Coğrafi işaretli ürün · Trabzon
Trabzon’da inek sütü, şeker ve salep uzun kaynatmayla kıvamlandırılır, soğutulup dondurulur. Şoklama sonrası soğuk zincirde sunulan sade dondurma karamelimsi rengi ve tadıyla tanınır; isteğe bağlı fındık üstlüğüyle tamamlanabilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Trabzon Dondurması nedir?
Trabzon Dondurması, Trabzon’da inek sütü, beyaz şeker ve saleple hazırlanan sade dondurmadır. Isıl işlem, dondurma ve sertleştirme aşamalarından geçer; karamelimsi tat ve renkle tanınır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
İnek sütü ve salep
Süt, beyaz şeker ve salep temel girdilerdir. Süt tercihen Trabzon’dan temin edilir. Salep, işlenmiş ve öğütülmüş orkide yumrusu girdisidir; ürünün tanımı bu bileşenin kendisiyle veya başka dondurma reçetesiyle eşitlenmez.
Karamelimsi sade yapı
Ürün şekerli, nispeten karamel rengine ve karamelimsi tada sahiptir; Trabzon Sadesi adıyla da bilinir. İsteğe bağlı fındık sonradan eklenen servis süslemesidir.
Sicildeki sade sınıflandırma
Kaynak ürünün sade, genellikle yarım yağlı veya tam yağlı dondurma olarak üretildiğini belirtir. Bu sicil anlatımı her partinin güncel mevzuat yağ sınıfını analizsiz doğrulamaz.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Yaklaşık altmış kilogramlık parti
Reçete yaklaşık 60 kg ürün içindir.
- 100 litre inek sütü
- 6–10 kg beyaz şeker
- 450–550 g salep
Miktarlar kazan ve üretim ölçeğine göre oranlı değişebilir. Salep taşıyıcısı yaklaşık 2 kg şekerin toplam içindeki yeri teyit bekler.
Süt ve şekeri kaynatma
Süt tercihen Trabzon’dan alınır ve kazanlarda sürekli karıştırılarak yaklaşık bir saatte kaynatılır. Şeker azar azar eklenir. Kıvam için yaklaşık iki saat daha kaynatılır; ardından salep karışımına geçilir.
Salep karışımı ve kıvam
Salep yaklaşık 2 kg şekerle ayrı kapta karıştırılır; bu, topaklanmayı önleyen girdi hazırlığıdır. Kaynayan sütlü karışıma yavaşça katılır. Kaynak yaklaşık beş saat kaynama sonunda kıvamın oluştuğunu belirtir; önceki aşamaların süreleriyle tahmini toplam oluşturulmaz.
Soğutma, dondurma ve şoklama
Karışım hijyen koşullarında oda sıcaklığına soğutulup temiz kapalı ortamda dinlendirilir. Dondurma ekipmanında iç sıcaklık ortalama −6°C’ye düşürülür; ardından −40°C veya altında şoklanır. Depolama ve piyasaya arz −18°C’yi aşmayan soğuk zincirde yapılır.
Şeker ekleme ve kıvam
Kaynama sonrasında şeker süte azar azar katılır. Usta yeterli kıvama karar verdiğinde salep aşamasına geçer. Şekerli salep karışımı kaynayan süte yavaşça eklenir ve homojen dağılım için karıştırılır.
Nasıl muhafaza edilir?
Dondurma depolama ve muhafazaya uygun hale gelmiş olur. Trabzon Dondurmasının; taşınması, depolanması ve son tüketiciye arz edilmesi sırasında sıcaklık en yüksek -18 °C’de olur. Trabzon Dondurmasının; kuru, serin, temiz ve kokulardan ari ortamlarda ve depolarda muhafaza edilmesi ürün kalitesinin korunması açısından önem arz eder.
Yöresiyle bağı nedir?
Trabzon Dondurması üretiminde salep için; çiçeklenmesini tamamlamış Orchidaceae familyasına ait yumru bağlayan farklı cins ve türlere ait toprak orkidelerinin yumrularının tekniğine uygun olarak temizlenip suda veya sütte haşlandıktan sonra kurutulup öğütülmüş hali kullanılır. Bu sebeplerle; üretildiği Trabzon ili ile ün bağı bulunan Trabzon Dondurmasının tüm üretim aşamaları Trabzon ilinde gerçekleştirilmelidir.
Ustalık; uygun girdileri seçme, homojen karıştırma, ısıl işlem ve dondurma aşamalarını tekniğine uygun yürütmede belirleyicidir. Bu üretim bilgisi ürünün Trabzon iliyle ün bağının parçasıdır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sade dondurma dökme veya uygun ambalajla soğuk zincirde sunulur. İsteğe bağlı öğütülmüş ya da parçalı fındık son servis süslemesidir. Hazır ürünün −18°C’yi aşmayan sunum ve taşıma koşulu, dondurma makinesindeki −6°C aşamasından ayrıdır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Trabzon ilinde uzun bir geçmişe sahip olan, Trabzon Dondurmasının; bileşenlerin seçimi, bu bileşenlerin homojen bir şekilde karıştırılması, ısıl işlem ve dondurma aşamalarının doğru bir şekilde tekniğine uygun olarak yapılması aşamaları ile ustalık becerisi gerektirir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1900 tescil numaralı Trabzon Dondurması mahreç işareti olarak 17 Eylül 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Bu coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 14 Temmuz 2025 tarihinden itibaren korunmak üzere 17 Eylül 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Trabzon Dondurması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün veya ambalajının üzerinde yer alır.
Ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Trabzon Dondurması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim raporları; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca Trabzon Ticaret ve Sanayi Odası tarafından her yıl düzenli olarak Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir: – Trabzon Dondurması üretiminde kullanılan bileşenler listesinin uygunluğu, – Trabzon Dondurması üretim metodu ve piyasaya arzının uygunluğu, – Trabzon Dondurması ibaresi ve mahreç işareti amblemi kullanım biçiminin uygunluğu.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Trabzon Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde; Trabzon Ticaret ve Sanayi Odası, Trabzon İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Trabzon Büyükşehir Belediyesinin katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
