretli ürün · Karaman
Karaman’ın Yollarbaşı köyünde iri bulgurlu ve kıymalı harç, tamamen ayrılmadan dilimlenen patlıcanların arasına yerleştirilir. Tereyağlı salça sosuyla tencerede pişirilen dolma, sarımsaklı süzme yoğurtla sıcak sunulur; kış hazırlığında kuru patlıcan da kullanılabilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Karaman İlisıra Dolması nedir?
Karaman İlisıra Dolması, Yollarbaşı köyüne özgü, kıymalı iri bulgur harcının dilimlenmiş patlıcan arasına yerleştirildiği yoğurtlu yemektir. Dolma tencerede hazırlanır; kışın kuru patlıcan kullanılabilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Sicilde Karaman tipi bulgurun üretimi; buğdayın ön temizlenmesi, pişirilip kurutulması, tavlanması ve taş değirmende hem kabuğunun çıkarılıp hem kırılmasıyla anlatılır. Bu yöntemle oluşan renk ve oval kırım şekli, buğdayın doğal görünümüyle ilişkilendirilir. Sicil, taş değirmende kırımı ayrıca bulgurun lezzet ve kokusunun korunmasıyla açıklar; bu ifade farklı değirmenlerle üretilen tüm bulgurlar hakkında genel bir üstünlük hükmü değildir.
Dilimlenmiş patlıcan ve iri bulgur
Patlıcan tamamen ayrılmadan dilimlenir; kıymalı, iri bulgurlu harç dilimlerin arasına yerleştirilir. Yerel bulgur ve tereyağı zorunludur; kuru patlıcan da kullanılabilir.
Yollarbaşı köyü ve yoğurtlu sunum
Üretim aşamaları Karaman’ın Yollarbaşı köyünde gerçekleşir. Dolma salçalı tereyağlı sosla pişirilip sarımsaklı süzme yoğurtla sıcak sunulur.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
On kişilik reçete
Sicil, on kişilik Karaman İlisıra Dolması için bileşenleri ve üretim yöntemini belirtir.
Malzemeler ve ölçüler
Malzeme miktarları 10 kişilik tarif içindir.
- 1 kg patlıcan
- 170 g domates
- 75 g yeşilbiber
- 60 g maydanoz
- 300 g yağlı dana kıyması
- 115 g pilavlık iri bulgur
- 100 g kuru soğan
- 105 g domates salçası
- 60 g yumurta (1 adet)
- 60 g tereyağı
- 1000 ml su
- 12 g tuz
- 180 g süzme yoğurt 1 baş sarımsak
Yerel bulgur ve tereyağı seçimi
Karaman İlisıra Dolmasının üretiminde coğrafi sınırdan temin edilen Karaman tipi üretilen pilavlık iri bulgur ile tereyağı kullanılır.
Hazırlama ve pişirme
Patlıcanlar yıkanarak alacalı soyulur. Önce enine sonra boyuna ikiye ayrılır. Her parça, dibinde bir miktar kalacak şekilde boyuna kesilir ancak birbirinden ayrılmamasına özen gösterilir. Tuzlu suda bir müddet bekletilir. Kış aylarında kurutulmuş patlıcan kullanılabilir. Soğan, biber, domates ve maydanoz ince doğranır. Üzerine kıyma, bulgur, 70 g salça, kırmızıbiber, tuz ve yumurta eklenerek iyice yoğurulur.
Patlıcanlar sudan çıkarılıp sıkılır ve iyice yıkanır.
İç harçtan yaklaşık 15 g alınır, oval şekil verilir. Patlıcanların arasına yerleştirilerek, yüksekliği az ama çap olarak geniş bir tencereye dizilir. Başka bir kapta 180 g süzme yoğurt ve ezilmiş 1 baş sarımsak karıştırılır. İyice çırpılan sarımsaklı yoğurt karışımı kenara alınır.
Bir tavada tereyağı ile 35 g salça kavrulup tuz ve su eklenerek sos hazırlanır ve sıcak olarak dolmaların üzerine gezdirilerek dökülür.
Bulgurlar yumuşayıncaya kadar kısık ateşte pişirilir. Karaman İlisıra Dolmasının servisi, üzerine sarımsaklı yoğurt döküldükten sonra sıcak olarak yapılır.
Mevsimi ve kullanım dönemi
Karaman İlisıra Dolmasında kış aylarında kuru patlıcan kullanılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Karaman İlisıra Dolmasının geçmişi eskiye dayanır. Yollarbaşı Köyünün mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınırla ün bağı bulunan Karaman İlisıra Dolmasının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Yollarbaşı Köyünün mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
İlisıra adı, günümüzde Yollarbaşı olarak bilinen köyün eski adından gelir.
Karaman İlisıra Dolması özellikle bayram, düğün ve nişan gibi özel günlerde hazırlanır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1457 tescil numaralı Karaman İlisıra Dolması mahreç işareti olarak 23 Ağustos 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Karaman İlisıra Dolması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Karaman İlisıra Dolması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Karaman İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü koordinasyonunda; Karaman Fırıncılar Pastacılar Lokantacılar ve Gıda Maddesi Üreten İş Yerleri Esnaf Odası Başkanlığı ile Karaman İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman 3 kişinin katılımıyla oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler, düzenli olarak yılda en az bir kez, ayrıca şikâyet halinde ve gerekli görülen durumlarda her zaman yapılır.
Denetim mercii; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğunu; üretim metoduna uygunluğu ve Karaman İlisıra Dolması ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
